Μετά από μια περίοδο περίπου πενταετούς ωρίμανσης, η οποία συνοδεύτηκε από ενδογενείς αντιδράσεις στο οικοσύστημα πληρωμών — κυρίως από τράπεζες και παρόχους καρτών — η ΔΙΑΣ ανακοίνωσε την καθολική εφαρμογή του IRIS, ολοκληρώνοντας τη μετάβαση των άμεσων πληρωμών από συμπληρωματικό εργαλείο σε εθνική υποδομή.
Η κίνηση αυτή ανατρέπει το υφιστάμενο μοντέλο κόστους στις συναλλαγές χαμηλής αξίας, ουσιαστικά εκμηδενίζοντας τις προμήθειες των μικροσυναλλαγών και μεταφράζοντας τη θεσμική και τεχνολογική εξέλιξη σε απτό όφελος για την καθημερινότητα πολιτών και επιχειρήσεων.
Η καθολική μετάβαση των συναλλαγών σε άμεσες πληρωμές Account-to-Account εισέρχεται σε νέα φάση στην Ελλάδα, με την υλοποίηση του εθνικού έργου «IRIS Παντού». Πρόκειται για μια στρατηγική τομή στο οικοσύστημα πληρωμών, που μετατρέπει τις άμεσες μεταφορές χρημάτων από συμπληρωματική επιλογή σε πλήρως λειτουργική καθημερινή πρακτική για πολίτες και επιχειρήσεις.
Η πρωτοβουλία της ΔΙΑΣ σηματοδοτεί την ενοποίηση φυσικού και ηλεκτρονικού εμπορίου σε ένα κοινό ψηφιακό πλαίσιο πληρωμών, χωρίς διαμεσολάβηση καρτών, με άμεση εκτέλεση και υψηλό επίπεδο ασφάλειας. Η Ελλάδα τοποθετείται πλέον στην αιχμή των ευρωπαϊκών εξελίξεων, υιοθετώντας σε εθνική κλίμακα ένα μοντέλο που έως πρόσφατα εφαρμοζόταν αποσπασματικά.
Το «IRIS Παντού» δεν αποτελεί απλώς τεχνολογική αναβάθμιση. Συνιστά υποδομή στρατηγικής σημασίας, με άμεσες επιπτώσεις στο κόστος συναλλαγών, στη ρευστότητα της αγοράς και στη διαφάνεια της οικονομικής δραστηριότητας.
Timeline: Δρόμος μετ εμποδίων
Το IRIS εισήλθε σε αρχική λειτουργία την περίοδο 2018–2019, σε ένα ευρωπαϊκό περιβάλλον όπου οι άμεσες πληρωμές δεν είχαν ακόμη αποκτήσει καθεστώς στρατηγικής υποδομής.
Την περίοδο 2020–2021 ενεργοποιήθηκε η υπηρεσία P2P, ωστόσο η υιοθέτηση παρέμεινε περιορισμένη, καθώς το υφιστάμενο οικοσύστημα πληρωμών συνέχισε να ευνοεί τις κάρτες και απουσίαζε θεσμική πίεση για μετάβαση σε Account-to-Account μοντέλα.
Το 2022–2023 η τεχνολογία είχε πλέον ωριμάσει πλήρως, χωρίς όμως να μεταφραστεί σε καθολική εμπορική εφαρμογή, με το IRIS να λειτουργεί ως περιφερειακό εργαλείο και όχι ως βασική υποδομή.
Το 2024 αποτέλεσε το σημείο καμπής, με παρεμβάσεις πολιτικής και ρυθμιστική ενεργοποίηση της αρχής της τεχνολογικής ουδετερότητας, που επέτρεψαν την κλιμάκωση των υπηρεσιών P2Pro και Commerce.
Το 2025 σφράγισε την ολοκλήρωση της μετάβασης, με την καθολική αποδοχή του IRIS σε POS και e-shops, κλείνοντας έναν κύκλο πέντε έως έξι ετών μεταξύ τεχνολογικής ετοιμότητας και πλήρους εθνικής εφαρμογής.
Η ΔΙΑΣ ως τεχνολογικός πυλώνας του συστήματος πληρωμών
Η ΔΙΑΣ έχει εξελιχθεί σε πάροχο υπηρεσιών πληρωμών πανευρωπαϊκών προδιαγραφών και σε κεντρικό τεχνολογικό κόμβο του ελληνικού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Στρατηγικοί άξονες της λειτουργίας της παραμένουν η σταθερότητα, η αξιοπιστία και η διαρκής καινοτομία.
Εντός του 2025, μέσω των διατραπεζικών υπηρεσιών της ΔΙΑΣ εκτιμάται ότι θα διεκπεραιωθούν περίπου 540 εκατ. συναλλαγές, συνολικής αξίας 520 δισ. ευρώ, αποτυπώνοντας το εύρος και τη σημασία των υποδομών που διαχειρίζεται.
IRIS: Ένα ενιαίο οικοσύστημα άμεσων πληρωμών
Το IRIS αποτελεί την ελληνική υπηρεσία άμεσων πληρωμών και συγκροτεί ένα πλήρες οικοσύστημα που καλύπτει όλες τις βασικές ανάγκες συναλλαγών. Περιλαμβάνει πληρωμές από άτομο σε άτομο (IRIS P2P), πληρωμές προς ελεύθερους επαγγελματίες και ατομικές επιχειρήσεις (IRIS P2Pro), καθώς και πληρωμές σε φυσικά και ηλεκτρονικά καταστήματα (IRIS Commerce).
Η αρχιτεκτονική του IRIS βασίζεται σε απευθείας μεταφορές από λογαριασμό σε λογαριασμό, χωρίς ενδιάμεσους μηχανισμούς εκκαθάρισης καρτών, γεγονός που μειώνει τον χρόνο εκτέλεσης και το λειτουργικό κόστος.
«IRIS Παντού»: Καθολική αποδοχή σε POS και e-shops
Από την 1η Δεκεμβρίου 2025, το IRIS Commerce καθίσταται διαθέσιμο σε κάθε POS και σε κάθε ηλεκτρονικό κατάστημα στην Ελλάδα. Σούπερ μάρκετ, εστιατόρια και φαρμακεία καταγράφουν ήδη τη μεγαλύτερη συγκέντρωση συναλλαγών στο φυσικό σημείο πώλησης, επιβεβαιώνοντας τη δυναμική υιοθέτησης της υπηρεσίας.
Με την εξέλιξη αυτή, η Ελλάδα καθίσταται η πρώτη χώρα στην Ευρώπη που επιτυγχάνει καθολική αποδοχή άμεσων πληρωμών Account-to-Account σε όλα τα σημεία πώλησης, και μάλιστα σε εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα.
IRIS σε αριθμούς: Η δυναμική της υιοθέτησης
Τα διαθέσιμα στοιχεία καταδεικνύουν την ταχύτητα με την οποία οι άμεσες πληρωμές ενσωματώνονται στην καθημερινή οικονομική δραστηριότητα. Το πρώτο δεκαπενθήμερο του Δεκεμβρίου, οι άμεσες πληρωμές αντιπροσώπευσαν το 40% των μεταφορών πίστωσης στην Ελλάδα, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, που διαμορφώνεται στο 26,4%.
Έως το τέλος του 2025 αναμένονται περίπου 120 εκατ. συναλλαγές IRIS συνολικής αξίας 11 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 4,5 δισ. ευρώ θα αφορούν το IRIS Commerce. Το IRIS P2P αριθμεί ήδη 4,25 εκατ. εγγεγραμμένους χρήστες, με έως 500.000 συναλλαγές ημερησίως, ενώ το IRIS P2Pro εξυπηρετεί 580.000 επαγγελματίες, με έως 15.000 συναλλαγές την ημέρα. Η παρουσία του IRIS Commerce εκτείνεται σε 1,2 εκατ. POS και 70.000 ηλεκτρονικά καταστήματα.
Τι αλλάζει για εμπόρους και καταναλωτές
Για τους εμπόρους, το IRIS Commerce προσφέρει ανταγωνιστική τιμολόγηση σε σχέση με άλλους τρόπους πληρωμής, ποιότητα υπηρεσίας εγγυημένη από τη ΔΙΑΣ και, από το 2026, άμεση πίστωση των συναλλαγών. Η μείωση του κόστους και η επιτάχυνση της ρευστότητας συνιστούν κρίσιμα πλεονεκτήματα, ιδίως για μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Για τους καταναλωτές, η εμπειρία πληρωμής γίνεται απλούστερη και ταχύτερη μέσω mobile banking, τόσο στο φυσικό όσο και στο ηλεκτρονικό εμπόριο. Οι συναλλαγές εκτελούνται και επιβεβαιώνονται άμεσα, με μηδενικά ποσοστά απάτης, ενώ διαμορφώνεται μια ενιαία εμπειρία πληρωμής από το μικρό κατάστημα της γειτονιάς έως τις μεγάλες αλυσίδες και τα e-shops.
Η λογική QR και η συνέπεια στον σχεδιασμό
Το IRIS Commerce και η υπηρεσία RF/QR της ΔΙΑΣ βασίζονται στη χρήση QR code ως σημείο εισόδου στη διαδικασία πληρωμής. Παρότι πρόκειται για διακριτές υπηρεσίες, μοιράζονται κοινή φιλοσοφία: απλή, γρήγορη και οικεία εμπειρία για τον χρήστη.
Η αξιοποίηση του QR μειώνει την πολυπλοκότητα, ενισχύει την αποδοχή ψηφιακών πληρωμών και επιβεβαιώνει τη συνέπεια της ΔΙΑΣ στον σχεδιασμό καινοτόμων λύσεων με επίκεντρο τον τελικό χρήστη.
IRIS Commerce και IRIS P2Pro: Διακριτοί ρόλοι, συμπληρωματικές λειτουργίες
Το IRIS P2Pro αφορά πληρωμές προς ελεύθερους επαγγελματίες και ατομικές επιχειρήσεις και απαιτεί ενεργοποίηση από τον πελάτη και τον επαγγελματία μέσω της τράπεζάς τους. Το IRIS Commerce, αντίθετα, αφορά επιχειρήσεις με νομική προσωπικότητα και δεν απαιτεί καμία εγγραφή από τον πληρωτή, πέραν της χρήσης mobile banking.
Σε επίπεδο ορίων, το IRIS P2Pro επιτρέπει σήμερα πληρωμές έως 500 ευρώ ημερησίως ανά ιδιώτη, με προγραμματισμένη αύξηση στα 1.000 ευρώ, ενώ στο IRIS Commerce δεν υφίσταται όριο ποσού για τον πελάτη ή την επιχείρηση.
Τεχνολογική ουδετερότητα και ρόλος της Πολιτείας
Η Πολιτεία, μετά την καθιέρωση της υποχρεωτικής αποδοχής καρτών μέσω POS, προχώρησε την περίοδο 2024-2025 σε στοχευμένες παρεμβάσεις υπέρ των άμεσων πληρωμών, εφαρμόζοντας την αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας. Οι κάρτες παραμένουν, οι άμεσες πληρωμές προστίθενται και το φάσμα επιλογών για πολίτες και επιχειρήσεις διευρύνεται.
Το επόμενο βήμα για το IRIS
Η ΔΙΑΣ κινείται ήδη για την περαιτέρω βελτιστοποίηση της εμπειρίας χρήστη, με στόχο την αύξηση των ορίων στα 1.000 ευρώ για τις υπηρεσίες P2P και P2Pro από τις 15 Ιανουαρίου 2026, καθώς και στην ένταξη του IRIS στο ευρωπαϊκό δίκτυο EuroPA, αρχικά με την υπηρεσία P2P εντός του πρώτου εξαμήνου του 2026.
Το «IRIS Παντού» συνιστά ένα αποφασιστικό βήμα προς τη διαμόρφωση μιας κοινής ελληνικής ψηφιακής «γλώσσας πληρωμών», που ενοποιεί πολίτες, επαγγελματίες και επιχειρήσεις σε ένα σύγχρονο, ασφαλές και αποδοτικό οικονομικό περιβάλλον.
