Ένα από τα μεγαλύτερα έργα υποδομής στον κλάδο της αεροπορικής βιομηχανίας πανευρωπαϊκά υλοποιείται στην Κρήτη, σε μια συγκυρία ιδιαιτέρως κρίσιμη, τόσο για τον τομέα του τουρισμού, καθώς η χώρα και το νησί καλείται να αλλάξει επίπεδο, όσο και σε επίπεδο γεωστρατηγικής όπου η Ελλάδα θα αποκτήσει ένα αεροδρόμιο παγκοσμίων προδιαγραφών.
Ο λόγος για τον νέο Διεθνή Αερολιμένα Ηρακλείου Κρήτης (ΔΑΗΚ), έργο το οποίο υλοποιεί ο όμιλος ΓΕΚ Τέρνα και αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα έργα υποδομών στην Ελλάδα, μαζί με το γραμμή 4 του Μετρό, τον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ) και τον Flyover στη Θεσσαλονίκη.
Το έργο θα κοστίσει συνολικά 1,5 δισ. ευρώ με το κατασκευαστικό κομμάτι να αναμένεται να φτάσει στα 670 εκατ. ευρώ, ενώ όπως τόνισαν στελέχη του νέου αεροδρομίου και της ΓΕΚ Τέρνα σε ξενάγηση δημοσιογράφων στο εργοτάξιο στο Καστέλι, το αεροδρόμιο αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του 2026, ενώ οι δοκιμαστικές πτήσεις θα ξεκινήσουν το 2027.
Μέχρι στιγμής έχει υλοποιηθεί περίπου το 65% των εργασιών, ενώ όπως εξήγησαν οι άνθρωποι που «τρέχουν» το έργο, το νέο αεροδρόμιο θα είναι από τα πλέον σύγχρονα της Ευρώπης, εκτείνεται σε 6.030 στρέμματα γης, ενώ σήμερα εργάζονται πάνω από 1.150 άτομα, με τη συνδρομή περίπου 580 μηχανημάτων.
Ο νέος διεθνής αερολιμένας Ηρακλείου είναι ένα από τα πλέον φιλόδοξα έργα στη Μεσόγειο. Ανάδοχος και κατασκευαστής είναι η ΤΕΡΝΑ Α.Ε., ενώ τη διαχείριση του αεροδρομίου θα έχει η εταιρεία Διεθνής Αερολιμένας Ηρακλείου Κρήτης, με μετόχους το Ελληνικό Δημόσιο (45,9%), ΓΕΚ Τέρνα (32,46%) και ο ινδικός όμιλος GMR (21,64%).
Με capacity 15 εκατ. ταξιδιώτες αρχικά
Το αεροδρόμιο στο Καστέλι θα αποτελέσει το δεύτερο μεγαλύτερο της Ελλάδας μετά το «Ελευθέριος Βενιζέλος», καλύπτοντας τις αυξανόμενες ανάγκες του κορυφαίου τουριστικού προορισμού της χώρας, της Κρήτης, ενώ θα αντικαταστήσει το «Νίκος Καζατζάκης» που φέτος θα κλείσει κοντά στα 10 εκατ. επιβάτες, έχοντας «ταβανώσει» προ πολλού.
Ο γενικός τεχνικός διευθυντής του έργου, Αλέξανδρος Νούτσος, ανέφερε ότι το αεροδρόμιο σχεδιάζεται αρχικά για διακίνηση 15 εκατ. επιβατών κατά την αιχμή της σεζόν, με δυνατότητα επέκτασης στα 20 εκατ. με περιορισμένες παρεμβάσεις στα προσεχή χρόνια.
«Το σημερινό αεροδρόμιο “Ν. Καζαντζάκης” αναμένεται φέτος να προσεγγίσει τα 9,5–10 εκατ. επιβάτες. Το νέο αεροδρόμιο θα απορροφήσει αυτή την κίνηση, καθώς και νέα δρομολόγια που σήμερα δεν μπορούν να εξυπηρετηθούν λόγω περιορισμού χώρου», σημείωσε. Ο νέος διευθύνων σύμβουλος του ΔΑΗΚ, Νίκος Αναστασίου, υπογράμμισε ότι στόχος είναι ο νέος αερολιμένας να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο διεθνών πτήσεων και να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τη ΝΑ Μεσόγειο.
Η πρόοδος των εργασιών
Σύμφωνα με τη ΓΕΚ Τέρνα, η διάστρωση της τελικής επιφάνειας των οδοστρωμάτων για προσγείωση, απογείωση και στάθμευση αεροσκαφών έχει φθάσει το 96%, ο Πύργος Ελέγχου και το επταώροφο Terminal των 93.572 τ.μ. βρίσκονται στο 60%, ενώ ο κύριος διάδρομος των 3.200 μ. και ο παράλληλος τροχόδρομος αγγίζουν το 96% και θα έχουν ολοκληρωθεί εντός των επόμενων ημερών.
Ο χώρος στάθμευσης αεροσκαφών, έκτασης 410.000 τ.μ., θα προσφέρει 39 θέσεις κατηγορίας C, δυνατότητα μετατροπής σε πέντε θέσεις Ε ή δέκα C μέσω διαμόρφωσης MARS, 16 θέσεις για ιδιωτικά αεροσκάφη και τρεις για ελικόπτερα. Ο διάδρομος απογειώσεων – προσγειώσεων πλάτους 45 μ. και ο κύριος τροχόδρομος πλάτους 23 μ. ενισχύονται με 220.000 κ.μ. σκυροδέματος για ιδιαίτερα ανθεκτικές επιφάνειες. Η νέα οδική σύνδεση με τον ΒΟΑΚ βρίσκεται στο 85%.
Το έργο περιλαμβάνει
Ένα διάδρομο προσγείωσης-απογείωσης μήκους 3.200 μέτρων κατηγορίας κατά ICAO 4E
Ένα παράλληλο τροχόδρομο κίνησης αεροσκαφών ίσου μήκους
Οκτώ συνδετήριους τροχόδρομους του διαδρόμου με τον παράλληλο τροχόδρομο
Δύο συνδετήριους τροχόδρομους με τον διάδρομο του Στρατιωτικού Αεροδρομίου
Χώρο στάθμευσης αεροσκαφών (Αpron) που αποτελείται από πέντε σταθερές θέσεις κατηγορίας Ε (ή δέκα κατηγορίας C), 27 απομακρυσμένες θέσεις κατηγορίας C και 2 κατηγορίας C (ή 1 θέση κατηγορίας Ε), 16 θέσεις για Γενική Αεροπλοΐα και τρεις θέσεις για ελικόπτερα
Κτίριο Αεροσταθμού (Terminal Building) 7 επιπέδων συνολικής επιφάνειας 93.000 τ.μ.
Πύργο Ελέγχου 4.850τ.μ. και ύψους 44 μ.
Δέκα υποστηρικτικά κτίρια (Πυροσβεστική, Αστυνομία, Συντήρηση, Υποσταθμός 150 kV, εγκατάσταση καυσίμων, βιολογικός καθαρισμός κ.ά.)
Χώρους στάθμευσης και εξυπηρέτησης 1.378 οχημάτων, 206 μοτοσυκλετών, 168 Ταξί και 96 Λεωφορείων.
Εμπορική ζώνη 400 στρεμμάτων
Νέο κλειστό αυτοκινητόδρομο 18 χλμ. προς τον ΒΟΑΚ
Αρτηρία σύνδεσης Αεροδρομίου με την Οδό Αρκαλοχωρίου – Βιάννος μήκους περίπου 6 χλμ., με 1 λωρίδα κυκλοφορίας και διευρυμένη ΛΕΑ ανά κατεύθυνση και παράπλευρο δίκτυο σε όλο το μήκος
Περιμετρική οδό Καστελίου μήκους 1,5 χλμ.
Εξωτερικό περιμετρικό δίκτυο Αεροδρομίου με την αναβάθμιση των χαρακτηριστικών των υφιστάμενων οδών που επηρεάζονται εκτιμώμενου συνολικού μήκους 20 χλμ.
Αυτοματισμοί και επιβατική εμπειρία
Ο νέος αεροσταθμός θα έχει επτά επίπεδα και έχει σχεδιαστεί για να προσφέρει ένα από τα πιο σύγχρονα και λειτουργικά περιβάλλοντα check-in στην Ευρώπη. Οι πάγκοι θα είναι οργανωμένοι σε «νησίδες», ώστε να μειώνεται ο χρόνος μετακίνησης των επιβατών.
Το αεροδρόμιο θα λειτουργήσει με 80 θέσεις check-in, 14 θέσεις self check-in, πλήρως αυτοματοποιημένο σύστημα διαχείρισης αποσκευών C3 που επιτρέπει έλεγχο ηλεκτρονικών συσκευών χωρίς αφαίρεσή τους, εφτά ιμάντες παραλαβής αποσκευών στις αφίξεις και εφτά σημεία διαβατηριακού ελέγχου και οκτώ e-gates, θα έχει δέκα πύλες με γέφυρες επιβίβασης και εννιά για απομακρυσμένες θέσεις.
Στο επίπεδο αφίξεων προβλέπονται εφτά ιμάντες παραλαβής αποσκευών με δυνατότητα μελλοντικής επέκτασης, καθώς και εφτά σημεία διαβατηριακού ελέγχου και οκτώ e-gates. Στις αναχωρήσεις θα λειτουργούν δέκα πύλες για τις γέφυρες επιβίβασης και επιπλέον εννέα πύλες για απομακρυσμένες θέσεις, με δυνατότητα εξυπηρέτησης δώδεκα λεωφορείων.
Σύμφωνα με τον κ. Νούτσο, το σύστημα διαχείρισης αποσκευών θα είναι το πλέον εξελιγμένο παγκόσμια, με δυνατότητα επεξεργασίας χιλιάδων αποσκευών καθημερινά και απόλυτη ιχνηλασιμότητα. Ο ίδιος, έχοντας μεγάλη εμπειρία και από το ξεκίνημα του Ελευθέριος Βενιζέλος, τονίζει πως η πιθανότητα απώλειας αποσκευής θα είναι μηδενική.
Δέκα εστιατόρια και εμπορικές χρήσεις
Από πλευράς εστίασης και εμπορικών χρήσεων, προβλέπονται πέντε εστιατόρια και ακόμη τρία για επιβάτες εκτός Σένγκεν, δέκα καταστήματα λιανικής, duty free 2.000 τ.μ., χώροι καφέ στις πύλες και στους χώρους μετεπιβίβασης.
Το κρίσιμο στοίχημα της μετάβασης
Για τον γενικό τεχνικό διευθυντή ΔΑΗΚ, Αλέξανδρο Νούτσο, η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η ομαλή μετάβαση από το υπάρχον αεροδρόμιο στο νέο, διαδικασία που θα γίνει «μέσα σε μία νύχτα» – όπως συνέβη το 2001 με τη μετάβαση από το Ελληνικό στα Σπάτα. Όπως τόνισε, απαιτείται συντονισμός όλων των εμπλεκόμενων φορέων και προετοιμασία τουλάχιστον δύο ετών, με εκπαίδευση προσωπικού, δοκιμές συστημάτων και επιχειρησιακά σενάρια.
Οι δοκιμές θα περιλαμβάνουν προσομοιώσεις πτήσεων – αρχικά μίας πτήσης και στη συνέχεια πολλαπλών – με συμμετοχή φοιτητών των πανεπιστημίων της Κρήτης, της ΥΠΑ, του τελωνείου, της αστυνομίας και του προσωπικού του αεροδρομίου.
Το μεγάλο ζήτημα των ραντάρ και τα αρχαία
Ένα από τα κορυφαία ζητήματα που θα καθορίσει το χρονοδιάγραμμα της έναρξης της εμπορικής χρήσης του ΔΑΗΚ, είναι το που θα εγκατασταθούν, τελικά, τα κρίσιμα αεροναυτιλιακά συστήματα, δηλαδή τα ραντάρ, διαδικασία που εντάσσεται στις αρμοδιότητες της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας,
Όπως εξήγησε ο CEO Νίκος Αναστασίου, παραμένουν σε εκκρεμότητα οι αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας σχετικά με τις προσφυγές που αφορούν τη θέση εγκατάστασης των νέων ραντάρ στον λόφο Παπούρα. Η συγκεκριμένη τοποθεσία είχε επιλεγεί από την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας ως η πλέον κατάλληλη για λόγους ασφαλείας των πτήσεων, καθώς είναι η πλέον προνομιακή και «στρατηγική» από πλευράς ορατότητας, ενώ οι άλλες εναλλακτικές θέσεις παρουσιάζουν ζητήματα περιορισμένης ορατότητας.
Παρά την πρόσφατη έγκριση της τοποθεσίας από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, ακολούθησαν αντιδράσεις και κατατέθηκαν προσφυγές, με τις οριστικές αποφάσεις της Δικαιοσύνης να αναμένονται το επόμενο διάστημα.
Σημειώνεται πως στον λόφο Παπούρα έχουν βρεθεί σημαντικά μινωικά αρχαία, συμπεριλαμβανομένου ενός μοναδικού κυκλικού πύργου, ο οποίος πιστεύεται ότι αποτελούσε μέρος ενός ευρύτερου ημερολογιακού δικτύου, περιγράφεται ως μια σημαντική ανακάλυψη και θεωρείται σπουδαία αστρονομική και πνευματική εγκατάσταση. Η ανασκαφή θεωρείται από πολλούς η «ανασκαφή του αιώνα» για την Κρήτη.
