![Συνεταιρισμός Πίνδος]({"aperture":"2.8","credit":"","camera":"FC7203","caption":"DCIM100MEDIADJI_0781.JPG","created_timestamp":"1632823164","copyright":"","focal_length":"4.49","iso":"100","shutter_speed":"0.0025","title":"DCIM100MEDIADJI_0781.JPG","orientation":"1"})
Η σύγκρουση με το Ιράν συνεχίζει να πιέζει την αγορά ενέργειας, προκαλώντας νέα αναταραχή στις διεθνείς αγορές πετρελαίου και καυσίμων, καθώς οι επιθέσεις επεκτείνονται σε κρίσιμες υποδομές, ενώ η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ γίνεται πλέον με αυστηρούς περιορισμούς
Νέα επίθεση με drone έθεσε εκτός λειτουργίας μεγάλο κοίτασμα φυσικού αερίου στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, κοντά στα σύνορα με τη Σαουδική Αραβία, σηματοδοτώντας την πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου που πλήττεται ανάντη εγκατάσταση πετρελαίου ή φυσικού αερίου στη χώρα. Οι αρχές των Εμιράτων ανακοίνωσαν ότι οι εργασίες ανεστάλησαν, χωρίς να υπάρξουν τραυματισμοί.
Την ίδια ώρα, αναστάτωση καταγράφεται και στο Fujairah, το βασικό λιμάνι των ΗΑΕ εκτός των Στενών του Ορμούζ, όπου ανεστάλησαν οι φορτώσεις πετρελαίου. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την ανησυχία της αγοράς, καθώς το συγκεκριμένο λιμάνι έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία ακριβώς επειδή βρίσκεται εκτός του πιο επικίνδυνου θαλάσσιου περάσματος της περιοχής. Παρ’ όλα αυτά, ούτε αυτή η εναλλακτική οδός φαίνεται πλέον να μένει ανεπηρέαστη από τον πόλεμο.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το Brent κινήθηκε κοντά στα 105 δολάρια το βαρέλι, ενώ στις ΗΠΑ το diesel ξεπέρασε τα 5 δολάρια το γαλόνι για πρώτη φορά από τον Δεκέμβριο του 2022. Η άνοδος αυτή αντανακλά όχι μόνο τη δυσχέρεια στις ροές αργού, αλλά και το ευρύτερο χτύπημα στην αλυσίδα εφοδιασμού καυσίμων, φυσικού αερίου και λιπασμάτων από τον Περσικό Κόλπο.
Το Ορμούζ λειτουργεί πλέον με τους όρους της Τεχεράνης
Η παρατεταμένη απορρύθμιση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει ο βασικός παράγοντας πίεσης. Το πέρασμα δεν έχει κλείσει τυπικά, όμως στην πράξη η διέλευση γίνεται όλο και πιο δύσκολη και φαίνεται να εξαρτάται increasingly από πολιτικές συνεννοήσεις με την Τεχεράνη. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, ορισμένα πλοία καταφέρνουν να περάσουν ακολουθώντας πορεία πολύ κοντά στις ιρανικές ακτές, κάτι που υποδηλώνει ότι το Ιράν επιχειρεί να επιβάλει έναν άτυπο έλεγχο της κυκλοφορίας στο στενό.
Ενδεικτική ήταν η πορεία πακιστανικού δεξαμενόπλοιου, το οποίο πέρασε από στενό διάδρομο κοντά στα νησιά Larak και Qeshm και στη συνέχεια κινήθηκε κατά μήκος της ιρανικής ακτογραμμής προς τον Κόλπο του Ομάν. Αντίστοιχη πορεία ακολούθησαν και άλλα πλοία τις τελευταίες ημέρες, την ώρα που αρκετά ακόμη προτιμούν να απενεργοποιούν τους αναμεταδότες τους για λόγους ασφαλείας ή επηρεάζονται από ηλεκτρονικές παρεμβολές που δυσχεραίνουν την ακριβή παρακολούθησή τους.
Το γεγονός ότι ορισμένες διελεύσεις συνεχίζονται έχει δώσει μια περιορισμένη ανάσα στην αγορά, ωστόσο ο όγκος τους παραμένει εξαιρετικά μικρός σε σχέση με τη συνήθη κίνηση. Δεν πρόκειται, επομένως, για αποκατάσταση της κανονικότητας, αλλά για μεμονωμένες διελεύσεις που δεν αρκούν για να επαναφέρουν τις ενεργειακές ροές της περιοχής σε ουσιαστικό βαθμό.
Παράλληλα, χώρες που εξαρτώνται από την έξοδο φορτίων μέσω Ορμούζ επιδιώκουν απευθείας επαφές με την Τεχεράνη ώστε να διασφαλίσουν ασφαλή διέλευση για μέρος των πλοίων τους. Το Ιράκ ανακοίνωσε ότι βρίσκεται σε επικοινωνία με το Ιράν για να επιτραπεί η διέλευση ορισμένων ιρακινών πετρελαιοφόρων, μετά τη μεγάλη υποχώρηση της παραγωγής του. Η πίεση είναι ιδιαίτερα έντονη για τη Βαγδάτη, καθώς η χώρα έχει αναγκαστεί να περιορίσει σημαντικά την παραγωγή της.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι το Ιράν δεν έχει απλώς τη δυνατότητα να απειλεί τη ναυσιπλοΐα, αλλά και να διαμορφώνει τους όρους υπό τους οποίους ορισμένα φορτία μπορούν να κινηθούν. Αυτό δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα, στην οποία το στενό δεν είναι επισήμως κλειστό, όμως η διέλευση εξαρτάται όλο και περισσότερο από τη βούληση της Τεχεράνης και από το κατά πόσον ένα πλοίο θεωρείται αποδεκτό.
Οι αγορές βλέπουν πιο παρατεταμένο σοκ
Για τις αγορές, η κατάσταση αυτή συνιστά ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία της κρίσης. Ακόμη και όταν βρίσκονται διαθέσιμα πλοία ή φορτία, το αυξημένο ρίσκο για ασφαλιστές, χρηματοδότες και ναυτιλιακές εταιρείες λειτουργεί αποτρεπτικά. Η εγγύτητα των πλοίων στα ιρανικά ύδατα αυξάνει το κόστος και την αβεβαιότητα, κάτι που σημαίνει ότι η αγορά δεν έχει να αντιμετωπίσει μόνο φυσικά εμπόδια στη ροή της ενέργειας, αλλά και έναν ευρύτερο χρηματοοικονομικό και επιχειρησιακό περιορισμό.
Την ίδια στιγμή, ο πόλεμος εξακολουθεί να κλιμακώνεται και σε άλλα μέτωπα. Οι επιθέσεις με drones και πυραύλους σε αραβικά κράτη του Κόλπου και στο Ισραήλ συνεχίζονται, ενώ οι στρατιωτικές επιχειρήσεις ΗΠΑ και Ισραήλ σε ιρανικούς στόχους παραμένουν καθημερινές. Το εύρος της σύγκρουσης εξηγεί γιατί οι ενεργειακές αγορές προεξοφλούν πλέον ένα πιο μακρύ διάστημα αναταραχής και όχι ένα σύντομο επεισόδιο που θα μπορούσε να εκτονωθεί γρήγορα.
Σε αυτό το πλαίσιο, εντείνονται και οι πιέσεις προς τις μεγάλες δυνάμεις να συμβάλουν στην επαναλειτουργία του διαύλου. Ο Trump επανέλαβε τις εκκλήσεις του προς συμμάχους και άλλες χώρες, μεταξύ αυτών και η Κίνα, να βοηθήσουν στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Ωστόσο, έως τώρα καμία χώρα δεν έχει δηλώσει δημόσια ότι είναι έτοιμη να στείλει πολεμικά πλοία για να συνοδεύσουν εμπορικά σκάφη στην περιοχή – μια επιλογή που παραμένει εξαιρετικά επικίνδυνη όσο δεν υπάρχει κατάπαυση πυρός.
Η αγορά, πάντως, παρακολουθεί όλο και πιο στενά όχι μόνο το αργό, αλλά και τα διυλισμένα προϊόντα. Η άνοδος του diesel στις ΗΠΑ είναι ενδεικτική του πόσο γρήγορα η αναταραχή στον Περσικό Κόλπο διαχέεται στην πραγματική οικονομία, καθώς το συγκεκριμένο καύσιμο είναι κρίσιμο για τις μεταφορές, τη γεωργία και τις κατασκευές. Όσο οι διαταραχές στις ροές παρατείνονται, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η πιθανότητα το ενεργειακό σοκ να περάσει ευρύτερα σε τιμές, εφοδιασμό και δραστηριότητα.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η σύγκρουση δεν περιορίζεται πλέον σε έναν γεωπολιτικό κίνδυνο για την αγορά πετρελαίου. Με τα χτυπήματα να αγγίζουν πλέον παραγωγικές εγκαταστάσεις, λιμάνια και κρίσιμες οδούς εξαγωγών, οι αγορές αρχίζουν να αποτιμούν ένα πιο δομικό και παρατεταμένο σοκ στην προσφορά ενέργειας από τον Περσικό Κόλπο.
