Εμπορική ανακωχή ενός έτους συμφώνησαν μετά από συνάντησή τους ο Ντόναλντ Τραμπ με τον Σι Ζινπίνγκ, εξέλιξη που απέχει από τις προσδοκίες που είχε καλλιεργήσει ο πρόεδρος των ΗΠΑ και σκιαγραφεί τη στρατηγική του Πεκίνου να κρατάει ανοιχτά μέτωπα, που συνεπάγεται ότι υπάρχουν και άλλες επιμέρους διεργασίες τις οποίες συνδέει με αυτά.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα εισέρχονται σε μια νέα φάση ύφεσης μετά τη συνάντηση κορυφής μεταξύ των Προέδρων Ντόναλντ Τραμπ και Σι Τζινπίνγκ στο Μπουσάν. Η συνάντηση, την οποία ο Τραμπ χαρακτήρισε «εκπληκτική», οδήγησε σε ένα εκτενές πακέτο ετήσιων αναστολών, μειώσεων δασμών και δεσμεύσεων συνεργασίας, που στοχεύουν στην αποκλιμάκωση των εντάσεων και στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου.
Ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα μειώσουν τους δασμούς σε κινεζικά προϊόντα που σχετίζονται με τη φαιντανύλη στο 10%, ενώ το Πεκίνο θα αναστείλει τους περιορισμούς εξαγωγών σπανίων γαιών για έναν χρόνο. Παράλληλα, η Κίνα θα επανεκκινήσει τις αγορές σόγιας και θα επιλύσει το ζήτημα του TikTok με την Ουάσιγκτον — ένα σαφές σημάδι στροφής από την αντιπαράθεση προς τη συνεργασία.
Στην πραγματικότητα η Κίνα δίνει στις ΗΠΑ αυτό που τους πήρε, ενώ παίρνει περισσότερα απ αυτά που είχε στερήσει ο Τραμπ… Ο πρόεδρος των ΗΠΑ αναγκάστηκε σε συνθηκολόγηση, υπαναχωρώντας για να πάρει τα στοιχειώδη, ενώ η πληγή θα παραμείνει χαίνουσα και οι Κινέζοι θα συνεχίσουν να παίζουν με τα πάθη και τις ανασφάλειές του, πέρα από τον ορατό ορίζοντα.
Με τον εγνωσμένα εκρηκτικό και παρορμητικό χαρακτήρα του Τραμπ, η εκεχειρία είναι δεδομένο ότι θα αντιμετωπίσει προκλήσεις, όταν θα αρχίσουν οι γκρίνιες εσωτερικά και θα προσπαθήσει να εκτονώσει την ένταση με εμπρηστική ρητορική και ενέργειες εκτός πλαισίου. Ο Σι τότε, όπως και τώρα, θα περιμένει έτοιμος να προσφέρει σανίδα σωτηρίας αλλά με κόστος…
Το Crisis Monitor έχει εξ αρχής και κατ επανάληψη επισημάνει το long game των Κινέζων έναντι της μυωπικά συναλλακτικής προσέγγισης του Ντόναλντ Τραμπ και την πάγια στρατηγική του Πεκίνου να υλοποιεί σχεδιασμούς που υπερβαίνουν το ορατό μέλλον, υπερβαίνοντας έτσι εμπόδια δημοσιότητας και ωριμότητας των συνθηκών.
Μείωση δασμών και ενεργειακή στροφή
Μεταξύ των βασικών συμφωνιών, ο Τραμπ αποκάλυψε ότι η Κίνα συμφώνησε να αρχίσει αγορές αμερικανικής ενέργειας, με προγραμματισμένες συζητήσεις για μια «πολύ μεγάλης κλίμακας συναλλαγή» που θα περιλαμβάνει πετρέλαιο και φυσικό αέριο από την Αλάσκα. Η πιθανή συμφωνία, με τη συμμετοχή αμερικανών ενεργειακών αξιωματούχων και της ηγεσίας της Αλάσκας, θα μπορούσε να αποτελέσει ακρογωνιαίο λίθο του νέου πλαισίου συνεργασίας.
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι «ο Τραμπ είναι πρόεδρος του φθηνού πετρελαίου», καθώς η απουσία οποιασδήποτε έντασης με τον Σι για τις μαζικές κινεζικές εισαγωγές ρωσικού αργού συμβάλλει στη συγκράτηση των τιμών. Το Brent, που ήδη κινείται πτωτικά επί τρίτο συνεχόμενο μήνα, περιόρισε τις απώλειες μετά τις ανακοινώσεις.
Η Κίνα δίνει TikTok και σπάνιες γαίες
Το κινεζικό υπουργείο Εμπορίου (Mofcom) ανακοίνωσε την αναστολή για ένα έτος σειράς μέτρων που είχαν επιβληθεί τον Οκτώβριο, μεταξύ των οποίων:
- Αναστολή των περιορισμών εξαγωγών σπανίων γαιών και άλλων στρατηγικών υλικών,
- Πάγωμα των αντίμετρων κατά των αμερικανικών ναυτιλιακών εταιριών, μετά τη συμφωνία για αναστολή των ειδικών λιμενικών τελών από την Ουάσινγκτον,
- Προσωρινή αναστολή του λεγόμενου “κανόνα του 50%”, που επεκτείνει τους αμερικανικούς ελέγχους εξαγωγών και στις θυγατρικές κινεζικών εταιριών που βρίσκονται σε λίστα κυρώσεων.
Οι κινήσεις αυτές, αμοιβαίου χαρακτήρα και προσωρινής διάρκειας, εντάσσονται σε αυτό που οι αναλυτές ονομάζουν «διπλωματία συνδρομής» — μια εποχή βραχυπρόθεσμων συμφωνιών που ανανεώνονται περιοδικά, με όρους εμπορικής συναλλακτικότητας.
«Κάποτε οι μεγάλες δυνάμεις υπέγραφαν συνθήκες που προορίζονταν να διαρκούν», σημειώνει ο Manish Singh της Crossbridge Capital. «Τώρα μιλούν για κύκλους συνδρομής – ετήσιες συμφωνίες με νέους όρους, νέες προϋποθέσεις και, αναπόφευκτα, υψηλότερο τίμημα.»
Γεωργία και… ναρκωτικά hand in hand
Η επανέναρξη των κινεζικών αγορών αμερικανικής σόγιας σηματοδοτεί την επαναδραστηριοποίηση ενός από τους πιο συμβολικούς τομείς του εμπορικού πολέμου. Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι αγορές θα ξεκινήσουν «άμεσα», παρουσιάζοντας την εξέλιξη ως νίκη για τους αμερικανούς αγρότες.
Παράλληλα, οι δύο πλευρές δεσμεύθηκαν να συνεργαστούν για την αντιμετώπιση των ναρκωτικών που σχετίζονται με τη φαιντανύλη, ένα ζήτημα ύψιστης σημασίας για την Ουάσινγκτον. Η μείωση των δασμών συνδέθηκε άμεσα με αυτή τη δέσμευση, ως χειρονομία αμοιβαίας καλής θέλησης.
Η αντίδραση των αγορών
Οι αγορές υποδέχθηκαν θετικά την αποκλιμάκωση, ωστόσο οι αναλυτές προειδοποιούν ότι οι βαθύτερες διαφορές παραμένουν.
Ο Julian Evans-Pritchard της Capital Economics εκτίμησε ότι «η αναστροφή ορισμένων δασμών δεν θα έχει μεγάλη οικονομική επίδραση, αλλά απομακρύνει τον άμεσο κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης». Ωστόσο, πρόσθεσε, «οι δύο πλευρές θα συνεχίσουν να κινούνται προς μια μερική αποσύνδεση (decoupling).»
Οι κινεζικές επιχειρήσεις εξέφρασαν συγκρατημένη αισιοδοξία.
Ο Barry Shan, αντιπρόεδρος εργοστασίου στην Τζετζιάνγκ που προμηθεύει τη Walmart, ανέφερε:
«Δεν μας επηρεάζει πια τόσο. Έχουμε ήδη εργοστάσιο στην Καμπότζη. Αν όμως οι δασμοί μειωθούν, προτιμούμε να παράγουμε εντός Κίνας.»
Αντίστοιχα, ο Huang Lun, διευθυντής πωλήσεων στο Γκουανγκζού, σημείωσε ότι η μείωση «μας δίνει χρόνο και περιθώριο κέρδους για επέκταση σε νέες αγορές», επισημαίνοντας ότι η διαφοροποίηση παραμένει η μόνη βιώσιμη στρατηγική.
Τα κινεζικά χρηματιστήρια περιόρισαν τις απώλειες μετά τις ανακοινώσεις, με τους επενδυτές να βλέπουν στις ετήσιες αναστολές μια ευκαιρία «αναπνοής» για περαιτέρω διαπραγματεύσεις.
Ναυτιλία και εμπορική αποκλιμάκωση
Σε μια ακόμη κίνηση αποκλιμάκωσης, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να παγώσουν για ένα έτος τις αμοιβαίες επιβαρύνσεις στη ναυτιλία, που είχαν επιβληθεί στο πλαίσιο αμερικανικής έρευνας για την κυριαρχία της Κίνας στη ναυπήγηση πλοίων. Οι δασμοί αυτοί είχαν προκαλέσει αναταράξεις στο παγκόσμιο εμπόριο, αυξάνοντας τα κόστη μεταφοράς.
Η Ουάσινγκτον, στο μεταξύ, επιδιώκει να αναβιώσει τη δική της ναυπηγική βιομηχανία, αναζητώντας τεχνική συνεργασία με την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα.
Στρατηγική ρητορική και διπλωματικός τόνος
Ο Σι Τζινπίνγκ έθεσε τη συμφωνία σε ευρύτερο στρατηγικό πλαίσιο:
«Οι δύο πλευρές πρέπει να επικεντρωθούν στη μεγάλη εικόνα και στα μακροπρόθεσμα οφέλη της συνεργασίας, αντί να παγιδεύονται σε έναν φαύλο κύκλο αντιποίνων».
Η κινεζική ανακοίνωση ανέφερε επίσης ότι Κίνα και ΗΠΑ θα στηρίξουν αμοιβαία τη διεξαγωγή των επικείμενων διεθνών συνόδων — η Κίνα θα φιλοξενήσει το APEC και οι ΗΠΑ τη G20 — με στόχο «θετικά αποτελέσματα που θα ενισχύσουν την παγκόσμια ανάπτυξη».
Ο Τραμπ, από την πλευρά του, ανακοίνωσε ότι θα επισκεφθεί την Κίνα τον Απρίλιο, επιβεβαιώνοντας τη βούληση για συνέχιση του διαλόγου σε υψηλό επίπεδο πριν την είσοδο στην εκλογική περίοδο των ΗΠΑ.
Auditor’s note: Ανακωχή, όχι ειρήνη
Παρά τις θετικές εικόνες και τις ουσιαστικές προσωρινές παραχωρήσεις, η συμφωνία αντανακλά τη εύθραυστη φύση της σχέσης. Όπως σχολίασε ένας κινέζος εξαγωγέας:
«Η εμπιστοσύνη δεν επιστρέφει απλώς επειδή κάποιος το επιθυμεί.»
Οι ετήσιες αναστολές δασμών, κυρώσεων και περιορισμών δημιουργούν ένα πλαίσιο προσωρινής ανακούφισης, όχι όμως μια μόνιμη επανεκκίνηση. Σε έναν κόσμο όπου οι διεθνείς σχέσεις καθορίζονται ολοένα και περισσότερο από βραχυπρόθεσμες, συναλλακτικές συμφωνίες, η χειραψία Τραμπ – Σι στο Μπουσάν αποτελεί μια παύση, όχι ένα τέλος, στη μακρόχρονη γεωοικονομική αντιπαράθεση μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας.
