Από τους δασμούς και τις αλυσίδες εφοδιασμού μέχρι τις περιφερειακές κλιμακώσεις και την AI, το 2025 έδειξε πόσο εύκολα η γεωπολιτική μετατρέπεται σε οικονομικό ρίσκο – και το αντίστροφο. Η χρονιά δεν έφερε μόνο νέα επεισόδια έντασης, αλλά και νέα όρια: τι θεωρείται διαχειρίσιμο, τι κλιμακώνεται γρήγορα και πού ο συντονισμός δεν επαρκεί.
Στον απολογισμό που ακολουθεί και ο οποίος βασίζεται στην αναδρομική αξιολόγηση της Eurasia Group πάνω στα «Top Risks» του 2025 παρουσιάζονται τα μέτωπα που δοκίμασαν αντοχές, ανέβασαν τη μεταβλητότητα και έβαλαν «όρια» σε κυβερνήσεις, αγορές και διεθνείς θεσμούς. Από την απουσία σταθερής διεθνούς πυξίδας μέχρι την τεχνολογία που τρέχει πιο γρήγορα από τους κανόνες, η χρονιά έμοιαζε λιγότερο με μια σειρά από μεμονωμένα επεισόδια και περισσότερο με ένα πλέγμα αλληλεξαρτήσεων: εμπορικές τριβές που γίνονται ζήτημα ασφάλειας, περιφερειακές κρίσεις που ανακυκλώνουν παγκόσμιο ρίσκο, και πολιτικές αποφάσεις στο εσωτερικό ισχυρών κρατών που παράγουν κύματα πολύ πέρα από τα σύνορά τους.
1. Η απουσία διεθνούς ηγεσίας και τα ενδεχόμενα ρίσκα
Το 2025 κινήθηκε σε περιβάλλον περιορισμένου συντονισμού, με κενά ισχύος που άνοιξαν χώρο για πιο επιθετικές ή απρόβλεπτες κινήσεις από κράτη και μη κρατικούς παίκτες. Όταν λείπει η «ασφάλεια» των σαφών κανόνων, αυξάνεται το ενδεχόμενο ατυχημάτων, λαθών υπολογισμού και κρίσεων που ξεφεύγουν γρήγορα. Ταυτόχρονα, σε αρκετές περιπτώσεις λειτούργησε ως άτυπο φρένο η επιλογή πολλών κυβερνήσεων να αποφύγουν την ανοιχτή σύγκρουση, περιορίζοντας -έστω προσωρινά- τις πιο επικίνδυνες αλυσιδωτές αντιδράσεις.
2. Η εσωτερική σκηνή των ΗΠΑ ως μοχλός γεωπολιτικής μεταβλητότητας
Η χρονιά ανέδειξε πόσο άμεσα το αμερικανικό εσωτερικό παράγει εξωτερικό ρίσκο: πιέσεις σε θεσμικά αντίβαρα, αναδιάταξη του ομοσπονδιακού μηχανισμού, εντάσεις γύρω από τα όρια της εκτελεστικής εξουσίας. Το κρίσιμο δεν είναι μόνο το «τι έγινε», αλλά το τι αφήνεται ως προηγούμενο – και πώς αυτό επηρεάζει τη συμπεριφορά συμμάχων και αντιπάλων που προσαρμόζονται σε μια Ουάσινγκτον με μεγαλύτερη εσωτερική πόλωση, ειδικά όσο πλησιάζει το εκλογικό 2026.
3. ΗΠΑ-Κίνα: Τριβή που δεν λύνεται, αλλά μπαίνει σε πλαίσιο
Η τεχνολογία παρέμεινε βασικό μέτωπο και το εμπόριο πεδίο πίεσης, όμως το 2025 δεν κύλησε ως «ελεύθερη πτώση» προς μια ανεξέλεγκτη ρήξη. Στη λογική της αποτίμησης, οι περιορισμοί σε κρίσιμα ορυκτά και το κόστος μιας ανοιχτής κλιμάκωσης λειτούργησαν ως παράγοντας πειθαρχίας: η αντιπαλότητα δεν υποχώρησε, αλλά φάνηκε ότι και οι δύο πλευρές αναγνώρισαν πρακτικά όρια που δεν ήθελαν να ξεπεράσουν.
4. Η αμερικανική οικονομία ανάμεσα σε δασμούς, Fed και τεχνολογικό «μαξιλάρι»
Οι πολιτικές επιλογές έφεραν κύματα αβεβαιότητας – ιδίως γύρω από δασμούς, τη στάση απέναντι στη Fed και ζητήματα εργατικού δυναμικού. Ωστόσο, η εικόνα της χρονιάς αποδείχθηκε λιγότερο σκοτεινή από όσο θα υπέθετε ένα γραμμικό σενάριο: οι επενδύσεις στην AI και σε άλλες αναδυόμενες τεχνολογίες λειτούργησαν ως αντιστάθμισμα και έδωσαν ανθεκτικότητα. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν αυτό το τεχνολογικό «μαξιλάρι» διατηρείται ή αρχίζει να λεπταίνει.
5. Ρωσία: Υβριδική πίεση και πολεμικές εξαρτήσεις
Η σύγκρουση στην Ουκρανία δεν έδωσε το «παράθυρο» εκεχειρίας που είχε τεθεί ως υποθετικό σενάριο, ενώ η ρωσική τακτική αποτυπώθηκε με πιο επιθετικές κινήσεις και ασύμμετρα εργαλεία απέναντι σε χώρες του ΝΑΤΟ. Παράλληλα, η εμβάθυνση συνεργασιών -με αναφορά στη χρήση ιρανικών drones και στην εμπλοκή Βορειοκορεατών στρατιωτών- ανέδειξε ένα πλέγμα εξαρτήσεων που κάνει το ρίσκο πιο σύνθετο και λιγότερο προβλέψιμο.
6. Ιράν: Αδυναμία που γεννά αστάθεια και γρήγορες κλιμακώσεις
Η ανάγνωση εδώ ήταν ότι μια πιο αδύναμη Τεχεράνη δεν σημαίνει «ηρεμία», αλλά αυξημένη μεταβλητότητα. Κινήσεις που ανεβάζουν τον συναγερμό στο Ισραήλ αντιμετωπίζονται με άμεσα αντανακλαστικά, ενώ η ίδια η περιοχή λειτουργεί σαν πεδίο όπου η αποτροπή, η πολιτική πίεση και οι στρατιωτικές επιλογές μπορούν να συμπέσουν επικίνδυνα. Στο πλαίσιο του report, το 2025 περιλαμβάνει και αναφορά σε «12ήμερο πόλεμο», που οι συντάκτες θεωρούν κομβικό στοιχείο αυτής της εικόνας.
7. Παγκόσμια οικονομία: Υπερπαραγωγή, προστατευτισμός και μια εύθραυστη ισορροπία
Η πίεση από την κινεζική υπερπαραγωγή (σε κλάδους όπως αυτοκίνητα, φωτοβολταϊκά, ηλεκτρονικά) και η τάση προς προστατευτισμό έδωσαν τον τόνο. Όμως, η αναδρομική αποτίμηση υποστηρίζει ότι οι στρεβλώσεις δεν πήραν τη μορφή του μεγάλου σοκ που φοβούνταν – με κρίσιμο παράγοντα σταθεροποίησης τις χαμηλές τιμές πετρελαίου, που περιόρισαν ζημιές σε άλλες οικονομίες και την πολιτική πίεση στις κυβερνήσεις τους.
8. AI: Η τεχνολογία προηγείται, οι κανόνες ακολουθούν
Το 2025 έφερε την AI ακόμη πιο κεντρικά στη γεωπολιτική και στην οικονομία, με τη ρύθμιση να κινείται πιο αργά και τον διεθνή συντονισμό να παραμένει ανεπαρκής. Επειδή μεγάλο μέρος της εξέλιξης δεν είναι δημόσια ορατό, η αποτίμηση είναι λιγότερο «κατηγορηματική». Ωστόσο, η ικανότητα της Κίνας να ασκεί πίεση σε κρίσιμα σημεία (π.χ. chips) και να διαχειρίζεται εσωτερικά ρίσκα παρουσιάζεται ως ένδειξη ότι ορισμένες προειδοποιήσεις μπορεί να ήταν χρονικά πρόωρες ή πιο σύνθετες.
9. Ακυβέρνητοι χώροι: Διάστημα, θάλασσα, υποδομές και ανθρωπιστικές κρίσεις
Όσο υποχωρεί ο διεθνής συντονισμός, τόσο μεγαλώνει το πεδίο για συγκρούσεις «χαμηλής ορατότητας» – σε υποθαλάσσιες υποδομές, σε διεθνή ύδατα, σε εναέριο χώρο, ακόμη και στο διάστημα. Παράλληλα, ζητήματα όπως πείνα, φτώχεια, βία και προσφυγικές ροές κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς πόρους και πολιτική προτεραιότητα. Η χρονιά, με βάση τη συγκεκριμένη ανάγνωση, έδειξε αντιφατικές τάσεις: περικοπές και μειωμένη στήριξη επιβαρύνουν την εικόνα, ενώ παρεμβάσεις σε άλλα μέτωπα περιόρισαν μέρος των συνεπειών.
10. Μεξικό: Πίεση στις σχέσεις με τις ΗΠΑ και δοκιμασία διακυβέρνησης
Το 2025 περιγράφηκε ως σύνθετη χρονιά για τη νέα κυβέρνηση της Claudia Sheinbaum, με εσωτερικές μεταρρυθμίσεις και δημοσιονομικές πιέσεις να «τρέχουν» παράλληλα με τη διαχείριση μιας απαιτητικής σχέσης με την Ουάσινγκτον.
Όπως όλα δείχνουν η Sheinbaum χειρίστηκε τη σχέση με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα απ’ όσο είχε αρχικά υποτεθεί, αλλά προειδοποιεί ότι το 2026 δεν θα είναι πιο εύκολο.
