Η σιωπή του Mojtaba Khamenei εξελίσσεται σε έναν από τους πιο κρίσιμους παράγοντες αβεβαιότητας στο εσωτερικό του Ιράν, την ώρα που Ουάσινγκτον, Τελ Αβίβ και άλλες υπηρεσίες πληροφοριών επιχειρούν να διαπιστώσουν ποιος ασκεί πραγματικά την εξουσία στην Τεχεράνη μετά τη διαδοχή στην ανώτατη ηγεσία.
Σύμφωνα με το Axios, οι αμερικανικές και ισραηλινές υπηρεσίες παρακολουθούσαν στενά την εορτή του Nowruz την Παρασκευή, αναμένοντας ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν θα ακολουθούσε την παράδοση του πατέρα του και θα απηύθυνε μήνυμα για το νέο έτος. Ωστόσο, αντί για δημόσια εμφάνιση ή έστω βιντεοσκοπημένη παρέμβαση, από τον Mojtaba Khamenei δημοσιεύτηκε μόνο ένα γραπτό μήνυμα στο Telegram, εξέλιξη που ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τα ερωτήματα για τη φυσική του κατάσταση, το πού βρίσκεται και το κατά πόσο έχει αναλάβει ουσιαστικά τα ηνία της χώρας.
Η απουσία του αποκτά ιδιαίτερο βάρος, καθώς το Ισραήλ έχει καταστήσει σαφές ότι μετά τον θάνατο του πατέρα του, ο Mojtaba βρίσκεται πλέον στην κορυφή της λίστας στόχων του. Παράλληλα, ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Pete Hegseth έχει υποστηρίξει ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης τραυματίστηκε στο πλήγμα που σκότωσε τον πατέρα του και πιθανόν έχει υποστεί σοβαρή παραμόρφωση. Παρ’ όλα αυτά, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ φέρονται να διαθέτουν ενδείξεις ότι παραμένει ζωντανός, μεταξύ άλλων μέσω πληροφοριών για προσπάθειες Ιρανών αξιωματούχων να προγραμματίσουν δια ζώσης συναντήσεις μαζί του, χωρίς όμως επιτυχία, λόγω των ακραίων μέτρων ασφαλείας.
Το βασικό πρόβλημα για την αμερικανική και ισραηλινή πλευρά είναι ότι η επιβίωση του Mojtaba δεν ταυτίζεται κατ’ ανάγκη με την άσκηση εξουσίας. Το ζήτημα φέρεται να έχει τεθεί επανειλημμένα και στις ενημερώσεις πληροφοριών που λαμβάνει ο Trump, με την ομάδα εθνικής ασφάλειάς του να επιχειρεί ακόμη να χαρτογραφήσει ποιος δίνει πραγματικά τις εντολές στην Τεχεράνη. Όπως μεταφέρει το Axios, Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι παραδέχονται ότι δεν έχουν αποδείξεις πως ο Mojtaba είναι πράγματι εκείνος που βρίσκεται στο τιμόνι, παρά την επίσημη ανάδειξή του στην ηγεσία στις 9 Μαρτίου.
Η εικόνα αυτή ενισχύει το σενάριο ενός βαθιού κενού διοίκησης και ελέγχου στο εσωτερικό του ιρανικού καθεστώτος. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, μέχρι τη δολοφονία του Ali Larijani από το Ισραήλ την περασμένη Τρίτη, οι αμερικανικές και ισραηλινές υπηρεσίες θεωρούσαν ότι εκείνος λειτουργούσε ως de facto ηγέτης του Ιράν. Μετά την εξόντωσή του, το κενό εξουσίας φέρεται να διευρύνθηκε περαιτέρω, με δύο ανώτερους Ισραηλινούς αξιωματούχους να εκτιμούν ότι το κέντρο βάρους μετατοπίζεται πλέον κυρίως προς τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Αυτό είναι ίσως και το πιο κρίσιμο γεωπολιτικό στοιχείο της υπόθεσης. Η αδυναμία σαφούς επιβεβαίωσης του ρόλου του Mojtaba δεν σημαίνει απλώς σύγχυση γύρω από ένα πρόσωπο, αλλά αναδεικνύει τον κίνδυνο μετάβασης του Ιράν σε ένα ακόμη πιο στρατιωτικοποιημένο και ιδεολογικά σκληρό μοντέλο διακυβέρνησης. Οι Φρουροί της Επανάστασης, που ήδη διαθέτουν τεράστια επιρροή στην οικονομία, στην ασφάλεια και στην πολιτική ζωή της χώρας, εμφανίζονται -σύμφωνα με την ισραηλινή ανάγνωση- να είναι ο μηχανισμός που καλύπτει το κενό και ουσιαστικά τρέχει πλέον το κράτος.
Σε αυτό το πλαίσιο, η σιωπή του Mojtaba μπορεί να διαβαστεί με δύο τρόπους. Από τη μία, ως ένδειξη σοβαρού τραυματισμού ή αδυναμίας να ασκήσει ανοιχτά την εξουσία. Από την άλλη, ως προϊόν ακραίων συνθηκών ασφαλείας, σε μια περίοδο όπου η ιρανική ηγεσία λειτουργεί σαν να είναι συλλογικά υπό καταδίωξη, μετακινούμενη μεταξύ ασφαλών καταφυγίων και αποφεύγοντας τις ψηφιακές επικοινωνίες. Αναλυτές που επικαλείται το Axios σημειώνουν ότι δεν υπάρχουν αποδείξεις πως ο Mojtaba έχει τεθεί εκτός λειτουργίας, αλλά υπό τις παρούσες συνθήκες δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι θα εμφανιστεί δημόσια, ιδιαίτερα αν ένας ενδεχόμενος τραυματισμός του καθιστά πολιτικά ή συμβολικά προβληματική μια εικόνα του προς τα έξω.
Την ίδια ώρα, η Ουάσινγκτον δεν βλέπει άμεση κατάρρευση του καθεστώτος, παρά τη βαθιά κρίση διοίκησης. Σε κλειστή ενημέρωση προς την Επιτροπή Πληροφοριών της Βουλής, ο διευθυντής της CIA John Ratcliffe και ο επικεφαλής της Defense Intelligence Agency, James Adams, φέρονται να υπογράμμισαν ότι το ιρανικό σύστημα αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα command and control, χωρίς όμως να υπάρχουν ενδείξεις επικείμενης αποσύνθεσης. Πρόκειται για μια κρίσιμη εκτίμηση, καθώς δείχνει ότι το πλήγμα στην κορυφή της εξουσίας δεν οδηγεί αυτόματα σε πτώση του καθεστώτος, αλλά μπορεί να επιταχύνει μια πιο αδιαφανή και επικίνδυνη αναδιάταξη εσωτερικών συσχετισμών.
Για το Ισραήλ, η δημιουργία των προϋποθέσεων για αλλαγή καθεστώτος αποτελεί δηλωμένο στόχο του πολέμου. Ωστόσο, η ίδια αυτή στρατηγική ενδέχεται να παράγει το αντίθετο από το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα: όχι φιλελευθεροποίηση ή αποσυμπίεση, αλλά ανάδειξη ακόμη πιο σκληρών κέντρων ισχύος. Η αποψίλωση της παλιάς φρουράς μπορεί να ανοίγει χώρο όχι για μετριοπαθέστερα σχήματα, αλλά για μια ακόμα πιο καθαρή κυριαρχία των Φρουρών της Επανάστασης ή προσώπων στενά δεμένων με αυτούς, όπως ο ίδιος ο Mojtaba.
Με αυτά τα δεδομένα, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν ο Mojtaba Khamenei είναι ζωντανός ή σε θέση να εμφανιστεί. Το ουσιαστικότερο ερώτημα είναι αν το Ιράν κυβερνάται πλέον από έναν αόρατο ανώτατο ηγέτη, από ένα καθεστώς συλλογικής επιβίωσης ή από έναν στρατιωτικο-ιδεολογικό μηχανισμό που αξιοποιεί το κενό στην κορυφή για να παγιώσει τον έλεγχό του. Και αυτό είναι ένα ερώτημα με συνέπειες που ξεπερνούν κατά πολύ την εσωτερική διαδοχή στην Τεχεράνη.
