Η εκτίναξη των τιμών φυσικού αερίου μετά την έναρξη του πολέμου με επίκεντρο το Ιράν σπρώχνει εταιρείες ηλεκτρισμού στην Ευρώπη και στη βορειοανατολική Ασία να αναζητήσουν εναλλακτικές – και ο άνθρακας επιστρέφει στο προσκήνιο. Η στροφή αυτή ανεβάζει τις τιμές του θερμικού άνθρακα σε υψηλό άνω των δύο ετών και αναζωπυρώνει τη συζήτηση ακόμη και για επανεκκίνηση μονάδων που είχαν τεθεί εκτός λειτουργίας.
Οι αγορές ενέργειας δείχνουν ότι, όταν το φυσικό αέριο ακριβαίνει απότομα, ο “εφεδρικός” μηχανισμός πολλών συστημάτων ηλεκτροπαραγωγής παραμένει ο ίδιος: περισσότερος άνθρακας. Μετά το ξέσπασμα των εχθροπραξιών το Σαββατοκύριακο, οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου αυξήθηκαν κατά 53%, εξέλιξη που ενισχύει την πίεση σε παραγωγούς ρεύματος που βασίζονται στο gas και τους ωθεί να κοιτάξουν πιο ρυπογόνες λύσεις.
Στο φόντο αυτό, οι τιμές του θερμικού άνθρακα στην Ευρώπη -του άνθρακα που χρησιμοποιείται σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής- έχουν ενισχυθεί κατά 26% από την παραμονή του πολέμου, φτάνοντας τα 133 δολάρια ανά τόνο, σύμφωνα με στοιχεία τιμολόγησης της Argus. Αντίστοιχες κινήσεις καταγράφονται και στις αγορές της Αυστραλίας και της Ασίας, δείχνοντας ότι η αντίδραση δεν είναι τοπική αλλά διεθνής.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η ένταση που περνά τώρα στην αγορά άνθρακα είναι η μεγαλύτερη εδώ και χρόνια. Ο Tom Price (Panmure Liberum) σημείωσε ότι οι παγκόσμιες αγορές coal δεν έχουν δει πίεση αντίστοιχου μεγέθους από την περίοδο που ακολούθησε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Τότε, καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έσπευσαν να μειώσουν την εξάρτηση από το ρωσικό αέριο και να προμηθευτούν coal από άλλες πηγές, οι τιμές είχαν φτάσει σε ιστορικά υψηλά, ξεπερνώντας τα 400 δολάρια τον τόνο.
Σε αντίθεση με εκείνη την κρίση, ο πόλεμος που αφορά το Ιράν δεν επηρεάζει άμεσα τις θαλάσσιες ροές άνθρακα – στο υλικό σου επισημαίνεται ότι ελάχιστες ποσότητες περνούν από τα Στενά του Ορμούζ. Η μετάδοση γίνεται έμμεσα: ανεβαίνουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο, αυξάνονται οι ανησυχίες για το LNG, και η ηλεκτροπαραγωγή αναζητά γρήγορες εναλλακτικές για να περιορίσει το κόστος και να διασφαλίσει επάρκεια.
Η στροφή προς τον άνθρακα φαίνεται εντονότερη σε αγορές που έχουν υψηλή έκθεση στο LNG ή ισχυρή εξάρτηση από gas στην ηλεκτροπαραγωγή, όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Ταϊβάν και η ΕΕ. Παράλληλα, η Ιταλία αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο επιστροφής σε “παγωμένες” μονάδες: ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενεργειακής Ασφάλειας Gilberto Pichetto Fratin δήλωσε σε τηλεοπτική συνέντευξη την Τετάρτη ότι η χώρα θα εξετάσει την επανεκκίνηση ορισμένων ανενεργών λιγνιτικών/ανθρακικών μονάδων εάν η κρίση επιδεινωθεί. Την ίδια εβδομάδα, το Μπανγκλαντές ανέφερε ότι θα στραφεί περισσότερο στον άνθρακα για να περιορίσει τις επιπτώσεις των υψηλών τιμών αερίου και των διαταραχών στην τροφοδοσία LNG.
Σύμφωνα με την Argus, ένα σενάριο παρατεταμένης κρίσης στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να ανεβάσει την τιμή του άνθρακα κοντά στο διπλάσιο από τα τρέχοντα επίπεδα – γύρω στα 250 δολάρια/τόνο – ειδικά αν επιστρέψουν στην αγορά μονάδες που είχαν τεθεί εκτός λειτουργίας. Όπως ανέφερε ο Alex Thackrah (Argus), μια παρατεταμένη διαταραχή στην προσφορά LNG μεταφράζεται σε ουσιαστικά υψηλότερες τιμές άνθρακα.
Η αγορά, πάντως, δεν ξεκινά από μηδενική ένταση. Στο υλικό σου σημειώνεται ότι ήδη από τον προηγούμενο μήνα υπήρχε “σφίξιμο” λόγω αλλαγών στην Ινδονησία, τον μεγαλύτερο εξαγωγέα θερμικού άνθρακα παγκοσμίως. Η χώρα εφαρμόζει νέο σύστημα ποσοστώσεων παραγωγής και, αν και δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί το όριο για φέτος, αναμένεται χαμηλότερο από πέρυσι, κάτι που μειώνει τις διαθέσιμες ποσότητες για εξαγωγή.
Όπως σημειώνουν αναλυτές, ο άνθρακας ωφελείται τόσο από την αναζωπύρωση των ανησυχιών για την ασφάλεια εφοδιασμού όσο και από περικοπές προσφοράς που έγιναν τα προηγούμενα χρόνια, σε περίοδο χαμηλών τιμών. Το αν η τωρινή άνοδος θα μετατραπεί σε πιο μόνιμο κύμα, εξαρτάται από τη διάρκεια της κρίσης και το πόσο θα κρατήσουν οι υψηλές τιμές ενέργειας.
