Ο Donald Trump επιμένει ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη κερδίσει στον πόλεμο με το Ιράν. Ωστόσο, πίσω από τις θριαμβολογίες του Λευκού Οίκου, η εικόνα είναι πολύ πιο σύνθετη: η σύγκρουση συνεχίζεται, τα στρατηγικά ερωτήματα παραμένουν ανοιχτά και μια καθαρή νίκη απέχει ακόμη από το να θεωρείται δεδομένη.
Ο Αμερικανός πρόεδρος σπεύδει να εμφανίσει τον πόλεμο ως τελειωμένη υπόθεση. Όμως η σύγκρουση διευρύνεται, οι στρατηγικοί στόχοι παραμένουν θολοί και η αμερικανική «νίκη» μοιάζει περισσότερο με πρόωρο πολιτικό σύνθημα παρά με τετελεσμένο γεγονός. Παρά τη σαφή στρατιωτική υπεροχή της Ουάσινγκτον, η κρίση όχι μόνο δεν έχει κλείσει, αλλά ανοίγει νέα μέτωπα -από τα Στενά του Ορμούζ και τις διεθνείς ενεργειακές ροές έως το εσωτερικό πολιτικό κόστος στις ΗΠΑ.
Σύμφωνα με το CNN, υπάρχουν τουλάχιστον επτά λόγοι που δείχνουν ότι η Ουάσινγκτον δεν μπορεί ακόμη να παρουσιάσει τον πόλεμο ως κερδισμένο και συγκεκριμένα:
- Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν μπλοκαρισμένα
Το Ιράν εξακολουθεί να εμποδίζει τη ναυσιπλοΐα σε έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαύλους του κόσμου. - Δεν υπάρχει εύκολη στρατιωτική λύση
Η επαναλειτουργία των Στενών θα απαιτούσε επικίνδυνες επιχειρήσεις για το αμερικανικό ναυτικό. - Το πυρηνικό πρόγραμμα δεν έχει εξαλειφθεί πλήρως
Εφόσον υπάρχουν ακόμη αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου, η δυνατότητα επανεκκίνησης παραμένει. - Δεν υπάρχει εξέγερση στο εσωτερικό του Ιράν
Οι προσδοκίες για εσωτερική ανατροπή του καθεστώτος δεν έχουν επιβεβαιωθεί. - Το οικονομικό κόστος αρχίζει να φαίνεται
Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου και των καυσίμων επηρεάζει ήδη τις ΗΠΑ. - Η έξοδος από τον πόλεμο δεν είναι ξεκάθαρη
Δεν υπάρχει σαφές σχέδιο για το πώς και πότε μπορεί να τερματιστεί η σύγκρουση. - Ο πόλεμος μπορεί να μετατραπεί σε δοκιμασία αντοχής
Όσο παρατείνεται, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος το αρχικό στρατιωτικό πλεονέκτημα των ΗΠΑ να εξαντληθεί.
Οι παραπάνω παράγοντες αποτυπώνουν γιατί η σύγκρουση απέχει ακόμη από ένα καθαρό τέλος και εξηγούν τα βασικά στρατηγικά διλήμματα που αντιμετωπίζει σήμερα η αμερικανική κυβέρνηση. Αναλυτικά:
Η πιο χαρακτηριστική ένδειξη είναι η κρίση στα Στενά του Ορμούζ. Η ουσιαστική παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας από το Ιράν σε ένα πέρασμα από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου δείχνει ότι η στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ δεν αρκεί για να επιβληθεί πλήρως η τάξη στο πεδίο. Παρά τη διαφορά ισχύος, η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαθέτει τρόπους να προκαλεί σημαντικό κόστος.
Η κατάσταση αυτή δημιουργεί και ένα δύσκολο στρατιωτικό δίλημμα για την Ουάσινγκτον. Η επαναλειτουργία των Στενών δεν είναι εύκολη υπόθεση, καθώς θα απαιτούσε επιχειρήσεις υψηλού ρίσκου για το αμερικανικό ναυτικό, σε ένα περιβάλλον γεμάτο απειλές από πυραύλους, drones και επιθέσεις κατά πλοίων. Ακόμη κι αν αποκατασταθεί η διέλευση, η διατήρησή της θα απαιτούσε συνεχή στρατιωτική παρουσία.
Παράλληλα, η αμερικανική κυβέρνηση δυσκολεύεται να παρουσιάσει ένα σαφές αφήγημα νίκης. Ο Trump υποστηρίζει ότι τα αμερικανικά πλήγματα έχουν καταστρέψει την πυρηνική και βαλλιστική δυνατότητα του Ιράν. Ωστόσο, όσο παραμένουν αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, η πιθανότητα επανεκκίνησης του προγράμματος στο μέλλον δεν μπορεί να αποκλειστεί.
Αβέβαιο παραμένει και το πολιτικό αποτέλεσμα στο εσωτερικό του Ιράν. Η Ουάσινγκτον είχε αφήσει να εννοηθεί ότι η στρατιωτική πίεση θα μπορούσε να πυροδοτήσει εσωτερική εξέγερση. Μέχρι στιγμής όμως δεν υπάρχουν δημόσιες ενδείξεις μιας τέτοιας εξέλιξης, ενώ πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι το πιθανότερο σενάριο είναι μια νέα περίοδος αυστηρής καταστολής όταν σταματήσουν οι βομβαρδισμοί.
Στο μεταξύ, το πολιτικό κόστος αρχίζει να γίνεται ορατό και στις ΗΠΑ. Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου και των καυσίμων, σε συνδυασμό με τις απώλειες στρατιωτικού προσωπικού και το κόστος της μεγάλης στρατιωτικής κινητοποίησης, μπορεί να δυσκολέψουν το αφήγημα ότι ο πόλεμος ενίσχυσε την ασφάλεια των Αμερικανών.
Ένα ακόμη ανοιχτό ζήτημα είναι το πώς και πότε μπορεί να τελειώσει η σύγκρουση. Ακόμη κι αν ο Trump θελήσει κάποια στιγμή να τερματίσει τον πόλεμο για πολιτικούς λόγους, δεν είναι δεδομένο ότι το Ισραήλ θα έχει την ίδια προτεραιότητα, καθώς η στρατηγική του προσέγγιση στη Μέση Ανατολή συχνά βασίζεται σε μακροχρόνιες συγκρούσεις χωρίς σαφές τέλος.
Τέλος, όσο η σύγκρουση συνεχίζεται, αυξάνεται ο κίνδυνος το αρχικό στρατιωτικό πλεονέκτημα των ΗΠΑ να μετατραπεί σε δοκιμασία αντοχής. Και σε τέτοιους πολέμους, ακόμη και ένας ισχυρότερος αντίπαλος μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με ένα πολύ πιο δύσκολο τέλος από ό,τι είχε αρχικά υπολογίσει.
