Το ενδεχόμενο πολιτικής αποσταθεροποίησης της Βρετανίας είναι ξανά ορατό, καθώς παρά τη στρατηγική επιλογή του Κιρ Στάρμερ να θυσιάσει τον προσωπάρχη του για να αντιμετωπίσει το σκάνδαλο διορισμού του -εμπλεκόμενου στα Epstein files- Πίτερ Μάντελσον στη θέση του πρέσβη στην Ουάσιγκτον, είναι αβέβαιο αν θα είναι αρκετή για να αντιμετωπίσει την κοινωνική δυσαρέσκεια και την πολιτική πίεση.
Το Bloomberg χαρακτηρίζει αβέβαιο το πολιτικό μέλλον του Κιρ Στάρμερ, υποστηρίζοντας ότι κρέμεται από μια κλωστή μετά την κρίση που ξέσπασε γύρω από τον διορισμό του Πίτερ Μάντελσον ως πρέσβη στην Ουάσιγκτον, η οποία οδήγησε στην αποχώρηση του στενότερου συνεργάτη του.
Ο Στάρμερ καλείται να αντιμετωπίσει την εσωτερική δυσαρέσκεια ενόψει τοπικών εκλογών σε 15 μέρες και ενόψει ενός ακόμη εκλογικού κύματος σε δύο μήνες, με τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν αποσάρθρωση και μαζική απώλεια εδρών. Η δυναμική αποπροσανατολίζει από την πολιτική ατζέντα, εστιάζει στη μικροπολιτική και καθιστά τη Μεγάλη Βρετανία παράγοντα αστάθειας.
Η παραίτηση και η αμφισβήτηση
Ο Μόργκαν ΜακΣουίνι παραιτήθηκε την Κυριακή από τη θέση του προσωπάρχη, δηλώνοντας ότι αναλαμβάνει «πλήρως την ευθύνη» για τη συμβουλή του να προσληφθεί ο βετεράνος των Εργατικών ως απεσταλμένος στις ΗΠΑ, παρά τους γνωστούς δεσμούς του Μάντελσον με τον καταδικασμένο παιδόφιλο χρηματοδότη Τζέφρι Έπσταϊν. Ωστόσο, η τελική απόφαση για τον διορισμό ήταν του ίδιου του Στάρμερ και αυτός παραμένει στη θέση του.
Αξιωματούχοι της Ντάουνινγκ Στριτ προετοιμάζονταν για το ενδεχόμενο υπουργοί να πουν ιδιωτικά στον πρωθυπουργό να αποχωρήσει ή να απειλήσουν με παραιτήσεις εάν δεν το πράξει, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν το θέμα και μίλησαν ανώνυμα ώστε να είναι ειλικρινή για την αναταραχή στην κορυφή του Εργατικού Κόμματος. Ένας συνεργάτης υπουργού ανέφερε ότι οι πιθανότητες να αντέξει ο Στάρμερ την εβδομάδα είναι «50-50».
Ενδεχόμενη ανατροπή του Στάρμερ θα μπορούσε να υπονομεύσει την πορεία της Βρετανίας και να καταστήσει τους εργατικούς πιο ευεπίφορος σε εκβιασμούς από τον Ντόναλντ Τραμπ, απομακρύνοντάς τους έτι περαιτέρω από την βρετανική κοινωνία. Η παραμονή όμως αποτελεί επίσης ζήτημα, ενώ ανοίγει μια διαρκή διελκυστίνδα μέσα στους Εργατικούς, καθώς επιτρέπει σε εν δυνάμει
Ο Στάρμερ συζητούσε για ημέρες εάν μπορούσε να συνεχίσει χωρίς τον ΜακΣουίνι, σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει τις σχετικές συζητήσεις. Η απώλεια του αρχιτέκτονα της εκλογικής σαρωτικής νίκης των Εργατικών το 2024 αφήνει τον πρωθυπουργό εκτεθειμένο, σε μια περίοδο που δυσαρεστημένα μέλη της κυβέρνησης απαιτούν αλλαγή στην κορυφή, με τον υπουργό Υγείας Γουές Στρίτινγκ και την πρώην αναπληρώτρια πρωθυπουργό Άντζελα Ρέινερ να προβάλλονται ως πιθανοί διάδοχοι.
Καθώς ο ΜακΣουίνι υπήρξε επί μακρόν το «αλεξικέραυνο» των αντιπαραθέσεων που περιέβαλλαν τον πρωθυπουργό, ο Στάρμερ μένει πλέον χωρίς προστασία σε μια περίοδο που η οργή για τον Μάντελσον ίσως απέχει πολύ από το τέλος της. Βουλευτές εξασφάλισαν πρόσφατα τη δημοσιοποίηση εγγράφων ελέγχου (vetting documents) σχετικά με τον διπλωματικό διορισμό. Το υλικό αυτό δεν έχει ακόμη δοθεί στη δημοσιότητα.
Το come back του Στάρμερ θα είναι… Αριστερό
Στο εσωτερικό του κυβερνώντος κόμματος, ορισμένοι εκτιμούν ότι ο Στάρμερ θα επιχειρήσει να ενισχύσει τη θέση του επαναφέροντας στο υπουργικό συμβούλιο πρόσωπα της αριστερής πτέρυγας όπως η Ρέινερ και προωθώντας στελέχη όπως ο υπουργός Ενέργειας Εντ Μίλιμπαντ, πρώην ηγέτης του κόμματος. Άλλοι όμως αμφιβάλλουν αν η Ρέινερ θα δεχθεί ρόλο, καθώς βρίσκεται πλέον ένα βήμα πιο κοντά στο να πάρει τη θέση του Στάρμερ. Ένας αξιωματούχος των Εργατικών δήλωσε ότι ο μόνος τρόπος να επιβιώσει μέχρι τις τοπικές εκλογές του Μαΐου είναι να λειτουργήσει ως «κουτσό παπί» (lame duck), με τους αντιπάλους του να αξιοποιούν τον χρόνο αυτό για να προετοιμάσουν τις προκλήσεις τους.
Η παλαιά φρουρά του Στάρμερ φαίνεται να έχει εκπλαγεί από την απόφαση του Κιρ Στάρμερ να αφήσει τον ΜακΣουίνι να αποχωρήσει. Το Σάββατο, στενοί σύμμαχοι του Στάρμερ έλεγαν ότι ο προσωπάρχης δεν θα παραιτηθεί, καθώς κάτι τέτοιο θα καθιστούσε αναπόφευκτη την πτώση του ηγέτη. Ακόμη και το πρωί της Κυριακής, ο υπουργός Πατ ΜακΦάντεν δήλωνε στο Sky News ότι δεν θεωρεί πως ο ΜακΣουίνι πρέπει να «πληρώσει το τίμημα» για κάτι που ήταν τελικά «διορισμός του πρωθυπουργού».
Αντίκτυπος στις αγορές
Η αναζωπύρωση της φημολογίας για τη θέση του Στάρμερ αναμένεται να αποτελέσει σημείο εστίασης για τους traders των βρετανικών ομολόγων (gilts) το πρωί της Δευτέρας. Οι επενδυτές στο παρελθόν αντέδρασαν αρνητικά στο ενδεχόμενο αποχώρησης του Στάρμερ ή της υπουργού Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς, υπό τον φόβο ότι θα αντικατασταθούν από στελέχη λιγότερο προσηλωμένα στη δημοσιονομική πειθαρχία.
«Δεν είναι καλό για τη χώρα να αλλάζει πρωθυπουργό κάθε 18 μήνες ή δύο χρόνια», δήλωσε ο ΜακΦάντεν στο Sky News την Κυριακή. «Οδηγεί σε χάος και αβεβαιότητα οικονομικά, πολιτικά και σε επίπεδο φήμης διεθνώς».
Ακόμη κι αν ο Στάρμερ επιβιώσει από την πίεση για απόδοση ευθυνών σχετικά με τον Μάντελσον, αντιμετωπίζει νέους κινδύνους τις επόμενες εβδομάδες. Το πιο άμεσο σημείο ανάφλεξης είναι μια επαναληπτική εκλογική αναμέτρηση (by-election) στις 26 Φεβρουαρίου στο Γκόρτον και Ντέντον, μια περιφέρεια που θα έπρεπε να αποτελεί προπύργιο των Εργατικών, αλλά όπου οι Πράσινοι και το Reform UK διεκδικούν πλέον την πρώτη θέση. Λίγο περισσότερο από δύο μήνες αργότερα ακολουθεί ένα ευρύτερο πακέτο τοπικών εκλογών, όπου οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Εργατικοί θα χάσουν μαζικά έδρες.
Αν ο Στάρμερ δεν αντέξει, ποιός;
Ένας μέχρι πρότινος πιστός υποστηρικτής του Στάρμερ δήλωσε ότι αναμένει πως πλέον θα εξαναγκαστεί σε αποχώρηση. Όπως είπε, η περσινή αναδίπλωση στην πολιτική κοινωνικής πρόνοιας ήταν η αρχή του τέλους για τον πρωθυπουργό, καθώς ανέδειξε την αδύναμη επιρροή του στο κόμμα και την έλλειψη πίστης στο ίδιο του το σχέδιο. Ένας άλλος πρώην υποστηρικτής ανέφερε ότι οι Εργατικοί απογοήτευσαν τη χώρα, καθώς δεν φέρθηκαν καλύτερα από τους Συντηρητικούς που αντικατέστησαν, παρά το γεγονός ότι είχαν κάνει προεκλογική εκστρατεία με σύνθημα την αποκατάσταση της ευπρέπειας στην πολιτική.
Οι επικριτές ενέτειναν την πίεση την Κυριακή, όταν δύο σημαντικές ομάδες που συνδέονται με τους Εργατικούς υποστήριξαν ότι η ευθύνη για τον διορισμό Μάντελσον δεν πρέπει να σταματήσει στον προσωπάρχη.
Η Mainstream, δίκτυο αριστερόστροφων πολιτικών των Εργατικών, δήλωσε: «Όλοι όσοι εμπλέκονται» στον διορισμό Μάντελσον «πρέπει να λογοδοτήσουν». Η Compass, άλλη αριστερή ομάδα πίεσης, ήταν πιο ωμή: «Με τον καιρό, θα χρειαστεί ένας νέος καπετάνιος για να οδηγήσει το κόμμα».
Στη Βουλή των Κοινοτήτων, η δυσαρέσκεια από τις τάξεις των ίδιων των Εργατικών έγινε εμφανής αυτή την εβδομάδα, όταν βουλευτές του κόμματος — με επικεφαλής τη Ρέινερ — αντιτάχθηκαν στις προσπάθειες της κυβέρνησης να αποδυναμώσει πρόταση των Συντηρητικών που ζητούσε τη δημοσιοποίηση εγγράφων σχετικά με τον διορισμό Μάντελσον και τη θητεία του ως πρέσβη. Οι αντάρτες πέτυχαν τον στόχο τους και η κυβέρνηση πλέον προετοιμάζεται να αποκαλύψει χιλιάδες σελίδες πληροφοριών, αν και δεν έχει ακόμη καθοριστεί ημερομηνία δημοσίευσης.
Η Ρέινερ θεωρείται πλέον το φαβορί για να αναλάβει την πρωθυπουργία, ωστόσο στελέχη των Εργατικών ανέφεραν ότι τουλάχιστον έξι ακόμη πρόσωπα θα διεκδικήσουν τη θέση, μεταξύ των οποίων οι Μίλιμπαντ, Στρίτινγκ, η υπουργός Εσωτερικών Σαμπάνα Μαχμούντ και η υπουργός Εξωτερικών Ιβέτ Κούπερ. Αρκετοί από τη δεξιά πτέρυγα των Εργατικών υποστήριξαν ότι θα πρέπει να αναλάβει ο υπουργός Άμυνας Τζον Χίλι.
