Η έκρηξη των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή οδηγεί σε ραγδαία και μαζική αανατιμολόγηση ρίσκου, προκαλώντας ράλι αποδόσεων στα κρατικά ομόλογα, στις μεγάλες οικονομίες, καθώς οι επενδυτές τιμολογούν τον αυξανόμενο κίνδυνο ενός πληθωριστικού σοκ που θα προκληθεί από την ενέργεια.
Η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου (US Treasury) επέστρεψε προς το 4,27%, παραμένοντας κοντά στα υψηλά τεσσάρων εβδομάδων, αφού νωρίτερα στη συνεδρίαση είχε υποχωρήσει προσωρινά. Παράλληλα, τα ευρωπαϊκά κρατικά ομόλογα και αρκετές αποδόσεις σε αναδυόμενες αγορές ακολούθησαν παρόμοια ανοδική πορεία. Η κίνηση αυτή εκδηλώνεται καθώς η αντιπαράθεση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν κλιμακώνεται, ενισχύοντας τους φόβους ότι πιθανές διαταραχές στα στενά του Ορμούζ θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέο ενεργειακό σοκ στην παγκόσμια οικονομία.
Οι αγορές ανησυχούν ολοένα περισσότερο ότι μια ισχυρή άνοδος στις τιμές του πετρελαίου — οι οποίες κινούνται ήδη κοντά στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022 — μπορεί να αναθερμάνει τις πληθωριστικές πιέσεις σε παγκόσμιο επίπεδο σε μια περίοδο κατά την οποία οι κεντρικές τράπεζες είχαν αρχίσει να προσανατολίζονται σε πιο χαλαρή νομισματική πολιτική. Η ανακοίνωση του υπουργού Άμυνας των ΗΠΑ Pete Hegseth ότι η Ουάσιγκτον θα πραγματοποιήσει τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα σειρά στρατιωτικών πληγμάτων κατά του Ιράν ενίσχυσε τις ανησυχίες αυτές, οδηγώντας υψηλότερα τις τιμές της ενέργειας και προκαλώντας ευρεία αναθεώρηση των προσδοκιών για τα επιτόκια στις ανεπτυγμένες οικονομίες.
Auditor’s note: Οι τρεις μεταβλητές
Η παγκόσμια αυτή επανατιμολόγηση είναι ήδη ορατή στις καμπύλες των κρατικών ομολόγων. Η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού τίτλου έχει αυξηθεί σχεδόν κατά 13 μονάδες βάσης αυτή την εβδομάδα, οι αποδόσεις των γερμανικών Bund βρίσκονται στα υψηλότερα επίπεδα από τον Οκτώβριο του 2023, οι γαλλικές αποδόσεις πλησιάζουν επίπεδα που είχαν καταγραφεί τελευταία φορά το 2011, ενώ και οι αγορές της περιφέρειας της ευρωζώνης, όπως η Ιταλία και η Ελλάδα, ακολουθούν ανοδική τάση. Οι επενδυτές βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με ένα περιβάλλον όπου ο γεωπολιτικός κίνδυνος, η δημοσιονομική επέκταση που συνδέεται με πιθανές στρατιωτικές επιχειρήσεις και ο ενεργειακός πληθωρισμός συνδυάζονται και μεταβάλλουν τις προσδοκίες για τη νομισματική πολιτική σε παγκόσμιο επίπεδο.
ΗΠΑ: Οι αγορές τιμολογούν στασιμοπληθωρισμό
Η επάνοδος της απόδοσης του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου κοντά στο 4,27% υπογραμμίζει τη μεταστροφή του επενδυτικού κλίματος προς υψηλότερο πληθωρισμό και αυστηρότερες χρηματοπιστωτικές συνθήκες. Στις αρχές της εβδομάδας οι αποδόσεις είχαν υποχωρήσει, αντανακλώντας προσωρινή αναζήτηση ασφαλών τοποθετήσεων, ωστόσο η νέα κλιμάκωση των εντάσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν ανέτρεψε γρήγορα αυτή την τάση.
Δύο βασικοί παράγοντες τροφοδοτούν την ανοδική πίεση στις αποδόσεις.
Ο πρώτος είναι το κανάλι του ενεργειακού πληθωρισμού. Οι τιμές του πετρελαίου ανέκαμψαν μετά από μια σύντομη υποχώρηση νωρίτερα στη συνεδρίαση και παραμένουν κοντά στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022. Εάν η σύγκρουση επηρεάσει τη ναυσιπλοΐα στα στενά του Ορμούζ — από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου — το σοκ προσφοράς θα μπορούσε να μεταφραστεί γρήγορα σε υψηλότερο κόστος καυσίμων παγκοσμίως.
Ο δεύτερος αφορά τις δημοσιονομικές συνέπειες μιας παρατεταμένης σύγκρουσης. Οι στρατιωτικές δαπάνες τείνουν ιστορικά να διευρύνουν τα δημοσιονομικά ελλείμματα των ΗΠΑ και οι επενδυτές εμφανίζονται ήδη ανήσυχοι για την πορεία του δημόσιου χρέους. Πιθανή αύξηση των στρατιωτικών δαπανών θα μπορούσε να ενισχύσει τις ανησυχίες για την προσφορά αμερικανικών ομολόγων και τη βιωσιμότητα του χρέους.
Οι εξελίξεις αυτές καταγράφονται λίγες ημέρες πριν από τη συνεδρίαση νομισματικής πολιτικής της Federal Reserve. Η κεντρική τράπεζα αναμένεται ευρέως να διατηρήσει αμετάβλητο το βασικό επιτόκιο. Το ενδιαφέρον θα στραφεί στις εκτιμήσεις της για την πορεία του πληθωρισμού και της οικονομίας για το υπόλοιπο του έτους.
Η τρέχουσα αποτίμηση της αγοράς δείχνει ότι οι προσδοκίες για χαλάρωση έχουν μεταβληθεί δραστικά. Οι επενδυτές προεξοφλούν πλέον μόλις μία μείωση επιτοκίων το 2026, στοιχείο που αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη αμφιβολία για το κατά πόσο η Fed θα μπορέσει να χαλαρώσει τη νομισματική πολιτική σε περιβάλλον επίμονου πληθωριστικού κινδύνου.
Ευρώπη: Ο κίνδυνος ενεργειακής κρίσης αλλάζει τη στρατηγική της ΕΚΤ
Οι ευρωπαϊκές αγορές ομολόγων έχουν αντιδράσει ακόμη πιο έντονα στις γεωπολιτικές εξελίξεις, γεγονός που αντανακλά τη μεγαλύτερη ευαισθησία της ευρωζώνης σε ενεργειακά σοκ.
Η απόδοση του 10ετούς γερμανικού Bund ανέβηκε περίπου στο 2,96%, το υψηλότερο επίπεδο από τον Οκτώβριο του 2023, και κατευθύνεται προς δεύτερη συνεχόμενη εβδομαδιαία άνοδο. Η κίνηση αυτή αντανακλά την αυξανόμενη εκτίμηση των επενδυτών ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ενδέχεται να χρειαστεί να διατηρήσει πιο αυστηρή στάση εάν οι αυξημένες τιμές της ενέργειας αρχίσουν να περνούν στον πληθωρισμό της ευρωζώνης.
Οι τιμές του πετρελαίου συνεχίζουν να κινούνται ανοδικά παρά τις προσπάθειες για περιορισμό του ενεργειακού σοκ, καθώς οι επενδυτές αμφιβάλλουν ότι τα μέτρα αυτά θα μπορέσουν να αντισταθμίσουν πλήρως πιθανές διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές στον Περσικό Κόλπο.
Οι αγορές χρήματος έχουν ήδη αρχίσει να επανατιμολογούν την πορεία της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ. Οι επενδυτές προεξοφλούν πλέον δύο αυξήσεις επιτοκίων μέσα στο έτος, μια δραματική μεταβολή σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, όταν δεν αναμενόταν καμία κίνηση.
Η μεταστροφή αυτή συνδέεται άμεσα με τον φόβο ότι διαταραχές στην ενεργειακή τροφοδοσία της Μέσης Ανατολής θα μπορούσαν να επαναλάβουν τη δυναμική πληθωρισμού που παρατηρήθηκε μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, όταν η Ευρώπη αντιμετώπισε το σοβαρότερο ενεργειακό σοκ των τελευταίων δεκαετιών.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ Christine Lagarde έχει ήδη υπογραμμίσει ότι η κεντρική τράπεζα είναι έτοιμη να δράσει. Νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα τόνισε ότι η ΕΚΤ θα κινηθεί αποφασιστικά για να αποτρέψει επανάληψη της πληθωριστικής έκρηξης που ακολούθησε τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η επόμενη συνεδρίαση της ΕΚΤ αναμένεται συνεπώς να παρακολουθηθεί στενά, καθώς οι αγορές αναζητούν ενδείξεις για το πώς η κεντρική τράπεζα σκοπεύει να προστατεύσει την ευρωζώνη από έναν νέο κύκλο ενεργειακού πληθωρισμού.
Ανεβαίνουν οι αποδόσεις σε Γαλλία, Ιταλία και Ελλάδα
Ο αντίκτυπος των αυξημένων πληθωριστικών προσδοκιών είναι ιδιαίτερα εμφανής στις αγορές ομολόγων της νότιας Ευρώπης, όπου οι αποδόσεις αντιδρούν πιο έντονα στις μεταβολές των προσδοκιών για τη νομισματική πολιτική.
Η απόδοση του 10ετούς γαλλικού OAT ξεπέρασε το 3,65%, φθάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από τον Νοέμβριο του 2011, γεγονός που αποτυπώνει το εύρος της επανατιμολόγησης που βρίσκεται σε εξέλιξη. Οι επενδυτές ανησυχούν ότι το υψηλότερο κόστος ενέργειας θα μεταφραστεί σε νέες πληθωριστικές πιέσεις στην ευρωζώνη.
Παρόμοια κίνηση καταγράφεται και στην Ιταλία. Η απόδοση του 10ετούς ιταλικού BTP πλησίασε το 3,8%, το υψηλότερο επίπεδο από τον Απρίλιο του 2025, καθώς οι επενδυτές επανεκτιμούν την πορεία της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ και τον ευρύτερο μακροοικονομικό αντίκτυπο της ανόδου των τιμών του πετρελαίου.
Για την Ιταλία, η άνοδος των αποδόσεων έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω του υψηλού δημόσιου χρέους της χώρας, το οποίο καθιστά το κόστος δανεισμού ιδιαίτερα ευαίσθητο στις μεταβολές των επιτοκίων.
Τα ελληνικά κρατικά ομόλογα κινούνται σε γενικές γραμμές παράλληλα με την ευρύτερη τάση της ευρωζώνης. Η απόδοση του ελληνικού 10ετούς ομολόγου ανήλθε περίπου στο 3,76%, καταγράφοντας αύξηση 0,04 ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με την προηγούμενη συνεδρίαση.
Κατά τον τελευταίο μήνα η απόδοση έχει αυξηθεί κατά περίπου 0,40 ποσοστιαίες μονάδες, εξέλιξη που αντικατοπτρίζει τη γενικότερη επανατιμολόγηση των κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης καθώς οι επενδυτές προσαρμόζουν τις προσδοκίες τους για τον πληθωρισμό και τη νομισματική πολιτική.
Παρά την άνοδο, οι ελληνικές αποδόσεις παραμένουν συγκρατημένες σε σύγκριση με προηγούμενες περιόδους έντονων πιέσεων στις αγορές. Η βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών, η ισχυρότερη οικονομική ανάπτυξη και η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας από τη χώρα έχουν συμβάλει στη διατήρηση της εμπιστοσύνης των επενδυτών.
Ωστόσο η Ελλάδα εξακολουθεί να επηρεάζεται από τους ίδιους μακροοικονομικούς παράγοντες που επηρεάζουν το σύνολο της ευρωζώνης: υψηλότερες τιμές ενέργειας, αυστηρότερες χρηματοπιστωτικές συνθήκες και αβεβαιότητα σχετικά με την πορεία της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ.
Στη δίνη του ρίσκου και η Κίνα
Η αγορά ομολόγων της Κίνας καταγράφει επίσης ανοδικές πιέσεις, αν και η κίνηση είναι πιο συγκρατημένη σε σχέση με τις δυτικές αγορές. Η απόδοση του κινεζικού 10ετούς κρατικού ομολόγου αυξήθηκε περίπου στο 1,81%, ανακάμπτοντας από την πτώση της προηγούμενης συνεδρίασης.
Η εξέλιξη αυτή αντανακλά συνδυασμό γεωπολιτικών και εμπορικών παραγόντων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ξεκινήσει νέες έρευνες βάσει της ενότητας 301(b) του Trade Act του 1974, εξετάζοντας κατά πόσο πολιτικές που συνδέονται με καταναγκαστική εργασία είναι «αδικαιολόγητες ή διακριτικές» και εάν επιβαρύνουν το αμερικανικό εμπόριο.
Οι έρευνες αυτές ακολουθούν παρόμοια διαδικασία που ξεκίνησε νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα και θα μπορούσαν να επιτρέψουν στον πρόεδρο των ΗΠΑ να επιβάλει εμπορικές κυρώσεις σε χώρες που θεωρούνται ότι εφαρμόζουν αθέμιτες πρακτικές.
Οι εξελίξεις αυτές επιβαρύνουν περαιτέρω τις ήδη περίπλοκες σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας, ιδιαίτερα ενόψει μιας σημαντικής διπλωματικής συνόδου που αναμένεται να πραγματοποιηθεί στο Πεκίνο.
Παρά τις πιέσεις αυτές, η Κίνα εμφανίζεται σχετικά καλύτερα προετοιμασμένη να απορροφήσει ενεργειακά σοκ, χάρη στο διαφοροποιημένο δίκτυο προμηθειών και τα σημαντικά στρατηγικά αποθέματα.
