Η Ένωση Κρατών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN) έχει εξελιχθεί σε ισχυρό πόλο έλξης για άμεσες ξένες επενδύσεις. Οι δυναμικές αγορές και η διευρυνόμενη καταναλωτική βάση έχουν καταστήσει το μπλοκ των 11 χωρών τον μεγαλύτερο αποδέκτη ανακοινώσεων επενδύσεων greenfield στην περιοχή Ασίας – Ειρηνικού την τελευταία δεκαετία, σύμφωνα με τα στοιχεία της fDi Markets.
Παρά ταύτα, δεν μπορεί να αγνοηθεί η υποχώρηση των κεφαλαιακών επενδύσεων τα τελευταία χρόνια, ούτε και η άνιση κατανομή τους μεταξύ των χωρών-μελών. Η παγκόσμια οικονομική αστάθεια, σε συνδυασμό με τον κανονιστικό κατακερματισμό εντός του μπλοκ, περιορίζουν επενδυτικές ευκαιρίες που υπό άλλες συνθήκες θα καθιστούσαν την ASEAN ιδιαίτερα ελκυστική, χάρη στο μέγεθος και την κλιμάκωση της περιφερειακής της αγοράς.
Οι πολιτικές αλλαγές και η εναρμόνιση που απαιτούνται για να ξεπεραστεί αυτός ο κατακερματισμός δεν είναι εφικτές βραχυπρόθεσμα. Ωστόσο, η ASEAN έχει ήδη αρχίσει να διαμορφώνει μια κοινή απάντηση, εστιάζοντας σε όσα μπορεί να ελέγξει. Η περιοχή επιχειρεί πλέον να προωθηθεί ως ενιαίο μπλοκ για την προσέλκυση ΑΞΕ, σε μια περίοδο κατά την οποία ο διεθνής ανταγωνισμός για επενδύσεις εντείνεται.
Αφετηρία τα βιοκαύσιμα
Τον Απρίλιο, η γραμματεία της ASEAN αναμένεται να εγκαινιάσει το Invest Asean, μια κοινή πλατφόρμα προώθησης επενδύσεων με στόχο την προσέλκυση ΑΞΕ σε τομείς που θεωρούνται στρατηγικής σημασίας για το μπλοκ. Οι 11 χώρες έχουν δεσμευθεί να συντονίσουν από κοινού τις προσπάθειες προσέλκυσης επενδύσεων, αλλά και να στηρίζουν τους επενδυτές – από την εκδήλωση ενδιαφέροντος έως την έγκριση των έργων – μέσω αυτής της ενιαίας προσέγγισης.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι οργανισμοί προώθησης επενδύσεων, τα αρμόδια υπουργεία και η γραμματεία της ASEAN θα προβάλλουν τους τομείς προτεραιότητας μέσω της νέας πλατφόρμας. Θα συμμετέχουν από κοινού σε εκδηλώσεις, θα προωθούν την περιφερειακή επενδυτική αξία και θα αναπτύσσουν επαφές με επενδυτές υπό την κοινή ομπρέλα του brand Invest Asean, ενώ σύντομα αναμένεται και η λειτουργία της σχετικής ιστοσελίδας.
Η πλατφόρμα θα βοηθά τους επενδυτές να εντοπίζουν κατάλληλες ευκαιρίες σε όλο το μπλοκ, λαμβάνοντας υπόψη τα συμπληρωματικά πλεονεκτήματα κάθε αγοράς και καθοδηγώντας τους τόσο στη διαδικασία έγκρισης όσο και στην υλοποίηση των επενδυτικών τους σχεδίων.
Πρόκειται για την πρώτη φορά που η ASEAN παρουσιάζεται ως ενιαία επενδυτική τοποθεσία, με τους ξένους επενδυτές να καλούνται να προσεγγίσουν το Invest Asean ως πύλη εισόδου για ΑΞΕ σε επιλεγμένους πράσινους τομείς. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η παραγωγή έξυπνων δικτύων, τα βιώσιμα δομικά υλικά, καθώς και η δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα.
Ωστόσο, ο πρώτος τομέας μέσω του οποίου θα εφαρμοστεί η νέα στρατηγική του Invest Asean θα είναι τα βιοκαύσιμα. Η επιλογή αυτή έγινε λόγω της ιδιαίτερης περιφερειακής αξίας του κλάδου, αλλά και της ισχυρής ζήτησης τόσο εντός της περιοχής όσο και διεθνώς.
Το πρόγραμμα του Invest Asean για τα βιοκαύσιμα στηρίζεται στα εθνικά πλεονεκτήματα των κρατών-μελών σε διαφορετικά στάδια της αλυσίδας αξίας, από την καλλιέργεια πρώτων υλών και την προεπεξεργασία έως τη βιοδιύλιση, την αποθήκευση και τη διανομή. Ο στόχος είναι να προσφερθεί στους επενδυτές μια πιο απτή και καθοδηγούμενη διαδρομή εισόδου στην αγορά βιοκαυσίμων της περιοχής.
Μεγάλοι επενδυτές στον τομέα των βιοκαυσίμων έχουν επισημάνει ως βασικά εμπόδια τον κανονιστικό κατακερματισμό, την αποκλίνουσα εφαρμογή πολιτικών και την έλλειψη διαλειτουργικότητας των συστημάτων, παρά τις σημαντικές προοπτικές που διαθέτει η περιοχή.
Μέσω του Invest Asean θα προωθούνται έργα ώριμα προς επένδυση, διευκολύνοντας την πρόσβαση των επενδυτών σε ευκαιρίες σε όλες τις αγορές του μπλοκ. Τα έργα που βρίσκονται υπό ανάπτυξη θα διαθέτουν κανονιστική διαλειτουργικότητα κατά μήκος των αλυσίδων αξίας της ASEAN. Παράλληλα, θα προσφέρουν διαδρομές εξαγωγών προς άλλες αγορές και θα έχουν ήδη προετοιμάσει το έδαφος για τις απαραίτητες εγκρίσεις του κλάδου ή θα τις έχουν εξασφαλίσει, περιορίζοντας έτσι εκ των προτέρων τις κανονιστικές δυσκολίες.
Εσωτερικός ανταγωνισμός και ανάγκη ευελιξίας
Όπως είναι φυσικό, δεν λείπουν οι ανησυχίες για τον εσωτερικό ανταγωνισμό και για τα εθνικά συμφέροντα. Κάθε χώρα εξακολουθεί, άλλωστε, να δίνει προτεραιότητα στην προσέλκυση ΑΞΕ εντός των συνόρων της, ακόμη κι αν το Invest Asean φιλοδοξεί να μεγιστοποιήσει τα θετικά οφέλη για ολόκληρη την περιοχή. Ωστόσο, έχει διασφαλιστεί σε κάθε κράτος-μέλος ισότιμη θέση στη διαδικασία, με στόχο όσο το δυνατόν πιο δίκαιη κατανομή των ωφελειών. Το βασικό σκεπτικό είναι ότι η περιφερειακή συνεργασία και η ανάδειξη των οικονομικών και οικοσυστημικών συμπληρωματικοτήτων δεν υποκαθιστούν τις εθνικές πολιτικές προσέλκυσης επενδύσεων, αλλά λειτουργούν ως ένα πρόσθετο επίπεδο στήριξής τους.
Πρόσφατη έρευνα της Escap έδειξε ότι οι επενδυτές στην περιοχή θεωρούν τη στήριξη από τις κυβερνήσεις ή τους εθνικούς οργανισμούς προώθησης επενδύσεων ως τον σημαντικότερο παράγοντα κατά την αξιολόγηση επενδυτικών αποφάσεων και τη διαχείριση υφιστάμενων ή δυνητικών δραστηριοτήτων. Παράλληλα, εξέφρασαν την ανάγκη για ακόμη ευρύτερη υποστήριξη.
Το Invest Asean θα μπορούσε να ανταποκριθεί σε αυτή την ανάγκη. Για να συμβεί αυτό, όμως, οι οργανισμοί προώθησης επενδύσεων του μπλοκ θα πρέπει να αποδείξουν στην πράξη τη δέσμευσή τους και το βάθος της συνεργασίας τους, ώστε να προσελκύσουν έργα που θα εκτείνονται σε πολλά κράτη-μέλη και σε διαφορετικές αλυσίδες αξίας.
Οι κυβερνήσεις καλούνται να επανεξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο στηρίζουν τις άμεσες ξένες επενδύσεις και να επιδείξουν μεγάλη ευελιξία, λειτουργώντας ως ενεργοί εταίροι των επενδυτών. Τελικά, η αντίληψη των επενδυτών, η ανάπτυξη των οικοσυστημάτων και η υλοποίηση των επενδυτικών σχεδίων θα είναι εκείνα που θα κρίνουν την επιτυχία ή όχι της νέας πλατφόρμας της ASEAN.
