Η κλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν θέτει υπό πίεση τους βασικούς επενδυτικούς κόμβους της Μέσης Ανατολής, καθώς οι ιρανικές επιθέσεις αντιποίνων πλήττουν χώρες του Κόλπου που αποτελούν βασικούς προορισμούς για άμεσες ξένες επενδύσεις (FDI).
Η στρατιωτική επιχείρηση ΗΠΑ και Ισραήλ κατά της Τεχεράνης, που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου και οδήγησε στη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Ali Khamenei, έχει προκαλέσει κύμα ιρανικών επιθέσεων με πυραύλους και drones εναντίον συμμάχων των ΗΠΑ στην περιοχή. Οι επιθέσεις έχουν επηρεάσει πολιτικές και εμπορικές υποδομές σε χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία.
Σε ορισμένες περιπτώσεις οι επιπτώσεις ήταν άμεσες για την οικονομική δραστηριότητα. Επιθέσεις με drones οδήγησαν στο προσωρινό κλείσιμο του μεγάλου σαουδαραβικού διυλιστηρίου Ras Tanura, ενώ η παραγωγή φυσικού αερίου στο Κατάρ διακόπηκε προσωρινά. Στο Ντουμπάι, επιθέσεις προκάλεσαν ζημιές στο διεθνές αεροδρόμιο της πόλης – το πιο πολυσύχναστο στον κόσμο για διεθνείς μετακινήσεις – καθώς και σε εμβληματικές εγκαταστάσεις όπως το ξενοδοχείο Burj Al Arab και το Palm Island.
Η εμπλοκή των χωρών του Gulf Cooperation Council (GCC) σε μια ανοιχτή σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν απειλεί να υπονομεύσει την εικόνα σταθερότητας που προσπαθούν να καλλιεργήσουν εδώ και χρόνια ως ασφαλείς προορισμοί για διεθνείς επενδύσεις, παρά τη γενικότερη γεωπολιτική αστάθεια της περιοχής.
«Οι χώρες του Κόλπου ενδέχεται να εισέλθουν σε περίοδο οικονομικής και γεωπολιτικής αβεβαιότητας», σημειώνει ο George Lagarias, επικεφαλής οικονομολόγος της Forvis Mazars. «Κράτη που θεωρούνταν σταθερά – όπως το Μπαχρέιν, τα ΗΑΕ και το Κατάρ – μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπα με αυξημένο κόστος επιχειρηματικής δραστηριότητας».
Σύμφωνα με στοιχεία της fDi Markets, οι μεγαλύτεροι αποδέκτες επενδύσεων greenfield στη Μέση Ανατολή τα τελευταία πέντε χρόνια είναι τα ΗΑΕ, η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ, ενώ το Ομάν βρίσκεται επίσης μεταξύ των κορυφαίων προορισμών.
Υποδομές στο στόχαστρο
Αρχικά οι ιρανικές επιθέσεις στόχευαν κυρίως αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις. Ωστόσο, στη συνέχεια επεκτάθηκαν και σε κρίσιμες υποδομές σε ολόκληρη την περιοχή του Κόλπου.
Αντιαεροπορικά συστήματα έχουν αναχαιτίσει μεγάλο αριθμό πυραύλων, ωστόσο έχουν σημειωθεί ζημιές σε κατοικημένες περιοχές στο Κατάρ και το Μπαχρέιν, στο λιμάνι Duqm στο Ομάν, αλλά και στο διεθνές αεροδρόμιο του Κουβέιτ.
«Η ικανότητα του Ιράν να πλήττει απευθείας ξενοδοχεία, βιομηχανικές ζώνες, λιμάνια και αεροδρόμια στον Κόλπο θα επηρεάσει τις αγορές και την αγορά ακινήτων, που μέχρι σήμερα κατάφερναν να μένουν σχετικά ανεπηρέαστες από τις περιφερειακές συγκρούσεις», εκτιμά ο Torbjorn Soltvedt, αναλυτής της Verisk Maplecroft.
Οι επιθέσεις έχουν ήδη προκαλέσει ανθρώπινες απώλειες, με αναφορές για τουλάχιστον τρεις νεκρούς στα ΗΑΕ και έναν στο Κουβέιτ.
Κίνδυνοι για ενεργειακές και εμπορικές δραστηριότητες
Οι ενεργειακές εγκαταστάσεις θεωρούνται από τους αναλυτές ένα από τα πιο ευάλωτα σημεία για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην περιοχή.
Ο Mahmoud Rashed, στέλεχος του ενεργειακού κλάδου στην Αίγυπτο, σημειώνει ότι οι διεθνείς εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου επανεξετάζουν ήδη τα σχέδια διαχείρισης κινδύνου, την ευελιξία των εξαγωγικών διαδρομών και τα σχέδια έκτακτης ανάγκης για το προσωπικό τους.
«Οι επενδύσεις στους τομείς της ενέργειας, της εφοδιαστικής αλυσίδας και των μεταφορών στον Κόλπο δύσκολα θα σταματήσουν», επισημαίνει. «Ωστόσο το κεφάλαιο θα γίνει πιο επιφυλακτικό και επιλεκτικό».
Αναλυτές επισημαίνουν επίσης ότι ενδεχόμενες ζημιές σε ενεργειακές υποδομές θα μπορούσαν να δημιουργήσουν προβλήματα ηλεκτροδότησης στην περιοχή, ενώ παράλληλα οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν κινδύνους διαταραχής στο εμπόριο λόγω των προβλημάτων στη ναυσιπλοΐα μέσω του Στενού του Ορμούζ.
Παράλληλα αυξάνονται και οι ανησυχίες για κυβερνοεπιθέσεις, με ομάδες που συνδέονται με το Ιράν να έχουν ήδη κατηγορηθεί στο παρελθόν για επιθέσεις σε κρατικές υποδομές στην Ευρώπη.
Οι επιχειρήσεις προσπαθούν να παραμείνουν λειτουργικές
Η τελική επίπτωση στις ξένες επενδύσεις θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια της σύγκρουσης και από το πώς θα αντιδράσουν οι κυβερνήσεις της περιοχής στις επιθέσεις του Ιράν.
Το υπουργείο Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας δήλωσε ότι η χώρα «θα λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία της ασφάλειάς της», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο αντίποινων.
Παρά την ένταση, πολλές επιχειρήσεις συνεχίζουν να λειτουργούν κανονικά. «Οι ξένες εταιρείες στον Κόλπο προσπαθούν να διατηρήσουν τη δραστηριότητά τους παρά την αβεβαιότητα», αναφέρει η Zehra Fattah, ιδρύτρια της Kent Consulting στο Ντουμπάι.
Ωστόσο, όπως προειδοποιούν αναλυτές, αν η σύγκρουση παραταθεί ή επεκταθεί, οι επιχειρήσεις στην περιοχή θα χρειαστεί να προετοιμαστούν για πιο δυσμενή σενάρια προκειμένου να διατηρήσουν την ανθεκτικότητά τους.
