Νέα δεδομένα για τις αγορές δημιουργεί η κλιμάκωση της ρητορικής του Ντόναλντ Τραμπ και οι ενδείξεις αναζωπύρωσης του γεωοικονομικού μετώπου ΗΠΑ – ΕΕ με την απειλή για πρόσθετους δασμούς 10%.
Η ανακοίνωση του προέδρου των ΗΠΑ για την επιβολή νέων δασμών σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες με αφορμή τη Γροιλανδία αναμένεται να επιβαρύνει το κλίμα ανάληψης ρίσκου με το άνοιγμα των αγορών τη Δευτέρα, με τις ευρωπαϊκές μετοχές να δέχονται το κύριο βάρος οποιασδήποτε διόρθωσης.
Ο Τραμπ ανακοίνωσε το Σάββατο την επιβολή δασμού 10% από την 1η Φεβρουαρίου σε προϊόντα από ευρωπαϊκές χώρες που έχουν σπεύσει να στηρίξουν τη Γροιλανδία απέναντι στις αμερικανικές απειλές για κατάληψη του ημιαυτόνομου δανικού εδάφους. Όπως δήλωσε, οι επιβαρύνσεις θα αυξηθούν στο 25% τον Ιούνιο, εκτός εάν και έως ότου «επιτευχθεί Συμφωνία για την Πλήρη και Ολοκληρωτική αγορά της Γροιλανδίας».
Η ανακοίνωση προκάλεσε άμεση αντίδραση από Ευρωπαίους ηγέτες, μεταξύ των οποίων ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος προτίθεται να ζητήσει την ενεργοποίηση του μηχανισμού αντικαταναγκασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του ισχυρότερου εργαλείου αντιποίνων της Ένωσης. Ευρωπαίοι νομοθέτες εμφανίζονται επίσης έτοιμοι να μπλοκάρουν την έγκριση της εμπορικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ που είχε συναφθεί πέρυσι και προέβλεπε δασμό 15% των ΗΠΑ για τα περισσότερα ευρωπαϊκά προϊόντα.
Αναλυτές και διαχειριστές δηλώνουν ιδιαίτερα ανήσυχοι για τις εξελίξεις. Για το ενδεχόμενο ο Τραμπ να δυναμιτίσει το κλίμα ευφορίας στις αγορές είχε προειδοποιήσει εγκαίρως το Crisis Monitor, θέση που διατύπωσε και ο FTSE Russell, επιβεβαιώνοντας ότι τα στοιχεία προς αυτή την κατεύθυνση ήταν ήδη διάχυτα και δεν περιορίζονταν το μείζον θέμα της προσβολής της ανεξαρτησίας της Fed.
«Βραχυπρόθεσμα, οποιαδήποτε αιφνιδιαστική κλιμάκωση μέσω δασμών στην Ευρώπη θα μπορούσε να πυροδοτήσει ένα κλασικό επεισόδιο αποστροφής ρίσκου, ιδίως μετά από ένα ισχυρό ξεκίνημα του έτους που στηρίχθηκε σε θετικό επενδυτικό κλίμα», δήλωσε ο Florian Ielpo, επικεφαλής μακροοικονομικής έρευνας της Lombard Odier Asset Management. «Σε αυτό το σενάριο, τα κρατικά ομόλογα θα μπορούσαν να ωφεληθούν, τα ποιοτικά περιουσιακά στοιχεία πιθανότατα θα υπεραποδώσουν και ο χρυσός θα μπορούσε να δεχθεί αγοραστικό ενδιαφέρον», πρόσθεσε.
Σύμφωνα με τον Vincent Mortier, επικεφαλής επενδύσεων της Amundi SA, ο αντίκτυπος είναι πιθανότερο να εντοπιστεί στις μετοχές βραχυπρόθεσμα και λιγότερο εμφανής στα ομόλογα και τα νομίσματα. Η αργία στις ΗΠΑ τη Δευτέρα υποδηλώνει επίσης χαμηλότερη ρευστότητα στις αγορές και απουσία διαπραγμάτευσης μετρητών στα αμερικανικά κρατικά ομόλογα κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Οι επιπτώσεις από την είδηση «θα μπορούσαν να έχουν κάποια αρνητική επίδραση στις προοπτικές ανάπτυξης της Ευρώπης, αλλά κατά πάσα πιθανότητα σε πολύ περιορισμένη κλίμακα», ανέφερε ο Mortier. «Μακροπρόθεσμα, αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει θετικό καταλύτη ώστε η Ευρώπη να επιταχύνει την ατζέντα στρατηγικής αυτονομίας της και να διαμορφώσει νέες συμμαχίες».
Αφορμή για διόρθωση
Η απειλή δασμών από τον Τραμπ ενδέχεται να αποδειχθεί μια ανεπιθύμητη διακοπή του ράλι στις ευρωπαϊκές μετοχές, οι οποίες έχουν υπεραποδώσει έναντι των αμερικανικών, καθώς οι επενδυτές κατευθύνθηκαν σε διάφορους περιφερειακούς κλάδους, από την άμυνα έως τα μεταλλεία και τους κατασκευαστές εξοπλισμού ημιαγωγών. Οι προοπτικές της περιοχής έχουν ενισχυθεί από την αύξηση των δημοσιονομικών δαπανών στη Γερμανία, τα χαμηλότερα επιτόκια και τις προσδοκίες για βελτίωση της κερδοφορίας.
Από την αρχή του 2025, ο δείκτης Stoxx Europe 600 έχει ενισχυθεί κατά 36% σε όρους δολαρίου, διπλάσια άνοδο σε σχέση με τον S&P 500 στο ίδιο διάστημα. Ο ευρωπαϊκός δείκτης διαπραγματεύεται πλέον σε σχεδόν 16 φορές τα προσδοκώμενα κέρδη, πάνω από τον μέσο όρο των τελευταίων 15 ετών, μειώνοντας το discount έναντι των αμερικανικών μετοχών στο περίπου 30%.
«Το έτος είχε ξεκινήσει πολύ καλά στις χρηματοπιστωτικές αγορές, όμως αυτή η νέα κατάσταση ενδέχεται να οδηγήσει σε κατοχύρωση κερδών», δήλωσε ο Vincent Juvyns, επικεφαλής στρατηγικής επενδύσεων της ING στις Βρυξέλλες. «Αν εξετάσει κανείς αυστηρά τους αυξημένους δασμούς, πρόκειται για κάτι που οικονομικά θα μπορούσε να απορροφηθεί, όμως η πιθανότητα ρήγματος εντός του δυτικού κόσμου θα είχε συνέπειες το μέγεθος των οποίων αδυνατώ να εκτιμήσω».
Η ποσοτικοποίηση των δασμών σε επίπεδο κερδών
Στρατηγικοί αναλυτές της Citigroup Inc., με επικεφαλής την Beata Manthey, είχαν εκτιμήσει στο παρελθόν ότι ένας δασμός 10% στην Ευρώπη θα οδηγούσε σε επιβάρυνση της αύξησης των κερδών ανά μετοχή κατά 2 έως 3 ποσοστιαίες μονάδες.
Η εικόνα είναι δυσμενέστερη για τις εταιρίες με τη μεγαλύτερη έκθεση στους αμερικανικούς δασμούς. Ένα καλάθι της Goldman Sachs Group Inc. με εκτεθειμένες εταιρίες, μεταξύ των οποίων η ναυτιλιακή A.P. Moller – Maersk A/S, η αυτοκινητοβιομηχανία BMW AG και η κατασκευάστρια ηλεκτρικού εξοπλισμού Legrand SA, παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο πέρυσι, την ώρα που ο Stoxx 600 ενισχύθηκε κατά 17%.
Τα είδη πολυτελείας, οι αυτοκινητοβιομηχανίες, καθώς και οι μεταλλευτικές εταιρίες συγκαταλέγονταν στους κλάδους που δέχθηκαν πιέσεις μετά την «Ημέρα Απελευθέρωσης» του Τραμπ τον Απρίλιο. Μετοχές με έκθεση σε διεθνείς αλυσίδες αξίας, όπως τα διαρκή καταναλωτικά αγαθά και τα βασικά καταναλωτικά προϊόντα, θα μπορούσαν επίσης να επηρεαστούν.
Θολό το τοπίο
Παρόλα αυτά, οποιαδήποτε αντίδραση ενδέχεται να είναι βραχύβια έως ότου υπάρξει μεγαλύτερη σαφήνεια για την κατάσταση. Οι μετοχές του αμυντικού κλάδου θα μπορούσαν επίσης να κινηθούν ανοδικά, σύμφωνα με τον Juvyns της ING, περιορίζοντας το εύρος μιας γενικευμένης πτώσης.
«Το γεγονός ότι αυτή η απειλή διατυπώθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και όχι μέσω εκτελεστικού διατάγματος, καθώς και ότι προβλέπει καθυστερημένη εφαρμογή, σημαίνει ότι πολλοί επενδυτές ενδέχεται απλώς να επιλέξουν να περιμένουν πριν αντιδράσουν υπερβολικά», δήλωσε ο Brian Jacobsen, επικεφαλής οικονομικός στρατηγικός αναλυτής της Annex Wealth Management.
Αυτό θα μπορούσε να ισχύσει ιδιαίτερα για το ευρώ, με την Deutsche Bank AG να προβλέπει περιορισμένες επιπτώσεις για το ευρωπαϊκό νόμισμα, εν μέρει λόγω του βαθμού στον οποίο οι ΗΠΑ εξαρτώνται από την Ευρώπη για κεφάλαια. Οι δασμοί θα μπορούσαν επίσης να λειτουργήσουν ως καταλύτης για μεγαλύτερη πολιτική συνοχή εντός της ΕΕ, γεγονός που σημαίνει ότι οποιαδήποτε αρνητική επίδραση του ευρώ έναντι του δολαρίου ενδέχεται να μην διατηρηθεί αυτή την εβδομάδα.
«Από τη δική μας οπτική, το βασικό στοιχείο που πρέπει να παρακολουθηθεί τις επόμενες ημέρες είναι κατά πόσον η ΕΕ θα αποφασίσει να ενεργοποιήσει τον μηχανισμό αντικαταναγκασμού της, θέτοντας στο τραπέζι μέτρα που επηρεάζουν τις κεφαλαιαγορές», έγραψε σε σημείωμα προς πελάτες ο George Saravelos, παγκόσμιος επικεφαλής έρευνας συναλλάγματος της Deutsche. «Η εργαλειοποίηση του κεφαλαίου, και όχι των εμπορικών ροών, θα ήταν μακράν ο πιο αποσταθεροποιητικός παράγοντας για τις αγορές».
