Να μετουσιώσουν τη γεωπολιτική επιρροή σε γεωοικονομική συνθήκη επιχειρούν οι ΗΠΑ μέσω του Transatlantic Gas Security Summit που πραγματοποιείται στην Ουάσιγκτον, στο πλαίσιο του οποίου ήδη 13 χώρες εξέδωσαν κοινό ανακοινωθέν, το οποίο εμπεδώνει την αμερικανική ενεργειακή παρουσία στα δυτικά Βαλκάνια, την Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη.
Η Ουάσιγκτον αξιοποιεί το Transatlantic Gas Security Summit ως πλατφόρμα γεωπολιτικής εδραίωσης, επιχειρώντας να κλειδώσει τη σφαίρα επιρροής της στην Ευρώπη μέσα από την ενέργεια. Η κοινή δήλωση των 13 χωρών δεν περιορίζεται σε μια διακήρυξη διαφοροποίησης προμηθειών· λειτουργεί ως μηχανισμός πολιτικής δέσμευσης, ο οποίος ενσωματώνει την ενεργειακή ασφάλεια της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στον διατλαντικό στρατηγικό σχεδιασμό.
Ο Κάθετος Διάδρομος αναδεικνύεται σε κεντρικό εργαλείο αυτής της στρατηγικής. Η αμερικανική πλευρά στέλνει σαφές μήνυμα ότι ο άξονας Αιγαίο–Βαλκάνια–Ουκρανία αποτελεί προτεραιότητα πρώτης γραμμής, καθώς δημιουργεί μια σταθερή και ελεγχόμενη οδό διοχέτευσης LNG προς αγορές που έως πρόσφατα εξαρτώνταν από ρωσικές ροές. Η επιλογή της Ουάσιγκτον να συνδυάσει πολιτική κάλυψη, εταιρική παρουσία ενεργειακών κολοσσών και πιθανή τραπεζική στήριξη δείχνει πρόθεση μετατροπής του διαδρόμου σε μόνιμο πυλώνα του νέου ευρωπαϊκού ενεργειακού χάρτη.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία, το αμερικανικό LNG προβάλλεται ως σταθερός παράγοντας της «επόμενης ημέρας» για την Ευρώπη. Η στόχευση υπερβαίνει τη συγκυριακή αντικατάσταση ρωσικών ποσοτήτων και διαμορφώνει ένα μακροπρόθεσμο πλαίσιο συμβολαίων, χρηματοδοτήσεων και υποδομών που εδραιώνουν την αμερικανική παρουσία. Η κοινή δήλωση, συνεπώς, εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια γεωοικονομικής κατοχύρωσης, όπου η ενεργειακή εξάρτηση μετασχηματίζεται σε διατλαντική σύμπλευση με σαφή στρατηγικό πρόσημο.
Η Ελλάδα μόνη χώρα του πυρήνα
Η δήλωση, που υπογράφουν οι υπουργοί Ενέργειας της Ελλάδας, Ουγγαρίας, Πολωνίας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Κροατίας, Σλοβακίας, Μολδαβίας, Σερβίας Βοσνίας -Ερζεγοβίνης, Ουκρανίας, Λιθουανίας και ΗΠΑ, αναφέρει μεταξύ άλλων:
«Η ευρωπαϊκή ενεργειακή ανεξαρτησία αποτελεί προϋπόθεση για την ασφάλεια και τη σταθερότητα. Η κοινή δήλωση είναι ένα εργαλείο που θα μας επιτρέψει να αυξήσουμε τους όγκους LNG, να ενοποιήσουμε τις αγορές και να απελευθερώσουμε οριστικά την περιοχή από τις προμήθειες από την Ανατολή», αναφέρει χαρακτηριστικά το κοινό ανακοινωθέν που στέλνει ένα ακόμη μήνυμα για τη δέσμευση των συμμετεχόντων να δημιουργήσουν μια «λεωφόρο ταχείας κυκλοφορίας» αμερικανικού LNG από το Αιγαίο προς την Ουκρανία.
Οι διατυπώσεις που επιλέχθηκαν στόχο έχουν να δημιουργήσουν περιθώριο διαφοροποίησης των ενεργειακών προμηθειών, χωρίς όμως να αμφισβητήσουν το δόγμα της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ που διέρχεται από την ενεργειακή της ανεξαρτησία..
Στο τραπέζι της διήμερης συνόδου το παρόν δίνουν οι συναντήσεις με αμερικανικές και ευρωπαϊκές ενεργειακές εταιρίες, μεταξύ των οποίων οι Aktor Group, Gastrade, ΔΕΣΦΑ και Metlen.
Ο Αλέξανδρος Εξάρχου της AKTOR έχει επιβιβαστεί στο αμερικανικό ενεργειακό άρμα με τη δημιουργία της Atlantic See Gas Trade στην οποία συμμετέχει η ΔΕΠΑ Εμπορίας με 40%, ενώ επενδύει στη εδραίωση του κάθετου διαδρόμου, οποίος θεωρείται καταλύτης για την επίτευξη όγκων και εσόδων που θα καταστήσουν το αρχικό project τροφοδοσίας της Ουκρανίας με αμερικανικό LNG, βιώσιμο. Κρίσιμος είναι ο κάθετος διάδρομος και για την Gas Trade του Δημήτρη Κοπελούζου την οποία την εκπροσώπησε ο Κωνσταντίνος Σιφναίος. Η ΔΕΣΦΑ που ελέγχει την Ρεφυθούσα ακολούθησε καθώς θα συνεχίσει να απορροφά φορτία προς τα βόρεια, για όσο το FSRU της Αλεξανδρούπολης δεν αποδίδει τα προσδοκώμενα. Τέλος, η συμμετοχή του τομέα trading της Metlen Παναγιώτης Κανελλόπουλος συμμετείχε στην αποστολή με στόχο να μην κατγράψει τις δυναμικές και να μεταφέρει κλίμα, πληροφορίες και προοπτικές για το ιδιαίτερα φιλόδοξο εγχείρημα.
Από αμερικανικής πλευράς, εκτός από τις τράπεζες DFC και Exim, συμμετέχουν μεταξύ άλλων υψηλόβαθμα στελέχη από τις Cheniere Energy, Woodside Energy, Venture Global, Glenfarne, ExxonMobil, ConocoPhillips, Chevron, Sempra Infrastructure, καθώς και ονόματα όπως οι Bechtel και Baker Hughes από τον τομέα των προμηθειών, κατασκευών και διαχείρισης μεγάλων έργων.
Τα project που τρέχουν
Μείζονος σημασίας για τη ιδαμόρφωση σταθερής και προβλέψιμης ζήτησης για εισαγωγές φυσικού αερίου είναι η εδραίωση του κάθετου αγωγού και προαπαιτούμενο η σταθεροποίηση του FSRU της Αλεξανδρούπολης το οποίο δουλεύει σε επίπεδα πολύ χαμηλότερα των προσδοκώμενων.
Όλες οι πλευρές έχουν μεταβεί προετοιμασμένες, χωρίς όμως οι συμφωνίες να θεωρούνται τετελεσμένες. Καλά πληροφορημένες πηγές αναφέρουν ότι μετά την κοινή δήλωση των υπουργών Ενέργειας ανοίγει ο δρόμος για την υπογραφή Μνημονίων συνεργασίας μεταξύ αμερικανικών και ευρωπαϊκών εταιριών. Η ολοκλήρωσή τους όμως αποτελεί ζήτημα άλλου επιπέδου και χρόνου, καθώς εξαρτάται όχι μόνο από τη βούληση των 13 χωρών που υπέγραψαν το κοινό ανακοινωθέν αλλά θα απαιτηθούν ευρωπαϊκά κονδύλια.
Όπερ σημαίνει ότι σκοπόν της Συνόδου στην Ουάσιγκτον ήταν η καταγραφή και σγυριλάτηση του ενιαίου μετώπου χωρών που θα κινηθούν συντεταγμένα στην ΕΕ ώστε να εξασφαλιστούν οι απαραίτητες πολιτικές εγκρίσεις για την χρηματοδότηση του κάθετου διαδρόμου, που θα αποτελέσει τη ραχοκοκκαλιά του εγχειρήματος.
