Η ανατροπή του καθεστώτος Χαμενεί και των Φρουρών της Επανάστασης είναι πλέον ο ξέκαθαρος στόχος του νέου κύματος επιθέσεων ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν, όπως δήλωσε χωρίς περιστροφές -ξανά- ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, ενώ το ίδιο υπενόησε με βίντεο του και ο Ντόναλντ Τραμπ.
Η κοινή στρατιωτική επιχείρηση ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν διαμορφώνει πλέον ένα νέο στρατηγικό πλαίσιο στη Μέση Ανατολή, με σαφή πολιτική στόχευση: Την ανατροπή του καθεστώτος της Τεχεράνης. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου το διακήρυξε ανοιχτά, συνδέοντας τις επιχειρήσεις με την προοπτική ενός «ελεύθερου, ειρηνόφιλου Ιράν». Ο Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε την έναρξη «μεγάλων πολεμικών επιχειρήσεων» από τις ΗΠΑ, περιγράφοντας την εκστρατεία ως απάντηση σε «επικείμενες απειλές από το ιρανικό καθεστώς».
Η ρητορική των δύο ηγετών υπερβαίνει το πυρηνικό πρόγραμμα και μεταφέρει το κέντρο βάρους στην ίδια τη φύση του καθεστώτος. Ο Νετανιάχου μίλησε ευθέως για την ανάγκη να «αποτινάξουν οι άνθρωποι του Ιράν το βάρος της τυραννίας». Ο Τραμπ μίλησε είπε ότι “Στόχος είναι να υπερασπιστούμε τον αμερικανικό λαό εξαλείφοντας επικείμενες απειλές από το ιρανικό καθεστώς, μια σκληρή και εξαιρετικά επικίνδυνη ομάδα ανθρώπων”.
Υπό το φως των τελευταίων εξελίξεων, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική. Ισραηλινός αξιωματούχος υποστήριξε ότι η ημερομηνία της επίθεσης είχε αποφασιστεί εβδομάδες νωρίτερα και ότι ο σχεδιασμός είχε ξεκινήσει μήνες πριν. Η πληροφορία αυτή, εφόσον επιβεβαιωθεί, δημιουργεί την εντύπωση ότι οι παράλληλες διαπραγματεύσεις λειτούργησαν ως μέσο παραπλάνησης της Τεχεράνης και της διεθνούς κοινότητας. Η εξέλιξη πλήττει περαιτέρω την ήδη χαμηλή διεθνή αξιοπιστία του Ντόναλντ Τραμπ και των ΗΠΑ, ιδιαίτερα σε περιβάλλον όπου η Ουάσιγκτον εμφανιζόταν να επιδιώκει συμφωνία για τον περιορισμό του εμπλουτισμού και των πυραυλικών δυνατοτήτων.
Το Crisis Monitor έχει από καιρό επισημάνει ότι στόχος είναι η ανατροπή του καθεστώτος της Τεχεράνης, αναδεικνύοντας μάλιστα την κίνηση της Ευρώπης να χαρακτηρίσει τους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC) ως τρομοκρατική οργάνωση, σαφές μήνυμα απονομιμοποίησης, με στόχο να μην τους επιτραπεί η συμμετοχή στον επόμενο γύρο πολιτικών διεργασιών. Αυτός, αναμένεται να ανοίξει -όπως είχε το CM επισημάνει- μετά από ένα μπαράζ επιθέσεων και πολιτικών δολοφονιών από ΗΠΑ και Ισραήλ, χωρίς όμως, εμπλοκή σε ανοιχτό πόλεμο.
Σήμερα, βρισκόμαστε ακριβώς σε αυτό το σημειο. Οι εξελίξεις που είχαν από καιρό δρομολογηθεί τώρα πραγματώνονται. Το στοίχημα είναι η διαμόρφωση της επόμενης ημέρας και κατά πόσο οι ενέργειες που εξελίσσονται τώρα είναι αρκετές για να θέσουν τους τροχούς αυτούς σε κίνηση.
Στο μεταξύ ρεπορτάζ από διεθνή δίκτυα αποκάλυψαν υβριδική επιχείρηση της Μοσάντ διεθνώς, στην ιρανική διασπορά, κυρίως μέσω των social media, με στόχο να δημιουργήσει κύμα υποστήριξης για τον γιο του Σάχη που εγκατέλειψε τη χώρα το 1979, όταν επέστρεψε το Χαμενεί.
Ο διακηρυγμένος στόχος του Νετανιάχου
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ ενέταξε την επιχείρηση σε ένα ιστορικό και ιδεολογικό αφήγημα. Στη δήλωσή του υπογράμμισε ότι «For 47 years, the Ayatollah regime has cried ‘Death to Israel,’ ‘Death to America.’ It spilled our blood, murdered many Americans and slaughtered its own people». Με αυτή τη διατύπωση, ο Νετανιάχου προσέδωσε ηθικό και πολιτικό χαρακτήρα στη στρατιωτική δράση.
Η κρίσιμη φράση, όμως, αφορά την επιδιωκόμενη πολιτική κατάληξη. Ο ισραηλινός πρωθυπουργός ανέφερε ότι η επιχείρηση «will allow for the Iranian people to topple the regime and establish a “free, peace-seeking Iran”». Κάλεσε μάλιστα «all the people of Iran – Persians, Kurds, Azeris, Balochis and Akhvakhs – to shed from themselves the burden of tyranny and bring forth a free and peace-seeking Iran», προσθέτοντας ότι οι Ιρανοί θα μπορέσουν «to seize their fate».
Η διατύπωση αυτή δεν αφήνει περιθώριο παρερμηνείας: ο στόχος εκτείνεται πέρα από την αποδόμηση στρατιωτικών δυνατοτήτων και αγγίζει την ίδια τη δομή εξουσίας στην Τεχεράνη.
Η αμερικανική κλιμάκωση και το μήνυμα Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε δημόσια ότι «a short time ago, the United States military began major combat operations in Iran». Περιέγραψε τον σκοπό ως «to defend the American people by eliminating imminent threats from the Iranian regime, a vicious group of very hard, terrible people».
Η χρήση του όρου «major combat operations» μεταβάλλει το επίπεδο της αντιπαράθεσης. Πρόκειται για χαρακτηρισμό που παραπέμπει σε εκστρατεία ευρείας κλίμακας με αεροπορικά, ναυτικά και πιθανώς κυβερνοεπιχειρησιακά μέσα, και όχι σε μεμονωμένο πλήγμα. Παράλληλα, ο Τραμπ επανέλαβε ότι «δεν θα επιτρέψουμε» στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, συνδέοντας την επιχείρηση με τις πάγιες απαιτήσεις για μηδενικό εμπλουτισμό, περιορισμό του πυραυλικού προγράμματος και ανάσχεση του δικτύου περιφερειακών πληρεξουσίων. Τον τόνο και τα μηνύματα στέλνει η διατύπωση “άμεσες απειλές από το ιρανικό καθεστώς”. Έτσι, ο Τραμπ υιοθετεί πλήρως το δόγμα Νετανιάχου, αποσχυσχετίζει το Ιράν από τον Χαμενεί και τους IRGC και εντοπίζει σε αυτούς τους “σκληρούς και κακούς ανθρώπους”, όπως τους χαρακτήρισε, το πρόβλημα,
Η ρητορική του κινείται μεταξύ της εξάλειψης «επικείμενων απειλών» και υπαινιγμών ότι μια αλλαγή καθεστώτος θα αποτελούσε την «best thing». Αυτή η στρατηγική ασάφεια επιτρέπει ευελιξία, ενισχύει την πίεση προς την Τεχεράνη και ταυτόχρονα αυξάνει τον κίνδυνο κλιμάκωσης.
Για την ώρα ΗΠΑ και Ισραήλ εκτιμούν ότι ελέγχουν τη δυναμική εξέλιξης της κατάστασης και έχουν προετοιμαστεί επαρκώς έναντι αντιποίνων που έχει ήδη προαναγγείλει η Τεχεράνη.
Διαπραγματεύσεις υπό σκιά και διεθνής αξιοπιστία
Η δήλωση ιρανού αξιωματούχου ότι η ημερομηνία της επίθεσης είχε αποφασιστεί εβδομάδες πριν και ότι ο σχεδιασμός είχε ξεκινήσει μήνες νωρίτερα δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για τον ρόλο των διαπραγματεύσεων. Εφόσον οι στρατιωτικές αποφάσεις είχαν ληφθεί πριν από την ολοκλήρωση των διπλωματικών επαφών, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη μιας διαδικασίας που εξυπηρετούσε την απόκρυψη προθέσεων και τη διατήρηση στρατηγικού αιφνιδιασμού.
Σε διεθνές επίπεδο, αυτή η αντίληψη ενδέχεται να ενισχύσει την καχυποψία συμμάχων και αντιπάλων απέναντι στην αμερικανική διαπραγματευτική αξιοπιστία. Η αίσθηση ότι οι συνομιλίες μπορούν να λειτουργήσουν ως προκάλυμμα στρατιωτικού σχεδιασμού αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική ισχύ των ΗΠΑ σε μελλοντικές κρίσεις και επιβαρύνει το ήδη εύθραυστο περιβάλλον εμπιστοσύνης.
Δηλώσεις
Δήλωση Μπενιαμίν Νετανιάχου (αυτούσια)
“For 47 years, the Ayatollah regime has cried ‘Death to Israel,’ ‘Death to America.’ It spilled our blood, murdered many Americans and slaughtered its own people. We must not allow this murderous terrorist regime to arm itself with nuclear weapons that will allow it to endanger all of humanity.
It’s time for all the people of Iran – Persians, Kurds, Azeris, Balochis and Akhvakhs – to shed from themselves the burden of tyranny and bring forth a free and peace-seeking Iran.
The operation will allow for the Iranian people to topple the regime and establish a free, peace-seeking Iran. The Iranian people will be able to seize their fate.”
Δήλωση Ντόναλντ Τραμπ (αυτούσια)
“A short time ago, the United States military began major combat operations in Iran.
The objective is to defend the American people by eliminating imminent threats from the Iranian regime, a vicious group of very hard, terrible people.
We will never allow Iran to obtain nuclear weapons.”
