Ο κρατικός προϋπολογισμός του 2026 κατατέθηκε στη Βουλή για πρώτη φορά σε άυλη μορφή, χωρίς το κλασικό στικάκι. Κατά τα λοιπά, όμως, παραμένει απολύτως υλικός για τα πορτοφόλια, τους φόρους και τις δημόσιες υπηρεσίες. Η κυβέρνηση τον παρουσιάζει ως «ρεαλιστικό, εφαρμόσιμο, αναπτυξιακό και κοινωνικό», με ρυθμό ανάπτυξης 2,4%, πληθωρισμό 2,2% και ανεργία στο 8,6%. Στα χαρτιά, η Ελλάδα συνεχίζει να τρέχει πιο γρήγορα από την Ευρωζώνη. Στην πράξη, το ερώτημα είναι αν τρέχει η οικονομία ή μόνο οι προσδοκίες.
Στον πυρήνα του κυβερνητικού αφηγήματος βρίσκεται η εικόνα μιας οικονομίας που αντέχει, επενδύει και συγκλίνει με την Ευρώπη, παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις, το ασταθές διεθνές εμπόριο και τις απειλές για επιβράδυνση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η κυβέρνηση υπόσχεται ότι το 2026 θα είναι το έκτο συνεχόμενο έτος ανάπτυξης άνω του 2%, με το ονομαστικό ΑΕΠ να σκαρφαλώνει στα 260 δισ. ευρώ. Όλα αυτά, βέβαια, προϋποθέτουν ότι δεν θα στραβώσει τίποτα σοβαρά στο διεθνές περιβάλλον και ότι η εσωτερική μηχανή θα λειτουργήσει χωρίς γκρίζες ζώνες υπεραισιόδοξων προβλέψεων.
Ο «ιππότης» των επενδύσεων και η πραγματική τους διάχυση
Ο προϋπολογισμός στηρίζεται σε ένα πολύ συγκεκριμένο success story: τις επενδύσεις. Προβλέπεται αύξησή τους κατά 10,2%, σχεδόν διπλάσια από το 2025. Η κυβέρνηση ποντάρει στο Ταμείο Ανάκαμψης, στα προγράμματα του Δημοσίου και στη δυναμική του ιδιωτικού τομέα. Στα χαρτιά, οι επενδύσεις γίνονται ο βασικός μοχλός ανάπτυξης. Στην πράξη, το ερώτημα είναι πόσο από αυτό το κύμα θα φτάσει στην αγορά εργασίας και στους μισθούς και πόσο θα παραμείνει σε μεγάλα έργα και μεγάλα εταιρικά σχέδια.
Η χώρα πράγματι εμφανίζει αύξηση παγίου κεφαλαίου και σύγκλιση με την Ευρωζώνη, αλλά η πραγματική δοκιμασία θα είναι το εάν οι επενδύσεις μεταφραστούν σε παραγωγικότητα, καλύτερα εισοδήματα και πιο σύγχρονες δημόσιες υπηρεσίες – και όχι μόνο σε απορρόφηση κονδυλίων.
Φοροελαφρύνσεις: Πολιτικά χρήσιμες, κοινωνικά ανεπαρκείς
Το δεύτερο μεγάλο επιχείρημα του προϋπολογισμού είναι οι φοροελαφρύνσεις. Οι παρεμβάσεις φτάνουν τα 1,76 δισ. ευρώ, με έμφαση στη μεσαία τάξη, τους νέους και τις οικογένειες με παιδιά. Στη θεωρία, η φορολογική κλίμακα γίνεται πιο ήπια και στοχευμένη. Στην πράξη, πολλές από τις ελαφρύνσεις αυτές λειτουργούν περισσότερο ως επιδόματα πολιτικής στήριξης παρά ως δομικές παρεμβάσεις που αλλάζουν το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα.
Οι πραγματικά ευάλωτοι εξακολουθούν να εξαρτώνται από έκτακτες ενισχύσεις και προγράμματα με ημερομηνία λήξης, ενώ ο πληθωρισμός της προηγούμενης τριετίας έχει αφήσει βαθύ αποτύπωμα. Η κυβέρνηση προβάλλει ότι οι καθαρές αμοιβές του 2026 θα είναι πάνω από 30% υψηλότερες από το 2019, αλλά η καθημερινότητα των νοικοκυριών δείχνει άλλη εικόνα: υψηλά ενοίκια, αυξημένο κόστος βασικών αγαθών και μια αγορά εργασίας που στα στατιστικά φαίνεται ανοδική, αλλά στην πραγματικότητα μένει στάσιμη.
Δημοσιονομική πειθαρχία με επιλεκτικές εξαιρέσεις
Η κυβέρνηση παρουσιάζει μεγάλη πρόοδο στη μείωση του χρέους και στα πρωτογενή πλεονάσματα, κάτι που προφανώς ενισχύει την αξιοπιστία της χώρας στις αγορές. Το τίμημα όμως παραμένει σταθερό: περιορισμός των κοινωνικών δαπανών. Η υγεία, η παιδεία και η κοινωνική προστασία αυξάνονται με ρυθμούς που συχνά δεν συμβαδίζουν με τις ανάγκες.
Αντίθετα, στον χώρο των εξοπλισμών και της άμυνας, το δημοσιονομικό πλαίσιο είναι πιο «ευέλικτο». Εκεί πάντα βρίσκεται τρόπος να εξαιρεθούν δαπάνες από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Για τον συνταξιούχο ή τη νέα μητέρα, η πειθαρχία είναι απόλυτη· για τα εξοπλιστικά, το περιθώριο χαλάρωσης είναι γενναιόδωρο.
Ένα αφήγημα συνεκτικό, αλλά όχι απαραίτητα πειστικό
Η κυβέρνηση παρουσιάζει το 2026 ως χρονιά βιώσιμης ανάπτυξης και κοινωνικής ενίσχυσης. Όμως μεγάλο μέρος της κοινωνίας αρχίζει να βλέπει τον προϋπολογισμό περισσότερο ως πολιτικό αφήγημα παρά ως πραγματικό εργαλείο βελτίωσης της καθημερινότητας. Οι δείκτες μπορεί να βελτιώνονται, οι πίνακες μπορεί να προοδεύουν, αλλά το ερώτημα παραμένει: πότε η ανάπτυξη θα φανεί στην τσέπη των πολιτών; Οι αριθμοί δείχνουν ότι όλα βαίνουν καλύτερα, αλλά οι πολίτες δείχνουν ότι δεν πείθονται τόσο εύκολα. Και όσο το χάσμα ανάμεσα στη στατιστική και την καθημερινότητα μεγαλώνει, τόσο θα χρειάζεται η κυβέρνηση κάτι πολύ περισσότερο από μια ωραία εισηγητική έκθεση για να κάνει την ανάπτυξη να μοιάζει όχι με υπόσχεση, αλλά με γεγονός.
Ο Προϋπολογισμός 2026 είναι, τελικά, μια άσκηση ισορροπίας. Πολιτικά συνεκτική, δημοσιονομικά πειθαρχημένη, τεχνοκρατικά άρτια. Κοινωνικά όμως αφήνει ανοιχτό το μεγάλο ερώτημα: μπορεί μια χώρα να συγκλίνει με την Ευρωζώνη όταν η καθημερινότητα των πολιτών αποκλίνει ολοένα και περισσότερο από το επίσημο αφήγημα;
