Αλυσιδωτές επιπτώσεις στην παγκόσμια αγορά LNG προκαλεί η διακοπή παραγωγής στο Κατάρ, με μεγάλους traders όπως η Shell και η TotalEnergies να επικαλούνται ρήτρες ανωτέρας βίας (force majeure) προς πελάτες στους οποίους μεταπωλούν φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου από τη χώρα.
Σύμφωνα με τρεις πηγές που επικαλείται το Reuters, αρκετές εταιρείες που αγοράζουν LNG από την QatarEnergy ως traders ή ως αγοραστές χαρτοφυλακίου -μεταξύ αυτών η Shell, η TotalEnergies και ορισμένες εταιρείες στην Ασία- έχουν ήδη ενημερώσει τους πελάτες τους ότι ενεργοποιούν force majeure στις παραδόσεις που προέρχονται από το Κατάρ.
Η εξέλιξη έρχεται μετά την απόφαση της QatarEnergy να ανακοινώσει την περασμένη εβδομάδα διακοπή παραγωγής στο συγκρότημα των 77 εκατ. τόνων ετησίως και να κηρύξει force majeure στις αποστολές LNG, σε μια κίνηση που επιβεβαίωσε το μέγεθος της αναστάτωσης στην παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου. Η QatarEnergy δεν μπορεί να εκπληρώσει συμβατικές υποχρεώσεις μετά τις επιθέσεις στις εγκαταστάσεις της, σύμφωνα με δημοσιεύματα της Wall Street Journal, ενώ το Bloomberg έχει μεταδώσει ότι το shutdown στο Ras Laffan προκάλεσε άλμα έως και 54% στις ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου.
Οι δύο εταιρείες διατηρούν μακροχρόνιες συνεργασίες με την QatarEnergy και συμμετέχουν επίσης στο μεγάλο έργο επέκτασης του North Field, το οποίο στοχεύει στην αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας του Κατάρ έως το 2027.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η Shell παραλαμβάνει περίπου 6,8 εκατ. τόνους LNG ετησίως από το Κατάρ, ενώ η TotalEnergies περίπου 5,2 εκατ. τόνους, ποσότητες που στη συνέχεια διοχετεύονται σε πελάτες διεθνώς.
Η κίνηση αυτή δείχνει ότι το force majeure της QatarEnergy αρχίζει να μεταφέρεται κατά μήκος της εμπορικής αλυσίδας LNG, από τον βασικό προμηθευτή προς τους traders και από εκεί στους τελικούς αγοραστές. Το Κατάρ είναι ένας από τους σημαντικότερους παίκτες στην παγκόσμια αγορά LNG, και η παύση παραγωγής στο Ras Laffan -το μεγαλύτερο εξαγωγικό συγκρότημα LNG στον κόσμο- έχει ήδη εντείνει τις ανησυχίες για την επάρκεια προσφοράς σε Ευρώπη και Ασία. Το Bloomberg μετέδωσε ότι μια παρατεταμένη διακοπή θα μπορούσε να εξαλείψει το πλεόνασμα LNG που αναμενόταν για το 2026, ενώ η Financial Times ανέφερε ότι ακόμη και με γρήγορη αποκλιμάκωση θα χρειάζονταν εβδομάδες ή και μήνες για να ομαλοποιηθούν πλήρως οι παραδόσεις.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters, τα notices force majeure που έχουν σταλεί σε πελάτες αναφέρουν ότι οι παραδόσεις LNG για τον Μάρτιο δεν αναμένεται να επηρεαστούν, με τις επιπτώσεις να μετατίθενται για τον Απρίλιο.
Στην ίδια κατεύθυνση, ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ Saad al-Kaabi δήλωσε στους Financial Times ότι ακόμη και αν ο πόλεμος τελείωνε άμεσα, θα απαιτούνταν «εβδομάδες έως μήνες» για να επανέλθουν οι παραδόσεις LNG σε κανονικούς ρυθμούς.
Η αναταραχή δεν περιορίζεται μόνο στην παραγωγή. Η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμένει εξαιρετικά επισφαλής, με το Bloomberg να σημειώνει ότι το πέρασμα -από το οποίο διακινείται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου LNG- έχει ουσιαστικά παραλύσει για τα εμπορικά πλοία, ενώ φορτία ανακατευθύνονται προς την Ασία, εντείνοντας τον ανταγωνισμό με την Ευρώπη για διαθέσιμες ποσότητες.
Για την αγορά, το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι δεν πρόκειται πλέον μόνο για πρόβλημα upstream στο Κατάρ, αλλά για αλυσιδωτή μετάδοση του ρίσκου στα συμβόλαια προμήθειας. Αν επεκταθεί η χρήση force majeure από μεγάλους ενδιάμεσους παίκτες όπως η Shell και η TotalEnergies, η πίεση σε αγοραστές LNG στην Ασία και ενδεχομένως στην Ευρώπη μπορεί να ενταθεί περαιτέρω, σε μια περίοδο που η ασφάλεια εφοδιασμού έχει ήδη επανέλθει στο επίκεντρο.
