Η απόφαση της γερμανικής κυβέρνησης να άρει στις 24 Νοεμβρίου το μερικό εμπάργκο εξαγωγών οπλισμού προς το Ισραήλ σηματοδοτεί μια κρίσιμη στροφή σε μια περίοδο έντονης διπλωματικής και ανθρωπιστικής πίεσης.
Το μέτρο είχε επιβληθεί για διάστημα τρεισήμισι μηνών, εν μέσω των επιχειρήσεων του Ισραήλ στη Γάζα, και αντανακλούσε αυξημένες ανησυχίες για τον αριθμό των αμάχων και τη διαρκώς επιδεινούμενη κατάσταση στο παλαιστινιακό έδαφος. Η ανακοίνωση της άρσης του συνδέθηκε άμεσα με τη σταθεροποίηση της εκεχειρίας μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς και την εντατικοποίηση της ροής ανθρωπιστικής βοήθειας προς τη Γάζα.
Με την κίνηση αυτή, το Βερολίνο αποκαθιστά τον ρόλο του ως δεύτερου μεγαλύτερου προμηθευτή οπλικών συστημάτων προς το Ισραήλ μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η γερμανική κυβέρνηση έκανε σαφές ότι από τις 24 Νοεμβρίου και έπειτα, όλες οι αιτήσεις για εξαγωγές στρατιωτικού υλικού θα αξιολογούνται εκ νέου κατά περίπτωση, υπό καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας. Η μεταστροφή πολιτικής καταδεικνύει την πρόθεση της Γερμανίας να ισορροπήσει ανάμεσα στις δεσμεύσεις της για την ασφάλεια του Ισραήλ και στη συμμόρφωση προς τις διεθνείς ανθρωπιστικές της υποχρεώσεις.
Το μέτρο λαμβάνει χώρα στον απόηχο εντατικών επαφών μεταξύ του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς και του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, καθώς και υπό την πίεση ευρωπαϊκών πρωτευουσών που ζητούσαν μεγαλύτερη διαφάνεια και σεβασμό στο διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο. Η σταθεροποίηση της εκεχειρίας και οι βελτιωμένες συνθήκες πρόσβασης ανθρωπιστικής βοήθειας αποτέλεσαν τους δύο βασικούς παράγοντες που οδήγησαν στην άρση της αναστολής.
Η απόφαση για την επιβολή του περιορισμού είχε ληφθεί τον Αύγουστο του 2025, όταν η γερμανική κυβέρνηση ανέστειλε την αδειοδότηση εξαγωγής οπλικών συστημάτων τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στις επιχειρήσεις στη Γάζα. Παρά την αναστολή, το Βερολίνο συνέχισε να χορηγεί στο Ισραήλ συστήματα «αποκλειστικά αμυντικού χαρακτήρα», θέλοντας να υπογραμμίσει ότι δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση το δικαίωμα του Ισραήλ στην αυτοάμυνα έναντι εξωτερικών απειλών. Η επιλογή αυτή ανέδειξε τη διττή στρατηγική της Γερμανίας: αφενός να επιμείνει στη στήριξη της ασφάλειας του Ισραήλ και αφετέρου να ευθυγραμμιστεί με τις αρχές του διεθνούς δικαίου και τις ανθρωπιστικές της δεσμεύσεις.
Η άρση των περιορισμών εντάσσεται σε μια ευρύτερη πολιτική εξισορρόπησης. Η γερμανική κυβέρνηση επαναδιατύπωσε τη δέσμευσή της στη λύση των δύο κρατών και τόνισε ότι η επανεκκίνηση των εξαγωγών συνοδεύεται από συνεχή αξιολόγηση της κατάστασης στη Γάζα, αλλά και της προόδου των ανθρωπιστικών επιχειρήσεων. Η διαδικασία αδειοδότησης θα είναι πλέον αυστηρότερη και απολύτως εξατομικευμένη, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι γερμανικές αρχές επιθυμούν να διατηρήσουν δυνατότητα επανεξέτασης, εφόσον η κατάσταση στο πεδίο μεταβληθεί.
Στο Ισραήλ, η απόφαση έγινε δεκτή με ικανοποίηση. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιδεόν Σαάρ χαιρέτισε δημόσια το γερμανικό βήμα και κάλεσε και άλλες κυβερνήσεις να ακολουθήσουν το παράδειγμα, υπογραμμίζοντας τη σημασία της στρατηγικής και αμυντικής συνεργασίας με τη Γερμανία. Ωστόσο, η απόφαση δεν έχει αφήσει αδιάφορους τους επικριτές. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων επανέφεραν στο προσκήνιο νομικές και πολιτικές ενστάσεις, επισημαίνοντας ότι παλαιότερες άδειες εξαγωγών θα μπορούσαν να έρχονται σε αντίθεση με τις διεθνείς δεσμεύσεις της Γερμανίας. Η άρση της αναστολής, τονίζουν, δεν πρέπει να αποδυναμώσει τον έλεγχο χρήσης των γερμανικών οπλικών συστημάτων.
Η κίνηση του Βερολίνου ασκεί επιρροή και στο ευρωπαϊκό πολιτικό σκηνικό, όπου εξακολουθούν να επικρατούν διαφορετικές προσεγγίσεις στο θέμα των εξαγωγών όπλων προς το Ισραήλ. Η απόφαση της Γερμανίας μπορεί να επηρεάσει τη στάση άλλων κρατών-μελών, ιδιαίτερα εάν η εκεχειρία διατηρηθεί και οι ανθρωπιστικές συνθήκες βελτιωθούν περαιτέρω. Την ίδια στιγμή, αναδεικνύει τις εσωτερικές ευρωπαϊκές αντιθέσεις που έχουν ενταθεί υπό το βάρος της σύγκρουσης.
Στρατηγικά, η στάση της Γερμανίας δεν αποτελεί πλήρη ανατροπή πολιτικής, αλλά μια μετρημένη επαναπροσέγγιση. Το Βερολίνο επιδιώκει να διατηρήσει την ισχυρή αμυντική συνεργασία με το Ισραήλ, χωρίς να παραβλέπει το πλαίσιο ανθρωπιστικής ευθύνης και διεθνούς δικαίου. Η απόφαση συνοδεύεται από επιφυλάξεις και ρήτρες επανεξέτασης, προσδίδοντας στο νέο πλαίσιο χαρακτήρα δυναμικό και εξαρτημένο από τις εξελίξεις στο πεδίο.
Καθώς οι εξαγωγές στρατιωτικού υλικού προς το Ισραήλ επανεκκινούν στις 24 Νοεμβρίου, η Γερμανία προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ενίσχυση των στρατηγικών της δεσμών, στην αντιμετώπιση των ανθρωπιστικών προκλήσεων και στη διατήρηση της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η επόμενη περίοδος θα αποτελέσει δοκιμασία για το κατά πόσο το νέο πλαίσιο εξαγωγών μπορεί να συνυπάρξει με την ανάγκη για πολιτική λύση, βιώσιμη ασφάλεια και ουσιαστική ανακούφιση των αμάχων στη Γάζα.
