![Συνεταιρισμός Πίνδος]({"aperture":"2.8","credit":"","camera":"FC7203","caption":"DCIM100MEDIADJI_0781.JPG","created_timestamp":"1632823164","copyright":"","focal_length":"4.49","iso":"100","shutter_speed":"0.0025","title":"DCIM100MEDIADJI_0781.JPG","orientation":"1"})
Η παρατεταμένη διακοπή στις ροές ενέργειας μέσω των Στενών του Ορμούζ αναγκάζει πλέον τις αγορές να επαναξιολογήσουν τη διάρκεια της κρίσης. Με τη σύγκρουση να συνεχίζεται χωρίς σαφή σημάδια αποκλιμάκωσης, το βασικό σενάριο μετατοπίζεται προς μια πιο μακροχρόνια διαταραχή στην προσφορά πετρελαίου και LNG.
Η παράταση της διαταραχής σημαίνει ότι οι παραγωγοί είναι πιθανό να συνεχίσουν να περιορίζουν την ανάντη παραγωγή τους, καθώς έρχονται αντιμέτωποι με περιορισμούς αποθήκευσης. Και αυτό με τη σειρά του καθιστά ακόμη πιο αργή την επαναφορά της προσφοράς, αφού η επανεκκίνηση της παραγωγής απαιτεί χρόνο. Μέχρι στιγμής, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, περίπου 8 εκατ. βαρέλια ημερησίως παραγωγής αργού έχουν τεθεί εκτός αγοράς.
Την ίδια ώρα, οι ενεργειακές υποδομές της περιοχής παραμένουν εκτεθειμένες. Ήδη έχουν καταγραφεί πολλαπλά πλήγματα – είτε σκόπιμα είτε όχι – σε διυλιστήρια και λιμάνια, ενώ έχουν γίνει και απόπειρες επιθέσεων σε ανάντη εγκαταστάσεις. Κάθε πρόσθετη ζημιά σε αυτές τις υποδομές παρατείνει αυτομάτως και τον χρόνο που θα χρειαστεί για να αποκατασταθούν οι ροές πετρελαίου και LNG από τον Περσικό Κόλπο.
Παρά τις αναφορές από την αμερικανική πλευρά σε πιθανές ασφαλιστικές εγγυήσεις και σε ναυτικές συνοδείες για τα εμπορικά πλοία, μέχρι στιγμής δεν έχει υλοποιηθεί τίποτα. Υπάρχουν εκτιμήσεις ότι τέτοιες συνοδείες θα μπορούσαν να ξεκινήσουν προς τα τέλη Μαρτίου, κάτι που σημαίνει ότι οι σοβαρές διαταραχές στις ενεργειακές ροές είναι πιθανό να συνεχιστούν τουλάχιστον μέχρι τότε. Ακόμη όμως και σε αυτό το σενάριο, η προστασία εμπορικών πλοίων μέσα από τα Στενά του Ορμούζ θα εξέθετε τις ναυτικές δυνάμεις σε αυξημένο κίνδυνο, κάτι που ενδέχεται να καθυστερήσει περαιτέρω μια πιο ενεργή παρέμβαση.
Στο πετρέλαιο, τα διαθέσιμα περιθώρια αντίδρασης παραμένουν περιορισμένα. Ακόμη και αν συνυπολογιστούν οι ποσότητες που μπορούν να εκτραπούν μέσω αγωγών ώστε να παρακαμφθούν τα Στενά του Ορμούζ, περίπου 15 εκατ. βαρέλια ημερησίως εξακολουθούν να επηρεάζονται. Αυτό σημαίνει ότι η αγορά δυσκολεύεται να βρει αξιόπιστο αντιστάθμισμα για το μέγεθος της απώλειας.
Το πρόβλημα γίνεται μεγαλύτερο από το γεγονός ότι η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα του OPEC προσφέρει περιορισμένη βοήθεια, αφού σχεδόν όλη βρίσκεται επίσης στον Περσικό Κόλπο. Με άλλα λόγια, η θεωρητικά διαθέσιμη προσφορά δεν μπορεί να λειτουργήσει ως λύση όταν το βασικό εμπόδιο είναι ότι το πετρέλαιο δεν μπορεί να περάσει από το κρίσιμο θαλάσσιο σημείο.
Η προσωρινή χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων στο ρωσικό πετρέλαιο μπορεί να επιτρέψει σε φορτία που βρίσκονται ήδη στη θάλασσα να βρουν αγοραστές, προσφέροντας κάποια ανακούφιση κυρίως στην Ινδία και ενδεχομένως σε ορισμένους ασιατικούς διυλιστές. Ωστόσο, η επίδραση αυτής της κίνησης δεν εκτιμάται ότι αρκεί για να αντισταθμίσει ουσιαστικά την απώλεια ροών από τον Περσικό Κόλπο.
Αντίστοιχα, και η συντονισμένη αποδέσμευση 400 εκατ. βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα των χωρών-μελών του IEA μπορεί να λειτουργήσει μόνο ως προσωρινό στήριγμα. Σε θεωρητικό επίπεδο, η ποσότητα αυτή καλύπτει λίγο παραπάνω από 25 ημέρες των σημερινών διαταραχών, όμως στην πράξη οι εκροές από τα κρατικά αποθέματα θα γίνουν με σαφώς βραδύτερο ρυθμό. Επιπλέον, για την Ευρώπη και την αμερικανική ήπειρο οι ροές αυτές αναμένεται να αρχίσουν ουσιαστικά προς τα τέλη Μαρτίου, κάτι που περιορίζει την άμεση αποτελεσματικότητά τους.
Και από την πλευρά των ΗΠΑ, όπου θα μπορούσε να αναμένονται κάποια αύξηση της προσφοράς, τα περιθώρια είναι στενά σε ό,τι αφορά τον χρόνο. Πρόσθετη αμερικανική παραγωγή θα απαιτούσε τουλάχιστον έξι μήνες για να φτάσει στην αγορά και, ακόμη κι έτσι, οι όγκοι θα ήταν μικροί σε σχέση με τις τρέχουσες απώλειες. Η αμερικανική Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας εξακολουθεί μάλιστα να βλέπει την παραγωγή αργού στις ΗΠΑ ουσιαστικά στάσιμη το 2026, αν και αναθεώρησε προς τα πάνω τις προβλέψεις για το 2027 κατά περίπου 500.000 βαρέλια ημερησίως.
Στο LNG η εικόνα είναι ακόμη πιο σφιχτή. Η διαταραχή στις ροές από τον Περσικό Κόλπο πλήττει περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG, χωρίς να υπάρχει εύκολος τρόπος αναπλήρωσης. Νέα δυναμικότητα προστίθεται φέτος στις ΗΠΑ, όμως τα περίπου 15 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως υπολείπονται κατά πολύ των περίπου 110 δισ. κυβικών μέτρων ετήσιας παραγωγής που επηρεάζονται σήμερα. Έτσι, στην αγορά φυσικού αερίου και LNG, η μόνη πραγματική βραχυπρόθεσμη λύση μοιάζει να είναι η υποχώρηση της ζήτησης μέσω υψηλότερων τιμών.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ING αναθεωρεί επί της ουσίας το βασικό της σενάριο. Στην αρχή της σύγκρουσης, θεωρούσε ως πιθανότερη μια πλήρη διακοπή των ενεργειακών ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ για δύο εβδομάδες και στη συνέχεια μια σταδιακή ανάκαμψη μέσα στο υπόλοιπο του Μαρτίου, ώστε ως τον Απρίλιο οι ροές να έχουν σχεδόν ομαλοποιηθεί. Πλέον αυτή η εκτίμηση θεωρείται υπερβολικά αισιόδοξη.
Στο νέο βασικό σενάριο, η ING υποθέτει ότι οι ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ θα παραμείνουν διακομμένες έως τα τέλη Μαρτίου, σε ένα περιβάλλον όπου οι έντονες συγκρούσεις μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν συνεχίζονται έως το τέλος του μήνα. Στη συνέχεια, προβλέπει χαμηλότερης έντασης επιθέσεις και σταδιακή ενίσχυση της διπλωματικής δραστηριότητας, εξέλιξη που θα μπορούσε να επιτρέψει σταδιακή αποκατάσταση των ενεργειακών ροών μέσα στο δεύτερο τρίμηνο. Ακόμη όμως και τότε, η επανεκκίνηση παραγωγής, διυλιστηρίων και μονάδων LNG θα είναι αργή, καθώς θα χρειαστεί χρόνος για να χαλαρώσουν οι περιορισμοί στην αποθήκευση και να αποκατασταθεί η λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας. Με βάση αυτή την εκτίμηση, οι σχεδόν κανονικές ροές δεν αναμένονται πριν από τις αρχές του τρίτου τριμήνου.
Στο πιο αισιόδοξο σενάριο, οι ενεργειακές ροές παραμένουν σχεδόν πλήρως διαταραγμένες έως το τέλος Μαρτίου και βελτιώνονται σταδιακά τον Απρίλιο, με την προσφορά να επιστρέφει κοντά στα φυσιολογικά επίπεδα τον Μάιο. Ωστόσο, αυτό το σενάριο προϋποθέτει γρήγορη αποκλιμάκωση, ταχεία αποκατάσταση της παραγωγής και επαρκή διαθεσιμότητα πλοίων – προϋποθέσεις που αυτή τη στιγμή δεν θεωρούνται καθόλου δεδομένες.
Στο πιο επιθετικό σενάριο, αντίθετα, η υψηλή ένταση του πολέμου συνεχίζεται και μέσα στον Απρίλιο, ενώ ακολουθεί μια παρατεταμένη περίοδος χαμηλότερης αλλά σταθερής αντιπαράθεσης, με περιορισμένες ενδείξεις διπλωματικής εκτόνωσης. Σε αυτή την εκδοχή, οι επιθέσεις σε πλοία που επιχειρούν να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ διατηρούν τη διαταραχή σε παρατεταμένο ορίζοντα, ενώ πρόσθετες ζημιές σε ενεργειακές υποδομές επιβραδύνουν ακόμη περισσότερο την ομαλοποίηση. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι ενεργειακές ροές παραμένουν σχεδόν ακινητοποιημένες έως τα τέλη Μαΐου και ανακάμπτουν μόνο σταδιακά από τον Ιούνιο έως τον Αύγουστο. Σε αυτή την περίπτωση, οι τιμές του πετρελαίου θα εκτοξεύονταν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, καθώς η αγορά θα έπρεπε να εξισορροπηθεί κυρίως μέσω καταστροφής ζήτησης.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η αγορά δεν αντιμετωπίζει πλέον την κρίση στον Περσικό Κόλπο ως ένα σύντομο σοκ, αλλά ως μια διαταραχή με διάρκεια, περιορισμένες εναλλακτικές στην πλευρά της προσφοράς και αυξημένο κίνδυνο νέων πληγμάτων στις υποδομές. Αυτό εξηγεί γιατί οι προβλέψεις γίνονται πιο απαισιόδοξες και γιατί το νέο βασικό σενάριο της ING οδηγεί σε υψηλότερες τιμές ενέργειας για μεγαλύτερο διάστημα.
