Ισχυρό γεωπολιτικό και γεωοικονομικό άρωμα έχει η συνεργασία AKTOR – ONEX για τη διεκδίκηση της παραχώρησης του λιμένα της Ελευσίας, καθώς έρχεται σε συνέχεια των δηλώσεων της Κίμπερλι Γκίλφόιλ για τον ρ΄πολο της Κίνας και τον ΟΛΠ και εμπεδώνει το κλίμα των επαφών που είχε μεγάλη ομάδα Ελλήνων επιχειρηματιών στην Ουάσιγκτον
Η κοινοιπραξία AKTOR – ONEX αντανακλά την ισχυρή πολιτική βούληση για την προώθηση ενός αμφισβητίσουμου business use case, στέλνει όμως ισχυρά γεωπολιτικά μηνύματα και -ανεξαρτήτως έκβασης- εντάσσεται στις προπαρασκευαστικές ενέργειες της ελληνικής κυβέρνησης για την επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ.
Η προοπτική ανάπτυξης του λιμανιού της Ελευσίνας αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο κατά την οποία η γεωπολιτική διάσταση των υποδομών μεταφορών βρίσκεται στο επίκεντρο του ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων. Η Ελλάδα επιδιώκει να αναπτύξει ένα δεύτερο ισχυρό λιμενικό κέντρο στην Αττική, το οποίο θα λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τον Πειραιά, μειώνοντας ταυτόχρονα την εξάρτηση από το κινεζικό αποτύπωμα που έχει δημιουργήσει η Cosco μέσω του ελέγχου του ΟΛΠ.
Σε αυτό το πλαίσιο, η συνεργασία AKTOR–ONEX λειτουργεί ως σαφής ένδειξη της πολιτικής βούλησης της Αθήνας να δημιουργήσει χώρο για την ενίσχυση της αμερικανικής οικονομικής και στρατηγικής παρουσίας στην Ελλάδα. Η ONEX, η οποία έχει αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια σε βασικό εταίρο αμερικανικών επενδυτικών και βιομηχανικών συμφερόντων στον χώρο της ναυπηγικής και της άμυνας, αποτελεί κρίσιμο συνδετικό κρίκο μεταξύ ελληνικών υποδομών και αμερικανικής στρατηγικής.
Η Ελευσίνα ως αντίβαρο στο κινεζικό αποτύπωμα στον Πειραιά
Η ανάπτυξη του λιμανιού της Ελευσίνας αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο ευρύτερο πλαίσιο του ανταγωνισμού ΗΠΑ–Κίνας για τον έλεγχο των κρίσιμων υποδομών μεταφορών και logistics στην Ευρώπη. Από το 2016, όταν η Cosco απέκτησε τον έλεγχο του Οργανισμού Λιμένος Πειραιώς, η Ελλάδα αποτελεί ένα από τα βασικά ευρωπαϊκά σημεία παρουσίας της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.
Η ενίσχυση της Ελευσίνας δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ανάδυση ενός εναλλακτικού λιμενικού κόμβου που θα βρίσκεται εκτός του κινεζικού ελέγχου και θα μπορεί να υποστηρίξει εμπορευματικές, βιομηχανικές και ενεργειακές δραστηριότητες. Ένα τέτοιο σχήμα θα επιτρέψει στην Ελλάδα να εξισορροπήσει τη λιμενική της στρατηγική, διατηρώντας ταυτόχρονα ανοικτό το πεδίο για δυτικές επενδύσεις.
Στην πράξη, η δημιουργία ενός ισχυρού logistics hub στην Ελευσίνα θα μπορούσε να μεταβάλει την ισορροπία στο ελληνικό λιμενικό σύστημα. Η γεωγραφική θέση του λιμανιού, σε μικρή απόσταση από το Θριάσιο Πεδίο, το οποίο εξελίσσεται σε μεγάλο εμπορευματικό κέντρο, δημιουργεί σημαντικές προοπτικές διασύνδεσης σιδηροδρομικών και οδικών μεταφορών με θαλάσσιες εμπορευματικές ροές.
Οι αμερικανικές διασυνδέσεις της ONEX
Κεντρικό ρόλο στη γεωπολιτική σημασία της συμφωνίας παίζει η ONEX Shipyards & Technologies, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει αναδειχθεί σε βασικό φορέα ανασυγκρότησης της ελληνικής ναυπηγικής βιομηχανίας. Η εταιρία έχει επενδύσει σημαντικά κεφάλαια στα ναυπηγεία της Σύρου και της Ελευσίνας, ενώ έχει αναπτύξει στενές σχέσεις με αμερικανικούς χρηματοδοτικούς και βιομηχανικούς φορείς.
Η παρουσία της ONEX σε κρίσιμες ναυπηγικές υποδομές έχει ενισχυθεί μέσω συνεργασιών με αμερικανικά επενδυτικά σχήματα, ενώ οι δραστηριότητές της συνδέονται και με τη στρατηγική ενίσχυσης της ναυπηγικής ικανότητας της Ελλάδας για την υποστήριξη ναυτικών και αμυντικών δραστηριοτήτων στη Μεσόγειο.
Το σχέδιο δημιουργίας ενός ολοκληρωμένου Integrated Hub στην Ανατολική Μεσόγειο, που θα συνδυάζει ναυπηγική βιομηχανία, λιμενικές υπηρεσίες, ενέργεια και τεχνολογία, εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική μετατροπής της Ελλάδας σε κόμβο βιομηχανικής και ενεργειακής δραστηριότητας με δυτικό προσανατολισμό.
Ο ρόλος της AKTOR
Στη συνεργασία αυτή, ο Όμιλος AKTOR αναλαμβάνει το σκέλος της ανάπτυξης των υποδομών, αξιοποιώντας την πολυετή εμπειρία του σε σύνθετα έργα λιμενικών εγκαταστάσεων και έργα παραχώρησης. Το χαρτοφυλάκιο του ομίλου περιλαμβάνει 16 μεγάλα έργα παραχώρησης και ΣΔΙΤ, γεγονός που ενισχύει την ικανότητα υλοποίησης ενός έργου μεγάλης κλίμακας όπως η ανάπτυξη του λιμανιού της Ελευσίνας.
Η συμμετοχή της AKTOR προσδίδει στο σχήμα ισχυρή τεχνική και χρηματοδοτική βάση για την ανάπτυξη σύγχρονων λιμενικών υποδομών, οι οποίες θα μπορούσαν να υποστηρίξουν τόσο εμπορευματικές δραστηριότητες όσο και βιομηχανικές χρήσεις. Επιπλέον, η εμπλοκή της σε ενεργειακές και logistics επενδύσεις δημιουργεί δυνατότητες διασύνδεσης του λιμανιού με νέες ενεργειακές υποδομές, όπως εγκαταστάσεις LNG και ενεργειακά hubs.
Η γεωοικονομική προοπτική της Ελευσίνας
Η μετατροπή της Ελευσίνας σε διεθνή κόμβο ναυτιλίας και logistics θα μπορούσε να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα έργα υποδομών της επόμενης δεκαετίας στην Ελλάδα. Η περιοχή διαθέτει ήδη σημαντική βιομηχανική βάση, ενώ η εγγύτητα με την Αθήνα και τα μεγάλα οδικά και σιδηροδρομικά δίκτυα ενισχύει τη στρατηγική της σημασία.
Σε ένα ευρύτερο γεωοικονομικό πλαίσιο, η ανάπτυξη του λιμανιού θα μπορούσε να ενταχθεί σε έναν νέο χάρτη εμπορευματικών ροών που θα συνδέει την Ανατολική Μεσόγειο με την Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η δημιουργία ενός τέτοιου κόμβου θα ενίσχυε τον ρόλο της Ελλάδας ως βασικής πύλης εμπορίου προς τα Βαλκάνια και την ευρωπαϊκή ενδοχώρα.
Η Ελευσίνα ως test case
Η επικείμενη παραχώρηση του λιμανιού της Ελευσίνας αποτελεί ένα κρίσιμο test case για τη στρατηγική συνεργασία Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών στον τομέα των υποδομών. Η ενίσχυση της παρουσίας εταιριών με ισχυρές διασυνδέσεις με αμερικανικά κεφάλαια και τεχνογνωσία εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των ΗΠΑ να περιορίσουν την επιρροή της Κίνας στις ευρωπαϊκές λιμενικές υποδομές.
Για την Ελλάδα, η δημιουργία ενός ισχυρού λιμενικού κόμβου στην Ελευσίνα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως εργαλείο γεωοικονομικής ισορροπίας, ενισχύοντας τη θέση της χώρας στον παγκόσμιο χάρτη logistics και ταυτόχρονα εμβαθύνοντας τη στρατηγική της σχέση με την Ουάσιγκτον.
Εφόσον το σχέδιο υλοποιηθεί με επιτυχία, η Ελευσίνα θα μπορούσε να εξελιχθεί σε έναν νέο πυλώνα της ελληνικής λιμενικής στρατηγικής, λειτουργώντας παράλληλα ως συμβολικό και πρακτικό αντίβαρο στην κινεζική παρουσία στον Πειραιά. Ένα τέτοιο σενάριο θα αναδιαμόρφωνε τον γεωοικονομικό ρόλο της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο και θα επιβεβαίωνε τη βούληση της Αθήνας να ενισχύσει τη δυτική αρχιτεκτονική ασφάλειας και εμπορίου στην περιοχή.
