Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης κινούνται προς την έγκριση της υπογραφής της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου με τη Mercosur, ανοίγοντας τον δρόμο για την ολοκλήρωση ενός deal-ορόσημο που συζητείται εδώ και πάνω από 25 χρόνια. Μετά τη σημερινή συζήτηση στο Συμβούλιο, σε επίπεδο πρέσβεων στις Βρυξέλλες, διαμορφώνεται -σύμφωνα με αξιωματούχο της Κυπριακής Προεδρίας- ευρεία υποστήριξη που επαρκεί για την απαιτούμενη «ειδική πλειοψηφία»: τουλάχιστον 15 χώρες που αντιπροσωπεύουν το 65% του πληθυσμού της ΕΕ. Τα κράτη-μέλη έχουν προθεσμία έως τις 18:00 ώρα Ελλάδας να επιβεβαιώσουν γραπτώς τη θέση τους, ώστε η επίσημη ανακοίνωση να γίνει αργότερα εντός της ημέρας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και χώρες όπως η Γερμανία και η Ισπανία παρουσιάζουν τη συμφωνία ως κρίσιμο εργαλείο της στρατηγικής της ΕΕ για άνοιγμα νέων αγορών, με στόχο να αντισταθμιστούν απώλειες από τους αμερικανικούς δασμούς και να μειωθεί η εξάρτηση από την Κίνα, μεταξύ άλλων μέσω πρόσβασης σε κρίσιμες πρώτες ύλες. Εφόσον «κλειδώσει» η έγκριση, η πρόεδρος της Επιτροπής Ursula von der Leyen θα εξουσιοδοτηθεί να μεταβεί το Σαββατοκύριακο στην Παραγουάη, για την επίσημη υπογραφή στις 12 Ιανουαρίου με τους εταίρους της Mercosur: Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη.
Στον αντίποδα, η αντίσταση παραμένει ισχυρή σε ορισμένες πρωτεύουσες, με τη Γαλλία να ηγείται των αντιδράσεων επικαλούμενη πιέσεις στον αγροτικό τομέα. Η ομάδα χωρών που έχουν δηλώσει ότι θα καταψηφίσουν -Γαλλία, Πολωνία, Ουγγαρία, Ιρλανδία και Αυστρία- δεν φαίνεται, πάντως, να συγκεντρώνει τον απαιτούμενο αριθμό για να μπλοκάρει τη συμφωνία. Καθοριστική θεωρείται η στροφή της Ιταλίας, η οποία φέρεται να μετακινήθηκε υπέρ, δηλώνοντας ικανοποίηση από πρόσθετες εγγυήσεις για τον αγροτικό τομέα.
Η αντιπαράθεση δεν είναι μόνο πολιτική αλλά και κοινωνική: αγρότες έχουν προχωρήσει σε κινητοποιήσεις σε διάφορες χώρες, ενώ στη Γαλλία σημειώθηκαν αποκλεισμοί δρόμων. Οι επικριτές προειδοποιούν ότι η συμφωνία θα αυξήσει τις εισαγωγές φθηνότερων αγροτικών προϊόντων -όπως βοδινό, πουλερικά και ζάχαρη- πιέζοντας τους Ευρωπαίους παραγωγούς. Από την πλευρά της, η Επιτροπή επισημαίνει ότι έχουν ενσωματωθεί δικλίδες ασφαλείας, που επιτρέπουν την αναστολή εισαγωγών «ευαίσθητων» προϊόντων, ενισχυμένοι έλεγχοι (με έμφαση και στα κατάλοιπα φυτοφαρμάκων), ταμείο κρίσης για τους αγρότες, ταχύτερη στήριξη του κλάδου, καθώς και δέσμευση για μείωση δασμών στα λιπάσματα.
Σε οικονομικούς όρους, η συμφωνία προβάλλεται ως η μεγαλύτερη της ΕΕ σε ό,τι αφορά τη μείωση δασμών, καθώς εκτιμάται ότι θα καταργεί περίπου 4 δισ. ευρώ σε δασμούς για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές. Η Mercosur διατηρεί υψηλούς δασμούς σε σειρά προϊόντων (ενδεικτικά: 35% σε ανταλλακτικά αυτοκινήτων, 28% σε γαλακτοκομικά και 27% σε κρασιά), στοιχείο που η Ευρώπη θέλει να αξιοποιήσει υπέρ των εξαγωγών της. Το εμπόριο αγαθών ΕΕ-Mercosur το 2024 υπολογίζεται σε 111 δισ. ευρώ, με τις ευρωπαϊκές εξαγωγές να κυριαρχούνται από μηχανήματα, χημικά και εξοπλισμό μεταφορών και τις εξαγωγές της Mercosur από αγροτικά προϊόντα, ορυκτά, χαρτοπολτό και χαρτί.
Παρά την αναμενόμενη έγκριση για υπογραφή, η συμφωνία δεν τελειώνει εδώ: θα χρειαστεί και «πράσινο φως» από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Στη Γαλλία, η υπουργός Γεωργίας Annie Genevard έχει προϊδεάσει ότι «η μάχη δεν έχει τελειώσει», με στόχο να αναζητηθεί ανατροπή στο Ευρωκοινοβούλιο, όπου η ψηφοφορία ενδέχεται να είναι οριακή. Αντίθετα, ο πρόεδρος της Επιτροπής Εμπορίου του Ευρωκοινοβουλίου, Bernd Lange, έχει εκφράσει την εκτίμηση ότι τελικά θα περάσει, με πιθανότερο χρόνο για την τελική ψηφοφορία τον Απρίλιο ή τον Μάιο. Στο μεταξύ, περιβαλλοντικές οργανώσεις συνεχίζουν να επικρίνουν τη συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς την επιβαρυντική για το κλίμα.
