Το 2025 η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD) επένδυσε σχεδόν 2 δισ. δολάρια (1,72 δισ. ευρώ) μέσω 120 έργων στην Κεντρική Ασία και τη Μογγολία. Πρόκειται για ένα από τα ισχυρότερα επιχειρησιακά αποτελέσματα της Τράπεζας στην περιοχή εδώ και πάνω από μία δεκαετία.
Το Ουζμπεκιστάν ήταν και το 2025 ο μεγαλύτερος αποδέκτης χρηματοδότησης από την EBRD, για έκτη συνεχή χρονιά, με ποσό άνω του 1 δισ. δολαρίων (880 εκατ. ευρώ). Η EBRD διέθεσε σχεδόν 440 εκατ. δολάρια (378 εκατ. ευρώ) για έργα στο Καζακστάν, 218 εκατ. δολάρια (188 εκατ. ευρώ) στη Μογγολία, 212 εκατ. δολάρια (183 εκατ. ευρώ) στην Κιργιζική Δημοκρατία και 100 εκατ. δολάρια (88 εκατ. ευρώ) στο Τατζικιστάν.
Σχεδόν το ένα τρίτο των κεφαλαίων της EBRD κατευθύνθηκε σε έργα βιώσιμων υποδομών και άλλο ένα τρίτο σε τοπικές τράπεζες, για αναχρηματοδότηση δανείων προς μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ), γυναίκες και νέους επιχειρηματίες, καθώς και για χρηματοδότηση ανθεκτικότητας στο κλίμα και αποδοτικότερης χρήσης πόρων. Επιπλέον, το 15% των δανείων της Τράπεζας διοχετεύθηκε για τη στήριξη ιδιωτικών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στη μεταποίηση και στην παροχή υπηρεσιών σε όλη την Κεντρική Ασία. Πολλά από τα έργα αυτά ενίσχυσαν και την εισροή άμεσων ξένων επενδύσεων. Ποσοστό κοντά στο 68% των δανείων στήριξε την ιδιωτική επιχειρηματική πρωτοβουλία, ενώ το 53% των επενδύσεων της EBRD κατευθύνθηκε στην προώθηση έργων πράσινης οικονομίας.
Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
Στο Ουζμπεκιστάν, πακέτο χρηματοδότησης της EBRD ύψους 142 εκατ. δολαρίων (121 εκατ. ευρώ) θα στηρίξει την ανάπτυξη της μεγαλύτερης στην Κεντρική Ασία συνδυασμένης μονάδας ηλιακής φωτοβολταϊκής ενέργειας (1 GW) και συστήματος αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες (BESS, 1.336 MWh). Το έργο υλοποιείται από κοινού με την ACWA Power και σηματοδοτεί επίσης την πρώτη επένδυση Ιαπώνων εταίρων στον κλάδο ανανεώσιμης ενέργειας και αποθήκευσης με μπαταρίες στο Ουζμπεκιστάν.
Η EBRD οργάνωσε ακόμη χρηματοδοτικό πακέτο έως 195,5 εκατ. δολάρια (168,5 εκατ. ευρώ) για φωτοβολταϊκό έργο 300 MW (greenfield) και εγκατάσταση BESS 75 MWh στην περιοχή Kashkadarya του Ουζμπεκιστάν. Το έργο ανήκει και αναπτύσσεται από τη Masdar, παγκόσμια εταιρεία ανανεώσιμης και καθαρής ενέργειας.
Στο Τατζικιστάν, η έναρξη λειτουργίας και των έξι υδροηλεκτρικών μονάδων του σταθμού Qairokkum σηματοδότησε την ολοκλήρωση μιας μεγάλης αναβάθμισης σε έργο ανανεώσιμης ενέργειας. Η εγκατεστημένη ισχύς αυξήθηκε από 126 MW σε 174 MW, διασφαλίζοντας αξιόπιστη ηλεκτροδότηση για 500.000 ανθρώπους στην επαρχία Sughd.
Βιώσιμες υποδομές
Στο Ουζμπεκιστάν, κυρίαρχο δάνειο (sovereign loan) της EBRD έως 250 εκατ. δολάρια (240 εκατ. ευρώ) θα χρηματοδοτήσει τον εκσυγχρονισμό 110 αντλιοστασίων άρδευσης σε 10 περιφέρειες. Οι νέες αντλίες υψηλής ενεργειακής απόδοσης αναμένεται να μειώσουν την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας κατά 251.000 MWh και να περιορίσουν τις εκπομπές σε ισοδύναμο CO₂ κατά πάνω από 117.000 τόνους ετησίως.
Χρηματοδοτικό πακέτο έως 45 εκατ. ευρώ από την EBRD και την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) θα χρηματοδοτήσει αύξηση της δυναμικότητας διακίνησης φορτίου στο λιμάνι Aktau, τη βασική θαλάσσια πύλη του Καζακστάν στην Κασπία Θάλασσα, που έχει αναγνωριστεί ως ένα από τα κομβικά στοιχεία του Transcaspian Corridor.
Στο Τατζικιστάν, κυρίαρχο δάνειο της EBRD έως 38 εκατ. ευρώ και επιχορήγηση 86,7 εκατ. δολαρίων (83,5 εκατ. ευρώ) από την Ασιατική Τράπεζα Ανάπτυξης (ADB) θα συμβάλουν στην αναβάθμιση και επέκταση του οδικού άξονα από Dangara προς Guliston. Ο δρόμος αποτελεί κρίσιμο σύνδεσμο μεταξύ βορρά και νότου της περιφέρειας Khatlon – περιοχής που παράγει πάνω από το 53% της αγροτικής παραγωγής του Τατζικιστάν και φιλοξενεί το 35% του πληθυσμού της χώρας.
Στην Κιργιζική Δημοκρατία, η EBRD χορήγησε κυρίαρχο δάνειο 62 εκατ. ευρώ, το οποίο θα βοηθήσει στην κατασκευή νέας γραμμής μεταφοράς 500 kV μήκους 53 χλμ. μεταξύ των πόλεων Kemin και Balykchy, κοντά στη λίμνη Issyk-Kul, στα βορειοανατολικά της χώρας. Τα κεφάλαια θα επιτρέψουν επίσης την κατασκευή νέου υποσταθμού 500 kV στο Balykchy.
Πρόγραμμα χρηματοδότησης έως 23,8 εκατ. ευρώ από την EBRD και την ΕΕ θα στηρίξει την ανακατασκευή και αυτοματοποίηση τμήματος του Western Great Chui Canal, του μεγαλύτερου αρδευτικού συστήματος στην Κιργιζική Δημοκρατία. Η EBRD και η ΕΕ παρείχαν επίσης έως 38 εκατ. ευρώ για κρίσιμες αναβαθμίσεις υποδομών, συμπεριλαμβανομένων υδροληψιών, αντλιοστασίων, κύριων καναλιών και δικτύων διανομής στις περιφέρειες Jalalabad και Naryn.
Η αστική βιωσιμότητα ενισχύθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος EBRD Green Cities. Η πόλη Osh στην Κιργιζική Δημοκρατία εντάχθηκε στην πρωτοβουλία, με σχέδια για βελτίωση των εγκαταστάσεων επεξεργασίας νερού και στροφή σε πιο «πράσινες» δημόσιες μεταφορές, χάρη σε δάνειο της Τράπεζας έως 14,7 εκατ. ευρώ και επιχορήγηση έως 8,3 εκατ. ευρώ.
Στη Μογγολία, προβλέπεται η κατασκευή εξειδικευμένου καρδιολογικού νοσοκομείου στην Ulaanbaatar, στο πλαίσιο του Green Cities Action Plan, με κυρίαρχο δάνειο της EBRD έως 34,9 εκατ. δολάρια (33,5 εκατ. ευρώ).
Χρηματοπιστωτικός τομέας και στήριξη μικρών επιχειρήσεων
Στη Μογγολία, σχεδόν το 74% της ετήσιας επένδυσης της EBRD διοχετεύθηκε στην πραγματική οικονομία μέσω συνεργαζόμενων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Μεταξύ των έργων περιλαμβάνονται δάνειο A/B έως 147 εκατ. δολάρια (135 εκατ. ευρώ) προς τη XacBank, στο πλαίσιο του προγράμματος Youth in Business -η μεγαλύτερη έως σήμερα συναλλαγή της EBRD με μογγολική τράπεζα. Δάνειο 20 εκατ. δολαρίων (16,8 εκατ. ευρώ) προς την Khan Bank αποτέλεσε την πρώτη ειδική χρηματοδοτική διευκόλυνση της EBRD για αγροδιατροφικό κλάδο στη Μογγολία και την Κεντρική Ασία, ενώ πακέτο 20 εκατ. δολαρίων (17,2 εκατ. ευρώ) προς τη Golomt Bank στήριξε επιχειρήσεις που διοικούνται από γυναίκες και νέους, διευκολύνοντας παράλληλα το εμπόριο.
Στο Ουζμπεκιστάν, έργα με συνεργαζόμενες τράπεζες δημιούργησαν σχεδόν το 39% της ετήσιας δραστηριότητας της Τράπεζας στη χώρα. Περιλάμβαναν συναλλαγές με τις Hamkorbank, Ipak Yuli Bank και Universalbank συνολικού ύψους 125 εκατ. δολαρίων (108 εκατ. ευρώ), για στήριξη ΜμΕ και πράσινων επενδύσεων.
Στο Καζακστάν, χορηγήθηκαν τρία δάνεια συνολικού ύψους 60 εκατ. δολαρίων (57,6 εκατ. ευρώ) προς την Bank CenterCredit. Τα κεφάλαια θα χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία ευκαιριών ανάπτυξης για πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που διοικούνται ή ανήκουν σε νέους ή γυναίκες. Η KMF bank έλαβε επίσης δάνειο έως 25 εκατ. δολάρια (22,9 εκατ. ευρώ) για στήριξη γυναικών επιχειρηματιών. Ένας ακόμη τοπικός μικροδανειστής, η Arnur Credit, έλαβε δάνειο έως 7 εκατ. δολάρια (6 εκατ. ευρώ) στο πλαίσιο του προγράμματος Youth in Business της EBRD.
Το 2025 η EBRD στήριξε περισσότερες από 4.600 ΜμΕ στην Κεντρική Ασία και τη Μογγολία, μέσω επιχειρηματικών συμβουλών, κατάρτισης, mentoring και άλλων ευκαιριών ανάπτυξης. Τρεις εταιρείες από την περιοχή (η εταιρεία logistics Jana Post από το Καζακστάν, ο παραγωγός θερμοκηπιακών λαχανικών LST Agro, καθώς και η εταιρεία παραγωγής τροφίμων Oilai Barakat από το Τατζικιστάν) εντάχθηκαν στο πρόγραμμα EBRD Blue Ribbon για ταχέως αναπτυσσόμενες και υψηλού δυναμικού ΜμΕ.
Η Τράπεζα εγκαινίασε επίσης το πρώτο περιφερειακό πρόγραμμα Star Venture στην Κεντρική Ασία, συγκεντρώνοντας startups υψηλού δυναμικού από το Καζακστάν, την Κιργιζική Δημοκρατία, το Τατζικιστάν και το Ουζμπεκιστάν σε μία κοινή «φουρνιά». Η πρωτοβουλία στοχεύει στην ενίσχυση της περιφερειακής διασυνδεσιμότητας, την επιτάχυνση της καινοτομίας και τη δυνατότητα οι εταιρείες αυτές να αναπτυχθούν πέρα από την περιοχή.
Το 2025 η EBRD υπέγραψε 31 συναλλαγές επιμερισμού κινδύνου (risk-sharing) με 26 εταιρείες σε όλη την Κεντρική Ασία. Σε τέτοια έργα η EBRD δεσμεύεται να μοιραστεί το ήμισυ του κινδύνου σε δάνεια που χορηγούν συνεργαζόμενες τράπεζες, βοηθώντας να «ξεκλειδώσουν» αναπτυξιακές ευκαιρίες για εγχώριες επιχειρήσεις.
Πέρυσι, η EBRD συμπλήρωσε 10 χρόνια από την έναρξη του προγράμματος Women in Business στην Κεντρική Ασία και τη Μογγολία. Την τελευταία δεκαετία, περισσότερες από 100.000 γυναίκες επιχειρηματίες από την περιοχή έλαβαν χρηματοδοτική στήριξη συνολικού ύψους περίπου 365 εκατ. δολαρίων (305 εκατ. ευρώ), ενώ περισσότερες από 17.000 γυναίκες έχουν λάβει υπηρεσίες συμβουλευτικής, κατάρτισης και mentoring.
Τέλος, σημειώνεται ότι η EBRD είναι ο μεγαλύτερος θεσμικός επενδυτής στην Κεντρική Ασία. Μέχρι σήμερα έχει χρηματοδοτήσει 1.250 έργα συνολικού ύψους άνω των 21 δισ. ευρώ.
