Η Ρωσία είναι έτοιμη να διαθέσει έως 1 δισ. δολάρια για να ενισχύσει την πρωτοβουλία του προέδρου Donald Trump για το «Συμβούλιο Ειρήνης» και, όπως είπε, για τη στήριξη του παλαιστινιακού λαού, δήλωσε σήμερα ο Vladimir Putin σε συνάντησή του με τον Παλαιστίνιο ηγέτη Mahmoud Abbas στη Μόσχα.
Ο Ρώσος πρόεδρος ανέφερε ότι το ποσό θα προέλθει από ρωσικά κεφάλαια που έχουν παγώσει στις ΗΠΑ, επιλογή με βαρύ γεωπολιτικό υπονοούμενο: επιχειρεί να “κουμπώσει” το νέο σχήμα του Trump για τη Γάζα πάνω σε ένα από τα πιο εκρηκτικά πεδία της αντιπαράθεσης Ρωσίας-Δύσης, δηλαδή το ζήτημα των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.
Πέρα από το επικοινωνιακό σκέλος, η πρόταση λειτουργεί ως “διπλωματική σφήνα”. Πρώτον, μεταφέρει το κέντρο βάρους από το καθαρά πολιτικό πεδίο (ποιος έχει λόγο στη «μετά τη Γάζα» διακυβέρνηση) σε ένα υλικό, οικονομικό διακύβευμα που η Δύση δεν έχει λύσει εδώ και χρόνια: αν, πώς και με ποια νομιμοποίηση μπορούν να χρησιμοποιηθούν ρωσικά «παγωμένα» κεφάλαια. Δεύτερον, μετατρέπει την όποια συζήτηση για χρηματοδότηση σε τεστ ισχύος: για να “σταλεί” το 1 δισ., θα πρέπει πρακτικά να υπάρξει απόφαση/μηχανισμός αποδέσμευσης ή μεταφοράς κεφαλαίων -δηλαδή να ανοίξει η πόρτα σε ένα προηγούμενο που μέχρι σήμερα πολλοί στη Δύση αντιμετωπίζουν ως νομικά και πολιτικά ναρκοπέδιο.
Το τρίτο επίπεδο είναι ο συμβολισμός προς τον ΟΗΕ και τα κλασικά πολυμερή κανάλια. Το «Συμβούλιο» του Trump έχει ήδη αντιμετωπιστεί με σκεπτικισμό από αρκετές πρωτεύουσες ως ένα παράλληλο σχήμα που μπορεί να λειτουργήσει ανταγωνιστικά ή να “τρέξει” συμφωνίες έξω από το παραδοσιακό πλαίσιο. Με την οικονομική του πρόταση, ο Putin δεν δείχνει απλώς διάθεση συμμετοχής. Δοκιμάζει, εμμέσως, αν η Ουάσινγκτον μπορεί να στηρίξει το νέο σχήμα και με χειροπιαστά εργαλεία ισχύος, όχι μόνο με πολιτικές δηλώσεις.
Υπάρχει, ωστόσο, και μια προφανής αντίφαση που δύσκολα περνά απαρατήρητη: ακόμη κι αν η ρωσική πλευρά δηλώνει «έτοιμη», τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία δεν είναι χρήματα που μπορεί να μετακινήσει μονομερώς η Μόσχα. Στην πράξη, η πρόταση μεταφράζεται σε πίεση προς τις ΗΠΑ να ανοίξουν ένα θέμα που ακουμπά κυρώσεις, νομικές δεσμεύσεις και προηγούμενα. Και εδώ μπαίνει το κρίσιμο ερώτημα: πρόκειται για πραγματικό σχέδιο χρηματοδότησης ή για μια κίνηση που στοχεύει κυρίως να δημιουργήσει πολιτική αμηχανία στη Δύση, εμφανίζοντας τη Ρωσία ως “χορηγό” της ειρήνης, ενώ ταυτόχρονα μεταφέρει το βάρος της απόφασης στην άλλη πλευρά.
Σε κάθε περίπτωση, η συγκυρία δεν είναι ουδέτερη. Ο Putin επιλέγει να “πατήσει” πάνω στην πρωτοβουλία του Trump για τη Γάζα, αλλά το εργαλείο που φέρνει στο τραπέζι (παγωμένα κεφάλαια) είναι άμεσα συνδεδεμένο με τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη συνολικότερη σύγκρουση Ρωσίας-Δύσης. Αυτό σημαίνει ότι το «Συμβούλιο Ειρήνης» κινδυνεύει να μετατραπεί σε χώρο όπου μπλέκονται δύο διαφορετικά μέτωπα: η «επόμενη μέρα» στη Γάζα και το παζάρι για κυρώσεις/περιουσιακά στοιχεία, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη νομιμοποίηση, τους όρους συμμετοχής και τις πραγματικές δυνατότητες του σχήματος.
