Το 2026 δεν θα είναι εύκολο. Η επικαιροποίηση του risk dashboard της BalckRock επιβεβαιώνει την κυκλικότητα των κινδύνων, την συσσώρευση ρίσκων που μπορούν να επηρεάσουν άμεσα και καταλυτικά τις αγορές, ενώ παρά τις επιμέρους συμφωνίες του Τραμπ το γεωπολιτικό και γεωοικονομικό ρίσκο παραμένουν σε υψηλά εππίπεδα, που συνιστούν ανάγκη χαμηλών επιτοκίων για διασφάλιση της ροής κεφαλαίων και της σταθερότητας.
Στην ανάλυσή της η BlackRock δίνει αυξημένες πιθανότητες αναθέρμανσης του μετώπου της Γάζας, το οποίο όμως ακόμα σε ενδεχόμενο διάχυσης της έντασης, έχει περιορισμένες επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές. Από την άλλη πλευρά, μεγαλύτερο αντίκτυπο έχει ο γεωοικονομικός νταγωνισμός ΗΠΑ – Κίνας, στον οποία περιλαμβάνεται το AI, οι γραμμές εφοδιασμού και οι σφαίρες επιρροής, μάχες που εξελίσσονται από την κεντρική και νότια Αμερική, την Ευρώπη έως και με τη Μέση και Άπω Ανατολή. Πρόκειται για σενάριο που οι αναλυτές του οίκου θεωρούν εξαιρετικά πιθανό να παρουσιάσει εξάρσεις.
Η BlackRock προβλέπει επόσης κλιμάκωση των μεγάλων κυβερνοεπιθέσεων παγκοσμίως, με το AI να αποτελεί πολλαπλασιαστή ισχύος για τους εγκληματίες, οι οποίοι στις περισσότερες περιπτώσεις υποστηρίζονται και καθοδηγούνται από χώρες. Ο αντίκτυπος τέτοιων επιθέσεων στις αγορές είναι συνήθως μεγάλος.
Η εντεινόμενη γεωπολιτική αντιπαλότητα τροφοδοτεί μια απότομη αύξηση των κυβερνοεπιθέσεων, οι οποίες διευρύνονται διαρκώς ως προς το εύρος, την κλίμακα και τον βαθμό πολυπλοκότητάς τους. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι νέες τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης επιτρέπουν σε εγκληματικούς δρώντες να εντοπίζουν ευάλωτους στόχους, να σχεδιάζουν ιδιαίτερα πειστικές απάτες και να παράγουν κακόβουλο κώδικα με πρωτοφανή ταχύτητα.
Η Ευρώπη, παρά τις εσωτερικές διαιρέσεις και την -πολλές φορές συντονισμένη προσπάθεια Τραμπ – Πούτιν- να αποσυντονίσουν το μπλοκ, η συνοχή δεν φαίνεται να αμφισβητείται και οι επιπλοκές είναι ελεγχόμενες. Αντιθέτως, η ειρήνη στη Μέση Ανατολή παραμένει εύθραυστη, οι αγορές ανησυχούν αρκετά για την αποσταθεροποίηση αρκετών αναπτυσσόμενων οικονομιών και για τις προοπτικές ΗΠΑ – Κίνας και τον τεχνολογικό ανταγωνισμό.
Κίνδυνοι και αγορές
Θα σκάσουν…
Περιφερειακός πόλεμος στη Μέση Ανατολή (Υψηλή πιθανότητα)
Η BlackRock διατηρεί την εκτίμηση υψηλού κινδύνου παρά την αρχική εφαρμογή ειρηνευτικού πλάνου ΗΠΑ/ΟΗΕ Ισραήλ–Χαμάς, επειδή θεωρεί δύσκολη μια βιώσιμη λύση που θα αποστρατιωτικοποιήσει πλήρως τη Χαμάς και θα σταθεροποιήσει τη Γάζα. Επισημαίνει προσπάθειες επανεξοπλισμού από Ιράν/φίλες δυνάμεις και συνεχιζόμενη στρατιωτική δράση του Ισραήλ, ενώ οι χώρες του Κόλπου ενισχύουν ρόλο και δεσμούς ασφαλείας με τις ΗΠΑ.
Μηχανισμός αγοράς: Brent ↑, VIX ↑, HY ↓.
Παγκόσμια τεχνολογική αποσύνδεση (Υψηλή πιθανότητα)
Η BlackRock τοποθετεί την AI στον πυρήνα του ανταγωνισμού, με τις υποδομές compute να αντιμετωπίζονται ως εθνικό περιουσιακό στοιχείο ασφαλείας. Οι ΗΠΑ επιδιώκουν κλιμάκωση υποδομών και ισχυρότερα foundation models, ενώ η Κίνα επικεντρώνεται σε μαζική υιοθέτηση downstream (ρομποτική, drones, EVs) και σε αυτάρκεια. Αναφέρεται επίσης η πολιτική ένταση ανάμεσα στην εμπορική επέκταση και τις αντιρρήσεις εθνικής ασφάλειας.
Μηχανισμός αγοράς: CNY και ημιαγωγοί Κίνας/ΗΠΑ ως βασικά κανάλια.
Μεγάλες κυβερνοεπιθέσεις (Υψηλή πιθανότητα)
Η BlackRock υπογραμμίζει ότι η AI επιταχύνει την κλίμακα και την αυτοματοποίηση των επιθέσεων, αυξάνοντας το ρίσκο σε κρίσιμες υποδομές, κυβερνήσεις και IP.
Μηχανισμός αγοράς: USD ↑, utilities/credit ευάλωτα.
Μεγάλες τρομοκρατικές επιθέσεις (Υψηλή πιθανότητα)
Η αξιολόγηση παραμένει υψηλή, με αναφορές σε απειλές κατά αμερικανικών συμφερόντων και σε επιβαρυντικό περιβάλλον λόγω αστάθειας.
Μηχανισμός αγοράς: Bunds ↑ (yields ↓), JPY ↑, airlines Ευρώπης ↓.
Υπαρκτές πιθανότητες
Παγκόσμιος προστατευτισμός (Μεσαία πιθανότητα, υποβαθμισμένος από Υψηλή)
Η BlackRock θεωρεί πως η «κορύφωση» αναστάτωσης ίσως πέρασε, αλλά περιγράφει ένα νέο καθεστώς συνεχών διαπραγματεύσεων, εξαιρέσεων, νομικών δοκιμασιών και κλαδικών μέτρων.
Μηχανισμός αγοράς: κυκλικά/κατανάλωση ↓, 2ετές UST price ↓ (yields ↑).
Στρατηγικός ανταγωνισμός ΗΠΑ–Κίνας (Μεσαία πιθανότητα, υποβαθμισμένος από Υψηλή)
Υπάρχει προσπάθεια σταθεροποίησης μέσω ηγετικών συναντήσεων, αλλά οι δομικές εντάσεις παραμένουν (τεχνολογία, σπάνιες γαίες, Indo-Pacific).
Μηχανισμός αγοράς: TWD και μετοχές Ταϊβάν ↓, China HY ↓.
Σύγκρουση Ρωσίας–ΝΑΤΟ (Μεσαία πιθανότητα)
Εντείνονται διπλωματικές προσπάθειες, αλλά ο πόλεμος συνεχίζει ως φθοράς με επιθέσεις σε αστικά κέντρα/ενέργεια και grey-zone δράσεις.
Μηχανισμός αγοράς: Brent ↑, ρωσικά assets ↓.
Πολιτική κρίση σε αναδυόμενες αγορές (Μεσαία πιθανότητα)
Η BlackRock περιγράφει κύμα κινητοποιήσεων με κοινούς παράγοντες (κόστος ζωής, ανεργία νέων, διακυβέρνηση) και τονίζει ότι είναι από τους κινδύνους που συγκεντρώνουν τη μεγαλύτερη προσοχή της αγοράς.
Μηχανισμός αγοράς: EM vs DM equities ↓, Brazil debt ↓.
Σύγκρουση με Βόρεια Κορέα (Μεσαία πιθανότητα)
Επισημαίνονται προκλητικές κινήσεις, επιτάχυνση πυρηνικού προγράμματος και ισχυρότερες διεθνείς στηρίξεις προς Πιονγιάνγκ.
Μηχανισμός αγοράς: JPY ↑, KRW ↓, μετοχές Κορέας ↓.
Περιορισμένες πιθανότητες
Ευρωπαϊκός κατακερματισμός (Χαμηλή πιθανότητα)
Η BlackRock δεν μιλά για διάλυση, αλλά για παράλυση πολιτικής: στενές κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες, περιορισμένη ευελιξία και υψηλό ρίσκο υλοποίησης ατζέντας άμυνας/μεταρρυθμίσεων.
Μηχανισμός αγοράς: Italy 10y price ↓ (yields ↑), κλάδοι leisure ↓.
Deep dive: Risk Assessment
Πόλεμος στη Γάζα: Έξαρση αλλά με ελεγχόμενο αντίκτυπο
Στις 8 Οκτωβρίου, το Ισραήλ και η Χαμάς συμφώνησαν σε ένα πολυφασικό σχέδιο ειρήνης, το οποίο διαπραγματεύθηκαν οι ΗΠΑ και στη συνέχεια ενέκρινε το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Τα αρχικά βήματα, συμπεριλαμβανομένων των ανταλλαγών ομήρων και κρατουμένων καθώς και της αποχώρησης των ισραηλινών δυνάμεων εκτός των μεγάλων παλαιστινιακών πληθυσμιακών κέντρων, έχουν σε γενικές γραμμές τηρηθεί.
Εκτιμούμε ότι μια διαρκής διευθέτηση που θα οδηγήσει στον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς και στη σταθεροποίηση της Γάζας θα είναι δύσκολο να επιτευχθεί. Η περιφερειακή ισορροπία έχει μεταβληθεί μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία, την αποδυνάμωση – αλλά όχι την εξάλειψη – φιλοϊρανικών οργανώσεων όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο από το Ισραήλ, καθώς και τη μειωμένη ικανότητα του Ιράν να αμυνθεί, έπειτα από τον 12ήμερο πόλεμο με το Ισραήλ τον Ιούνιο.
Οι κίνδυνοι αναζωπύρωσης της κλιμάκωσης παραμένουν αυξημένοι, καθώς το Ιράν και οι σύμμαχοί του επιδιώκουν να ανασυγκροτηθούν και καθώς το Ισραήλ συνεχίζει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον τους. Παράλληλα, ο Κόλπος ενισχύει την πολιτική και οικονομική του επιρροή, ενώ οι δεσμοί με τις ΗΠΑ βαθαίνουν, συμπεριλαμβανομένων των εγγυήσεων ασφάλειας προς το Κατάρ τον Σεπτέμβριο και των συμφωνιών άμυνας και τεχνολογίας με τη Σαουδική Αραβία τον Νοέμβριο.
Τεχνολογική αποσύνδεση: Σε εξέλιξη και δίνει… πόνο
Η τεχνητή νοημοσύνη βρίσκεται στο επίκεντρο του στρατηγικού ανταγωνισμού μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, με τις υποστηρικτικές φυσικές υποδομές της να αντιμετωπίζονται ολοένα και περισσότερο ως περιουσιακό στοιχείο εθνικής ασφάλειας. Η αμερικανική διοίκηση επιδιώκει να επιταχύνει δραστικά την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και τη διεθνή διάχυση των αμερικανικών τεχνολογιών.
Στο πλαίσιο αυτό, οι ΗΠΑ προωθούν την πρόοδο προς τη γενική τεχνητή νοημοσύνη, κλιμακώνοντας την υπολογιστική ισχύ και αναπτύσσοντας ισχυρότερα θεμελιώδη μοντέλα, ενώ η Κίνα εστιάζει στη μαζική υιοθέτηση μέσω εφαρμοσμένων τεχνολογιών, όπως η ρομποτική, τα drones και τα ηλεκτρικά οχήματα (EVs). Η αμερικανική διοίκηση συνεχίζει να ενθαρρύνει τη διεθνή διάδοση της αμερικανικής τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης, συμπεριλαμβανομένων των χωρών του Κόλπου αλλά και της ίδιας της Κίνας.
Ο νυν Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ενέκρινε την πώληση των τσιπ H200 της NVIDIA στην Κίνα, υιοθετώντας τη θέση συμβούλων που τάσσονται υπέρ της διεύρυνσης του μεριδίου αγοράς για τις αμερικανικές εταιρίες τεχνητής νοημοσύνης, παρά τις ενστάσεις εθνικής ασφάλειας. Αν και αυτή η εξέλιξη δημιουργεί θετικές προϋποθέσεις για περαιτέρω συνομιλίες με το Πεκίνο εντός του 2026, εκτιμούμε ότι η Κίνα θα διατηρήσει τη στρατηγική της προσήλωση στην αυτάρκεια και στην ανάπτυξη ενός εγχώριου, αυτόνομου οικοσυστήματος τεχνητής νοημοσύνης.
Κυβερνοεπιθέσεις: Θα ενταθούν και θα στοιχίσουν τις αγορές
Τον Νοέμβριο, η εταιρία τεχνητής νοημοσύνης Anthropic ανακοίνωσε ότι εντόπισε μια εκστρατεία κυβερνοκατασκοπείας με αξιοποίηση τεχνητής νοημοσύνης, κατά την οποία χάκερ με κρατική υποστήριξη χρησιμοποίησαν τα συστήματά της για να στοχοποιήσουν περισσότερες από 30 εταιρίες και ξένες κυβερνήσεις, με την τεχνητή νοημοσύνη να αυτοματοποιεί έως και το 90% της επιχείρησης.
Ο πολλαπλασιασμός νέων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης έχει επίσης εντείνει τις ανησυχίες σχετικά με την ευπάθειά τους σε επιθέσεις και χειραγώγηση, προκαλώντας συναγερμό στους κύκλους εθνικής ασφάλειας. Η κρατικά υποστηριζόμενη δραστηριότητα κυβερνοεπιθέσεων παραμένει ένας σημαντικός κίνδυνος, με αυξανόμενη έμφαση στην πολιτική κατασκοπεία, τη μόλυνση κρίσιμων υποδομών με κακόβουλο λογισμικό και τη μεγάλης κλίμακας κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας.
Τρομοκρατικές επιθέσεις: Πληγώνουν τις κοινωνίες αλλά όχι τόσο τις αγορές
Η απειλή της τρομοκρατίας κατά αμερικανικών συμφερόντων παραμένει σε εξαιρετικά υψηλό επίπεδο. Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν χαρακτηρίσει τους πυροβολισμούς του Νοεμβρίου, κατά τους οποίους σκοτώθηκαν δύο μέλη της Εθνοφρουράς, ως τρομοκρατική ενέργεια, ενώ οι αμερικανικές υπηρεσίες συνεχίζουν να επισημαίνουν τη διαρκή πρόθεση εξτρεμιστικών ομάδων να πραγματοποιούν ή να υποκινούν επιθέσεις στο εξωτερικό.
Παράλληλα, εντοπίζονται κίνδυνοι που απορρέουν από τη συνεχιζόμενη αστάθεια στη Μέση Ανατολή και σε ολόκληρη την Αφρική, όπου τζιχαντιστικές οργανώσεις έχουν προελάσει προς τις πρωτεύουσες του Μάλι και της Σομαλίας, ενισχύοντας την απειλή ευρύτερου πολιτικού ελέγχου. Πλησιέστερα στις ΗΠΑ, η αμερικανική διοίκηση έχει εντείνει την εστίασή της στα καρτέλ ναρκωτικών της Λατινικής Αμερικής, τα οποία έχουν χαρακτηριστεί τρομοκρατικές οργανώσεις.
Από τον Σεπτέμβριο, οι ΗΠΑ έχουν πραγματοποιήσει στρατιωτικά πλήγματα σε πλοία που, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς τους, μετέφεραν μέλη καρτέλ. Τον Νοέμβριο, χαρακτήρισαν το Cartel de Soles —οργάνωση που υποστηρίζουν ότι τελεί υπό την ηγεσία του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο— ως Ξένη Τρομοκρατική Οργάνωση. Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για ευρύτερη αμερικανική δράση κατά της Βενεζουέλας, έπειτα από μήνες στρατιωτικής ενίσχυσης στην ευρύτερη περιοχή.
Εμπορικός προστατευτισμός: Χαλάει το outlook αλλά… δεν φοβάται έκρηξη!
Από τον Αύγουστο, όταν επέβαλε ιστορικά υψηλούς δασμούς σε περισσότερες από 90 χώρες, η αμερικανική διοίκηση συνεχίζει να ακολουθεί μια επιθετική προσέγγιση στην εμπορική πολιτική, μέσω νέων συμφωνιών και δεσμεύσεων για εισερχόμενες επενδύσεις στις ΗΠΑ. Εκτιμούμε ότι η περίοδος της μέγιστης αναστάτωσης ενδέχεται να έχει πλέον παρέλθει, καθώς η διοίκηση έχει προχωρήσει στην εφαρμογή εξαιρέσεων και ειδικών ρυθμίσεων για ορισμένες χώρες, εταιρίες και κλάδους, συμπεριλαμβανομένων των τροφίμων και των αγροτικών προϊόντων.
Ωστόσο, οι συνεχιζόμενες έρευνες βάσει του Άρθρου 232 ενδέχεται, κατά την εκτίμησή της BlackRock, να οδηγήσουν στην επιβολή πρόσθετων, κλαδικά στοχευμένων δασμών. Στις 5 Νοεμβρίου, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ άκουσε προφορικές αγορεύσεις σε υπόθεση που εξετάζει τη δυνατότητα της διοίκησης να επιβάλλει παγκόσμιους «ανταποδοτικούς» δασμούς βάσει έκτακτων εξουσιών, με την απόφαση να αναμένεται έως τις αρχές του 2026.
Σε περίπτωση που οι συγκεκριμένοι δασμοί ακυρωθούν, αναμένουμε ότι η διοίκηση θα προσφύγει σε εναλλακτικά νομικά εργαλεία προκειμένου να ανασυγκροτήσει μεγάλο μέρος του δασμολογικού της προγράμματος. Παρά την προσωρινή εμπορική εκεχειρία με την Κίνα (βλ. τον κίνδυνο στρατηγικού ανταγωνισμού ΗΠΑ–Κίνας κατωτέρω), εκτιμούμε ότι οι διαδοχικές διαπραγματεύσεις, συμφωνίες και εμπορικές αντιπαραθέσεις θα αποτελέσουν τη νέα κανονικότητα στο διεθνές εμπόριο.
ΗΠΑ – Κίνα: Υπάρχει ένταση, αλλά δεν υπάρχει διάθεση σύγκρουσης
Στις 30 Οκτωβρίου, ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Σι Τζινπίνγκ συναντήθηκαν στη Νότια Κορέα για πρώτη φορά από το 2019. Οι δύο χώρες συμφώνησαν σε μια εμπορική εκεχειρία διάρκειας ενός έτους, βάσει της οποίας οι ΗΠΑ θα μειώσουν τους δασμούς σε επιλεγμένα κινεζικά προϊόντα και η Κίνα θα καθυστερήσει την εφαρμογή ενός ευρέος καθεστώτος ελέγχου εξαγωγών σπάνιων γαιών, μεταξύ άλλων μέτρων.
Οι δύο ηγέτες συμφώνησαν επίσης στη διεξαγωγή συνόδου κορυφής στο Πεκίνο τον Απρίλιο, καθώς και σε πρόσθετες συναντήσεις εντός του 2026, εξέλιξη που, κατά την εκτίμησή μας, θα ενθαρρύνει αμφότερες τις χώρες να αποφύγουν μια νέα περίοδο αναταραχής στο άμεσο μέλλον. Παρά ταύτα, ο ανταγωνισμός με την Κίνα παραμένει στον πυρήνα σχεδόν κάθε μείζονος αμερικανικής πολιτικής, ενώ και οι δύο πλευρές έχουν αποδείξει την προθυμία τους να αξιοποιούν στρατηγικές εξαρτήσεις σε τομείς όπως οι σπάνιες γαίες και η προηγμένη τεχνολογία.
Στο στρατιωτικό πεδίο, η ομάδα εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ εξακολουθεί να επικεντρώνεται στην ανάσχεση της Κίνας στον Ινδο-Ειρηνικό. Εκτιμούμε ότι οι περιφερειακές εντάσεις θα παραμείνουν δομικά υψηλές, με τις σινοϊαπωνικές σχέσεις να επιδεινώνονται μετά τις δηλώσεις του Νοεμβρίου της νέας πρωθυπουργού της Ιαπωνίας, Σαναέ Τακαΐτσι, για την Ταϊβάν και την επιθετική και δυσμενή αντίδραση του Πεκίνου.
Ρωσία – NATO: Υπάρχουν απειλές, αλλά οι αγορές δεν νιώθουν
Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία παραμένει η μεγαλύτερη και πιο επικίνδυνη στρατιωτική σύγκρουση στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι διαπραγματεύσεις —συμπεριλαμβανομένης της αμερικανικής εμπλοκής με στόχο ένα σχέδιο ειρήνης, παροχή εγγυήσεων ασφάλειας και τη μεταπολεμική ανασυγκρότηση— έχουν ενταθεί, ωστόσο οι ρωσικές κλιμακώσεις και οι μαξιμαλιστικές απαιτήσεις της Μόσχας ενδέχεται να συνεχίσουν να υπονομεύουν μια βιώσιμη και διαρκή διευθέτηση.
Στο μεταξύ, ο πόλεμος φθοράς συνεχίζεται και η σύγκρουση έχει κλιμακωθεί. Η Ουκρανία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει εκτεταμένες ρωσικές επιθέσεις με drones και πυραύλους εναντίον αστικών περιοχών και ενεργειακών υποδομών, ενώ έχει απαντήσει με συνεχόμενα πλήγματα κατά ρωσικών ενεργειακών εγκαταστάσεων εξαγωγών και στρατιωτικών στόχων, συμπεριλαμβανομένης της πρώτης χρήσης πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς που της παρείχαν οι ΗΠΑ τον Νοέμβριο.
Παράλληλα, η Ρωσία συνεχίζει να δοκιμάζει την ευρωπαϊκή αποφασιστικότητα μέσω συνεχιζόμενων επιχειρήσεων στη «γκρίζα ζώνη», στις οποίες οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι θα απαντήσουν με πιο ισχυρά και συντονισμένα μέτρα.
Πολιτική κρίση στις αναδυόμενες αγορές: Οι αγορές φοβούνται… αλλά δεν
Ένα κύμα κινημάτων διαμαρτυρίας με τη νεολαία σε πρωταγωνιστικό ρόλο έχει σαρώσει τους τελευταίους μήνες αρκετές αναδυόμενες αγορές, μεταξύ των οποίων η Βουλγαρία, το Μαρόκο, η Κένυα, η Ινδονησία, το Περού, οι Φιλιππίνες, το Νεπάλ και η Μαδαγασκάρη. Τα κινήματα αυτά έχουν οδηγήσει σε διαφορετικές εξελίξεις, από την παραίτηση του πρωθυπουργού του Νεπάλ έπειτα από διαπραγματεύσεις με τη διαμεσολάβηση του στρατού, έως την αναγκαστική εξορία του προέδρου της Μαδαγασκάρης μετά από κατάληψη της εξουσίας με τη στήριξη των ενόπλων δυνάμεων.
Στις Φιλιππίνες, οι διαδηλώσεις συνεχίζονται λόγω καταγγελιών για διαφθορά που συνδέονται με έργα αντιπλημμυρικής προστασίας, τα οποία έχουν προκαλέσει δυνητικές απώλειες δισεκατομμυρίων και έχουν ήδη οδηγήσει στην παραίτηση δύο υπουργών. Παρά τις διαφορετικές εθνικές και πολιτικές συνθήκες, τα κινήματα αυτά μοιράζονται κοινούς παράγοντες, όπως οι πιέσεις από το αυξημένο κόστος ζωής, η ανεργία των νέων και τα διαχρονικά προβλήματα διακυβέρνησης.
Παρακολουθούμε στενά τον κίνδυνο περαιτέρω κοινωνικών αναταραχών, ενόψει ενός νέου κύκλου παγκόσμιων εκλογικών αναμετρήσεων που έχουν προγραμματιστεί για το 2026.
Κρίση της Βορείου Κορέας: Ελεγχόμενο το μέτωπο
Η Βόρεια Κορέα έχει προβεί σε μια σειρά κλιμακούμενων ενεργειών που αυξάνουν τους κινδύνους τόσο στην περιοχή Ασίας–Ειρηνικού όσο και πέραν αυτής, συμπεριλαμβανομένης της αποκήρυξης της ειρηνικής επανένωσης με τη Νότια Κορέα, της επιτάχυνσης του πυρηνικού της προγράμματος και της ανάπτυξης στρατευμάτων και πυρομαχικών προς υποστήριξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Τον Οκτώβριο, η Βόρεια Κορέα εκτόξευσε πολλαπλούς βαλλιστικούς πυραύλους μικρού βεληνεκούς και πραγματοποίησε δοκιμές υπερηχητικών οπλικών συστημάτων, τις πρώτες εκτοξεύσεις από τον Μάιο και τις πρώτες μετά την ανάληψη της προεδρίας της Νότιας Κορέας από τον Λι Τζε-Μιούνγκ τον Ιούνιο. Ο νυν Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει επαναλάβει την πρόθεσή του να επανεκκινήσει την προσέγγιση με τον Βορειοκορεάτη ηγέτη Κιμ Γιονγκ Ουν μέσω προσωπικής διπλωματίας, πιο πρόσφατα κατά την περιοδεία του στην Ασία τον Οκτώβριο.
Ο πρόεδρος Λι έχει ενθαρρύνει αυτή την προσέγγιση, αντανακλώντας και το δικό του ενδιαφέρον για την αποκλιμάκωση των εντάσεων με την Πιονγιάνγκ. Ωστόσο, σε σύγκριση με την πρώτη θητεία του Προέδρου Τραμπ, η Πιονγιάνγκ εμφανίζεται πλέον πιο ενισχυμένη, λόγω των στενότερων δεσμών της με τη Ρωσία και την Κίνα, καθώς και των ίδιων των στρατιωτικών της προόδων, γεγονός που ενδέχεται να τη καθιστά λιγότερο πρόθυμη να επιδιώξει βελτίωση των σχέσεών της με τις ΗΠΑ.
Ευρωπαϊκός κατακερματισμός: Μεγάλος κίνδυνος… πολύ μικρές πιθανότητες
Έχουμε διαπιστώσει μια επανατοποθέτηση των σχέσεων ΗΠΑ–Ευρώπης από την έναρξη της δεύτερης διοίκησης Τραμπ, όπως αποτυπώνεται με σαφήνεια στη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας της αμερικανικής διοίκησης. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, με επίκεντρο την επιδίωξη της «στρατηγικής αυτονομίας», έχουν ανακοινώσει φιλόδοξα προγράμματα αμυντικών δαπανών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων, αντλώντας εν μέρει κατευθύνσεις από την έκθεση Ντράγκι για την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ.
Εκτιμούμε ότι οι κίνδυνοι υλοποίησης παραμένουν υψηλοί, λόγω δημοσιονομικών, βιομηχανικών και γραφειοκρατικών περιορισμών. Παράλληλα, οι πολιτικές ισορροπίες έχουν μεταβληθεί, με τους βασικούς κινδύνους να μην σχετίζονται πλέον με την ευθεία απόρριψη του ευρωπαϊκού εγχειρήματος, αλλά με την αυξανόμενη πολιτική παράλυση στο εσωτερικό των κρατών-μελών της ΕΕ.
Τα λαϊκιστικά κόμματα –πλέον περισσότερο αντι-κατεστημένα παρά αντιευρωπαϊκά– έχουν περιορίσει τις κυβερνητικές πλειοψηφίες και μειώσει την ευελιξία στη χάραξη πολιτικής. Η άνοδός τους αντανακλά την απογοήτευση από τους κυρίαρχους κυβερνητικούς συνασπισμούς και διαβρώνει τη συναίνεση που απαιτείται για μεταρρυθμίσεις μεγάλης κλίμακας. Αυτός ο νέος κύκλος περιορισμένης άσκησης πολιτικής –σε συνδυασμό με την εύθραυστη κυβερνητική πλειοψηφία στη Γαλλία και τον στενό συνασπισμό στη Γερμανία– ενδέχεται να περιορίσει την ικανότητα της Ευρώπης να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις ασφάλειας και ανταγωνιστικότητας ενόψει του 2026.
