Ο Marco Rubio φαίνεται πως έχει αναλάβει κεντρικό ρόλο στην αναδιαμόρφωση της αμερικανικής στρατηγικής απέναντι στην Κούβα, καθώς, σύμφωνα με αποκλειστικό ρεπορτάζ του Axios, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ έχει ανοίξει μυστικό δίαυλο συνομιλιών με τον Raul Guillermo Rodriguez Castro -τον 41χρονο εγγονό και άνθρωπο εμπιστοσύνης του Raul Castro- παρακάμπτοντας τα επίσημα κυβερνητικά κανάλια της Κούβας.
Η επιλογή του συνομιλητή δεν είναι τυχαία. Η αμερικανική πλευρά αντιμετωπίζει τον 94χρονο Raul Castro ως τον πραγματικό «τελικό κόμβο» λήψης αποφάσεων στο νησί, ανεξαρτήτως της θεσμικής παρουσίας του προέδρου Miguel Díaz-Canel. Και ακριβώς γι’ αυτό, το σήμα της Ουάσιγκτον είναι ότι ποντάρει σε διαύλους που οδηγούν στον πυρήνα της εξουσίας -όχι στους κομματικούς μηχανισμούς που θεωρεί «ανίκανους να διαπραγματευτούν αλλαγή».
Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα δίλημμα γεωπολιτικής μετάβασης, όχι απλώς μια διμερής διαπραγμάτευση. Αμερικανός αξιωματούχος, όπως μεταφέρει το Axios, περιγράφει τις επαφές περισσότερο ως «συζητήσεις για το μέλλον» παρά ως διαπραγμάτευση, με τη σκληρή γραμμή να παραμένει: «το καθεστώς πρέπει να φύγει». Όμως το «τι ακριβώς σημαίνει αυτό» -ολική ανατροπή ή ελεγχόμενη αναδιάταξη με διατήρηση κάποιων κρίσιμων κέντρων ισχύος- παραμένει απόφαση του Trump, που (κατά τις ίδιες πληροφορίες) δεν έχει ακόμη κλειδώσει πορεία δράσης.
Το timing συνδέεται με την ευρύτερη στρατηγική των ΗΠΑ στην περιοχή, μετά την επιχείρηση της 3ης Ιανουαρίου 2026 στη Βενεζουέλα, κατά την οποία οι αμερικανικές δυνάμεις συνέλαβαν και μετέφεραν στις ΗΠΑ τον Nicolas Maduro. Η κίνηση αυτή, πέρα από το σοκ κυριαρχίας που προκάλεσε, έκοψε και μια κρίσιμη αρτηρία για την Κούβα: τη βενεζουελάνικη ενεργειακή στήριξη που κρατούσε όρθιο το σύστημα καυσίμων και ηλεκτροπαραγωγής.
Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η Κούβα εμφανίζεται -κατά το Axios- πιο ευάλωτη από ποτέ: κατάρρευση του ηλεκτρικού δικτύου, πιέσεις στο σύστημα υγείας, ελλείψεις τροφίμων και καυσίμων, τουρισμός που συρρικνώνεται. Η εικόνα ενός κράτους που πλησιάζει στα όρια ανθρωπιστικής κρίσης λειτουργεί ως επιταχυντής για την αμερικανική τακτική «μέγιστης πίεσης», που δεν στοχεύει μόνο την Αβάνα αλλά και τις εξωτερικές πηγές καυσίμων της.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, ο «Raulito» προβάλλεται ως ο πιθανός αγωγός μιας ελεγχόμενης μετάβασης. Η ομάδα Rubio τον βλέπει -σύμφωνα με το ρεπορτάζ- ως μέρος μιας νεότερης, πιο «business-minded» ελίτ, που έχει διαπιστώσει ότι το επαναστατικό μοντέλο δεν παράγει πλέον βιώσιμη κρατική ισχύ. Το κρίσιμο, ωστόσο, είναι η πρόσβασή του στα πραγματικά κέντρα εξουσίας: ο ίδιος φέρεται να έχει ισχυρούς δεσμούς με το στρατιωτικο-επιχειρηματικό σύμπλεγμα GAESA, δηλαδή το οικονομικό νευρικό σύστημα του καθεστώτος. Αν αυτό ισχύει, τότε η Ουάσιγκτον επιχειρεί να μιλήσει απευθείας με εκείνους που μπορούν να «ξεκλειδώσουν» αλλαγή χωρίς κατάρρευση τύπου 2003 στο Ιράκ -ένα ιστορικό τραύμα που, όπως σημειώνει το Axios, κάνει αναλυτές να θεωρούν πιθανό ένα μοντέλο “selective continuity” αντί για πλήρη εκκαθάριση.
Η Αβάνα, επισήμως, αρνείται ότι υπάρχει ουσιαστικός διάλογος με τις ΗΠΑ και υποβαθμίζει τις επαφές σε ανταλλαγές μηνυμάτων. Από την άλλη, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν διέψευσε ότι ο Rubio έχει μιλήσει με τον εγγονό του Castro, αποφεύγοντας όμως να δώσει λεπτομέρειες -μια στάση που αφήνει χώρο για «διπλωματία σκιάς».
Το πολιτικό ρίσκο, πάντως, είναι εξίσου μεγάλο με το γεωπολιτικό: μια συμφωνία που θα άφηνε μέρος του σημερινού συστήματος όρθιο ή θα προστάτευε πρόσωπα του στενού κύκλου Castro, θα μπορούσε να προκαλέσει οργή στους Κουβανούς εξόριστους στη Φλόριντα και στους σκληρούς αντικαστρικούς κύκλους στην Ουάσιγκτον. Ενδεικτικό είναι ότι Κουβανοαμερικανοί Ρεπουμπλικανοί βουλευτές ζήτησαν πρόσφατα από το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης να κινηθεί νομικά κατά του Raul Castro για την υπόθεση του 1996 (Brothers to the Rescue), πιέζοντας προς μια γραμμή μηδενικής ανοχής.
Συνολικά, το «παιχνίδι» που περιγράφει το Axios είναι πιο κοντά σε διαχείριση μετάβασης καθεστώτος παρά σε κλασική διπλωματία: απομόνωση της επίσημης ηγεσίας, καλλιέργεια διαύλων με πρόσωπα-κλειδιά, και αξιοποίηση της ενεργειακής ασφυξίας ως μοχλού. Αν το στοίχημα της Ουάσιγκτον είναι να βρει μια «κουβανική έξοδο» που να μην οδηγήσει σε χάος, τότε η επιλογή Rubio να μιλά με τον άνθρωπο που θεωρείται «ο πιο κοντινός στον Raul» μοιάζει με προσπάθεια να ελέγξει το σημείο καμπής πριν γίνει ανεξέλεγκτο.
