Το Telegram αναδεικνύεται στη ταχύτερα αναπτυσσόμενη πηγή απάτης παγκοσμίως για το 2025, σύμφωνα με τη νέα Έκθεση για την Ασφάλεια των Καταναλωτών και το Οικονομικό Έγκλημα της Revolut.
Τα περιστατικά απάτης τύπου Authorised Push Payment (APP) που προέρχονται από την πλατφόρμα αυξήθηκαν κατά 233% σε σχέση με το 2024, επιβεβαιώνοντας μια σαφή μετατόπιση των εγκληματικών δραστηριοτήτων από τα παραδοσιακά κοινωνικά δίκτυα προς κρυπτογραφημένες υπηρεσίες ανταλλαγής μηνυμάτων.
Παρότι οι πλατφόρμες της Meta εξακολουθούν να συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μερίδιο των αναφερόμενων περιστατικών (44%), η δυναμική του Telegram αλλάζει τον χάρτη της ψηφιακής απάτης. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, το Telegram ευθύνεται πλέον για περίπου 21% των περιπτώσεων APP fraud, ποσοστό σχεδόν ισοδύναμο με το Facebook, ενώ σε συγκεκριμένες κατηγορίες – όπως οι εργασιακές απάτες – η κυριαρχία του είναι ακόμη πιο έντονη.
Οι απάτες μετακινούνται στα «κλειστά» δίκτυα
Η Revolut επισημαίνει ότι το «μέτωπο» της απάτης έχει μεταφερθεί πέρα από τις ίδιες τις τραπεζικές πλατφόρμες. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, η πλειονότητα των περιπτώσεων εξουσιοδοτημένης απάτης ξεκινά από μέσα κοινωνικής δικτύωσης και εφαρμογές μηνυμάτων. Το πρόβλημα, επομένως, δεν περιορίζεται στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, αλλά αγγίζει ολόκληρο το ψηφιακό οικοσύστημα.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι το Telegram αντιπροσωπεύει πλέον το 58% των παγκόσμιων περιστατικών εργασιακής απάτης, με τους επιτήδειους να εκμεταλλεύονται την ανωνυμία και τα κλειστά γκρουπ για να προσεγγίζουν υποψήφια θύματα. Οι λεγόμενες job scams αποτελούν την ταχύτερα αναπτυσσόμενη κατηγορία, αντιπροσωπεύοντας το 22% των περιστατικών APP fraud το 2025, από 18% το 2024.
Οι online αγορές παραμένουν στην κορυφή
Παρά την άνοδο των εργασιακών και επενδυτικών σχημάτων, οι απάτες μέσω αγορών εξακολουθούν να αποτελούν τη συχνότερη μορφή εξαπάτησης. Το 57% των περιστατικών APP fraud αφορά αγορές προϊόντων ή υπηρεσιών που είτε δεν παραδίδονται ποτέ είτε διαφημίζονται παραπλανητικά. Πρόκειται κυρίως για αγγελίες σε marketplaces και social media.
Ωστόσο, η συχνότητα δεν ταυτίζεται με το οικονομικό πλήγμα. Η έκθεση καταγράφει ότι τα θύματα επενδυτικών και impersonation scams χάνουν κατά μέσο όρο έως και 12 φορές περισσότερα χρήματα σε σχέση με τα θύματα αγοραστικών απατών. Συνολικά, το 2025 η μέση απώλεια ανά περιστατικό μειώθηκε κατά 27% σε σχέση με το 2024, εξέλιξη που η εταιρεία αποδίδει στα ενισχυμένα μέτρα πρόληψης.
Τι συμβαίνει στην Ελλάδα
Στην ελληνική αγορά, το Facebook παραμένει η κυριότερη πηγή αναφερόμενων περιστατικών, με το 27% των υποθέσεων να συνδέεται με τη συγκεκριμένη πλατφόρμα. Οι αγοραστικές απάτες αποτελούν τη βασική απειλή για τους Έλληνες χρήστες, αγγίζοντας το 56% των καταγεγραμμένων περιστατικών.
Τα ευρήματα έρχονται να «κουμπώσουν» με στοιχεία της Juniper Research, σύμφωνα με τα οποία οι εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης αποκόμισαν περίπου 4,4 δισ. ευρώ από διαφημίσεις που σχετίζονται με απάτες και στόχευαν Ευρωπαίους χρήστες μόνο μέσα στο 2025.
Η μάχη της Revolut με την απάτη
Η Revolut δηλώνει ότι σχεδόν το ένα τρίτο του ανθρώπινου δυναμικού της απασχολείται στον τομέα πρόληψης οικονομικού εγκλήματος. Το 2025, όπως σημειώνεται στα συμπεράσματα της έκθεσης, η εταιρεία μείωσε το ποσοστό απάτης κατά 31% σε ετήσια βάση και κατά περίπου 60% σε σύγκριση με τις αρχές του 2024.
Μεταξύ των νέων εργαλείων περιλαμβάνονται:
- Scam Buster, ένα AI chatbot που αναλύει δεδομένα συνομιλιών και προειδοποιεί εγκαίρως τους χρήστες.
- Street Mode, που επιβάλλει χρονική καθυστέρηση και δεύτερη βιομετρική ταυτοποίηση σε ύποπτες μεταφορές εκτός «Αξιόπιστων Τοποθεσιών».
- Wealth Protection, με βιομετρική επιβεβαίωση για αναλήψεις από επενδυτικά προϊόντα.
- Λειτουργίες αναγνώρισης και επιβεβαίωσης κλήσεων εντός εφαρμογής, ώστε να περιοριστούν οι τηλεφωνικές απάτες impersonation.
Παράλληλα, η εταιρεία χαιρετίζει τις πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως τον επικείμενο Κανονισμό για τις Υπηρεσίες Πληρωμών (PSR), ωστόσο ζητά ενίσχυση του κανονιστικού πλαισίου στην Ελλάδα, ιδίως ως προς την ευθύνη των ίδιων των πλατφορμών.
«Το πρόβλημα είναι οικοσυστημικό»
Στα συμπεράσματα της έκθεσης υπογραμμίζεται ότι η απάτη αποτελεί «οικοσυστημικό πρόβλημα» που απαιτεί «οικοσυστημική λύση». Οι τράπεζες μπορούν να μπλοκάρουν συναλλαγές, αλλά – όπως επισημαίνεται – οι πλατφόρμες έχουν τη δυνατότητα να σταματήσουν τις απάτες πριν αποσταλεί το πρώτο μήνυμα.
Το μήνυμα είναι σαφές: όσο οι εγκληματικές πρακτικές μεταναστεύουν σε κρυπτογραφημένα και λιγότερο ελεγχόμενα περιβάλλοντα, η μάχη κατά της απάτης δεν μπορεί να δοθεί αποσπασματικά. Χρειάζεται διατομεακή συνεργασία, υποχρεωτική λογοδοσία και ενεργή συμμετοχή όλων των κρίκων της ψηφιακής αλυσίδας.
