Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή πέρασε μέσα σε λίγες ώρες από το πεδίο των ειδήσεων στο «κέντρο βάρους» των αγορών, μετατρέποντας το άνοιγμα της Δευτέρας σε κλασικό risk-off.
Το σοκ δεν περιορίστηκε σε μια γενική αύξηση αβεβαιότητας: πήγε κατευθείαν στον πυρήνα της τιμολόγησης, δηλαδή στην ενέργεια, στα επιτόκια και στις ισοτιμίες. Με το πετρέλαιο να καταγράφει τη μεγαλύτερη άνοδο των τελευταίων τεσσάρων ετών, το φυσικό αέριο στην Ευρώπη να εκτινάσσεται, το δολάριο να ενισχύεται και τον χρυσό να επιστρέφει ως βασικό καταφύγιο, οι επενδυτές αναπροσαρμόζουν τα σενάρια για πληθωρισμό και για το πόσο χώρο έχει η Fed να μειώσει τα επιτόκια.
Ταυτόχρονα, οι μετοχές υποχωρούν σε όλες τις μεγάλες αγορές, ενώ τα crypto κινούνται επιφυλακτικά, παρακολουθώντας κυρίως τις τιμές ενέργειας και το κλίμα στα risk assets.
Σχετικάθέματα
Πλέον το βασικό στοίχημα των αγορών δεν είναι μόνο το πού θα πάει το Brent σήμερα ή αύριο. Είναι αν η κρίση θα μείνει ένα προσωρινό γεωπολιτικό premium ή αν θα μετατραπεί σε παρατεταμένο ενεργειακό σοκ που ξαναγράφει πληθωρισμό, επιτόκια και αποτιμήσεις σε όλα τα assets.
Ενέργεια: Ορμούζ, δεξαμενόπλοια και «φρένο» σε κρίσιμες εγκαταστάσεις
Το βασικό σοκ ήρθε από τον συνδυασμό δύο παραγόντων: της διατάραξης στη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ και των αναφορών για πλήγματα ή διακοπές σε ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο. Το Brent κινήθηκε αρχικά πάνω από τα 80 δολάρια το βαρέλι και στη συνέχεια διατηρήθηκε περίπου 8% υψηλότερα κοντά στα 79, ενώ το ντίζελ –ο «κινητήρας» της παγκόσμιας οικονομίας– έκανε άλμα άνω του 20% ενδοσυνεδριακά, δείχνοντας ότι η αγορά τιμολογεί ήδη κίνδυνο και στα refined products. Στο φυσικό αέριο, οι ευρωπαϊκές τιμές έδωσαν επίσης ισχυρό σήμα ανησυχίας, με άνοδο που έφτασε έως και 38% (η μεγαλύτερη από τον Αύγουστο του 2023).
Το ενδιαφέρον για τις αγορές δεν είναι μόνο το ύψος της κίνησης, αλλά το «κανάλι» της μετάδοσης. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν αρτηρία για περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και παρόμοιο μερίδιο LNG. Σε αυτό το πλαίσιο, η ταχύτητα με την οποία θα ομαλοποιηθεί η κίνηση δεξαμενόπλοιων θεωρείται κρίσιμη: αναφέρεται μάλιστα εκτίμηση ότι μια παρατεταμένη διακοπή θα μπορούσε να γεμίσει τις δεξαμενές αποθήκευσης των παραγωγών και να τους οδηγήσει σε περικοπές παραγωγής, ενώ οι ασφαλιστικές αγορές προσπαθούν ήδη να αποτιμήσουν ξανά το ρίσκο διέλευσης.
Παράλληλα, στο «φυσικό» κομμάτι της προσφοράς προστέθηκαν αναφορές ότι η Saudi Aramco διέκοψε λειτουργία μεγάλου διυλιστηρίου μετά από επίθεση drone, ενώ γίνεται λόγος πως η QatarEnergy σταμάτησε παραγωγή LNG μετά από επιθέσεις στο Ras Laffan. Ακόμη κι αν ο OPEC+ προχωρήσει σε αύξηση ποσοστώσεων (αναφέρεται +206.000 βαρέλια/ημέρα για τον Απρίλιο), η αγορά δείχνει να φοβάται ότι η πρόσθετη προσφορά δεν αρκεί αν η μεταφορά και η ναυτιλία παραμένουν υπό πίεση.
Μετοχές: Πτώση σε όλα τα ταμπλό, στροφή σε «άμυνα»
Το risk-off πέρασε άμεσα στις μετοχές. Τα futures του S&P 500 υποχώρησαν περίπου 1,1%, με αντίστοιχες απώλειες σε Ευρώπη και Ασία, ενώ τα συμβόλαια του Nasdaq 100 κινήθηκαν ακόμη χαμηλότερα. Η αγορά είχε ήδη «νεύρα» από άλλα μέτωπα (αναφέρονται φόβοι για επιπτώσεις από τεχνητή νοημοσύνη και πιέσεις σε private credit), όμως η ενεργειακή διάσταση της κρίσης προσθέτει έναν πιο παραδοσιακό φόβο: υψηλότερες τιμές ενέργειας που σημαίνουν χαμηλότερα περιθώρια κέρδους, πιο επίμονο πληθωρισμό και δυσκολότερο δρόμο για χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής.
Στο εσωτερικό των κλάδων, η εικόνα «σπάει»: ενέργεια και άμυνα ευνοούνται, ενώ ο κλάδος των αερομεταφορών πιέζεται λόγω αναταραχών στις πτήσεις στη Μέση Ανατολή.
Το USD ανεβαίνει, αλλά τα Treasuries δεν είναι «καθαρό» καταφύγιο
Στο FX, το δολάριο ενισχύθηκε έναντι όλων των βασικών νομισμάτων, με τον δείκτη να φτάνει ενδοσυνεδριακά έως περίπου +0,8% και να διατηρεί μέρος των κερδών. Σημαντική λεπτομέρεια από το υλικό: η κίνηση δεν μοιάζει να είναι αποκλειστικά «haven trade». Οι τοποθετήσεις δείχνουν ότι το USD ευνοείται ιδιαίτερα απέναντι σε νομίσματα χωρών που εισάγουν πετρέλαιο (όπως ευρώ και λίρα), ενώ η αντίδραση απέναντι σε νομίσματα παραγωγών πετρελαίου είναι πιο ήπια. Με άλλα λόγια, το ενεργειακό σοκ λειτουργεί ως όχημα ενίσχυσης του δολαρίου, όχι μόνο ο φόβος.
Στα ομόλογα, η εικόνα είναι πιο σύνθετη: αντί για έντονη φυγή στα Treasuries, οι αποδόσεις κινήθηκαν ανοδικά, καθώς υπερίσχυσε ο φόβος ότι η άνοδος στο πετρέλαιο θα αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό και θα περιορίσει τις πιθανότητες για επιθετικές μειώσεις επιτοκίων από τη Fed. Αναφέρεται ότι η αγορά μετέθεσε την πιθανή χρονική στιγμή της επόμενης μείωσης προς τον Σεπτέμβριο, ενώ μειώθηκαν και τα στοιχήματα για το εύρος των περικοπών φέτος. Αυτό είναι κομβικό για το επόμενο διάστημα: όταν η αγορά «φοβάται πληθωρισμό», το καταφύγιο των ομολόγων γίνεται λιγότερο αυτόματο.
Χρυσός και crypto: Η επιστροφή του “hard hedge”, επιφυλακτικότητα στα ψηφιακά
Ο χρυσός έκανε αυτό που συνήθως κάνει σε τέτοιες φάσεις: ανέβηκε στο υψηλότερο επίπεδο ενός μήνα, με κίνηση έως περίπου +2,7% πάνω από τα 5.400 δολάρια/ουγγιά, ενώ διατήρησε ισχυρά κέρδη στη συνέχεια. Η άνοδος «κουμπώνει» σε τρία στοιχεία που εμφανίζονται στο υλικό: γεωπολιτικό ρίσκο, φόβοι για πληθωρισμό/υποτίμηση νομισμάτων, και σταθερή στήριξη από αγορές κεντρικών τραπεζών. Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκαν και άλλα πολύτιμα μέταλλα, όπως το ασήμι και το παλλάδιο.
Αντίθετα, στα crypto το κλίμα είναι ξεκάθαρα πιο προσεκτικό. Το Bitcoin κινήθηκε ήπια ανοδικά περίπου στα 66.213 δολάρια, όμως η εικόνα που βγαίνει είναι ότι η αγορά αντιμετωπίζει τα ψηφιακά assets περισσότερο ως risk trade που επηρεάζεται από τις προσδοκίες για τη Fed, παρά ως ασφαλές καταφύγιο τύπου χρυσού. Με την ενέργεια να οδηγεί την αβεβαιότητα, οι traders «κοιτάνε πρώτα το πετρέλαιο» και την επίδρασή του στον πληθωρισμό και στα επιτόκια, πριν αποφασίσουν αν θα αυξήσουν ρίσκο σε crypto.
