Καταστροφικός και δολοφονικός αποδεικνύεται ο τυφώντας Μελίσσα που πλήττει τη Τζαμάικα, ενώ αποτελεί την ισχυρότερη καταιγίδα που έχει πλήξει ποτέ το νησί, προκαλώντας καταστροφές άνευ προηγουμένου και απειλώντας να γίνει το πιο καταστροφικό καιρικό φαινόμενο της σεζόν των τυφώνων του 2025.
Με σταθερούς ανέμους που έφταναν τα 185 μίλια την ώρα (298 χλμ/ώρα) κατά την είσοδό του στη χώρα κοντά στο New Hope στη νότια ακτή, περίπου 25 μίλια νότια του Montego Bay, ο τυφώνας Μελίσσα έπληξε το νησί ως σπάνιος τυφώνας Κατηγορίας 5, σύμφωνα με το Εθνικό Κέντρο Τυφώνων των ΗΠΑ (NHC).
Ακόμη και μετά την προσγείωσή του, οι άνεμοι της Μελίσσας παραμένουν εξαιρετικά ισχυροί — περίπου 160 μίλια την ώρα (257 χλμ/ώρα) — διατηρώντας την καταιγίδα στην ανώτερη κλίμακα καταστροφικότητας Saffir–Simpson και συνεχίζοντας να σαρώνουν το νησί με ακραία ένταση.
Ιστορικός αντίκτυπος και εκτεταμένη απειλή
Οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν ότι η έκταση της καταστροφής μπορεί να ξεπεράσει οποιοδήποτε προηγούμενο γεγονός στην ιστορία της Τζαμάικα.
«Καταστροφικοί άνεμοι τυφώνα εξαπλώνονται σε όλη την Τζαμάικα μέσα στο μάτι της Μελίσσας», έγραψε ο Jack Beven, ανώτερος ειδικός τυφώνων στο NHC. «Η ολική καταστροφή δομών είναι πιθανή κοντά στην πορεία της Μελίσσας, ειδικά σε περιοχές με μεγάλο υψόμετρο».
Σε υψόμετρο περίπου 2.500 ποδών (760 μέτρων), οι άνεμοι κατεγράφησαν να φτάνουν τα 215 μίλια/ώρα (346 χλμ/ώρα), σύμφωνα με μετρήσεις αεροσκαφών της αποστολής “hurricane hunter” πριν από την προσγείωση.
Η αργή κίνηση του τυφώνα επιδείνωσε τις επιπτώσεις του, προκαλώντας πολυήμερες βροχοπτώσεις και πλημμύρες, με πάνω από 25.000 τουρίστες και εκατομμύρια κατοίκους να βρίσκονται πλέον σε άμεσο κίνδυνο.
Οι αρχές έχουν διατάξει μαζικές εκκενώσεις, έχουν ανοίξει 800 καταφύγια και καλούν τον πληθυσμό να αποθηκεύσει πόσιμο νερό για τουλάχιστον τρεις ημέρες, καθώς οι υποδομές ενέργειας και μεταφορών καταρρέουν. Μέχρι το απόγευμα της Τρίτης, περισσότερα από 6.000 άτομα είχαν καταφύγει σε δημόσια καταφύγια, με τις αρχές να προειδοποιούν για «απειλή για τη ζωή» και «ισοπέδωση κοινοτήτων» κοντά στα σημεία χτυπήματος.
Σύγκριση με ιστορικούς τυφώνες
Ειδικοί επισημαίνουν ότι η ένταση της Μελίσσας ισοδυναμεί με εκείνη του Τυφώνα Ντόριαν (Hurricane Dorian, 2019), ο οποίος κατέστρεψε τις Μπαχάμες με ίδιες μέγιστες ταχύτητες ανέμων (185 μίλια/ώρα). Σύμφωνα με τον Phil Klotzbach, ερευνητή τυφώνων στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο, δεν υπάρχει ιστορικό καταγεγραμμένου τυφώνα τέτοιας ισχύος που να έχει πλήξει ποτέ την Τζαμάικα από το 1851. Ο προηγούμενος πιο ισχυρός ήταν ο Τυφώνας Gilbert (1988), ο οποίος προσγειώθηκε ως Κατηγορία 4 με ανέμους περίπου 132 μίλια/ώρα.
«Αυτό είναι αχαρτογράφητο έδαφος για την Τζαμάικα», δήλωσε ο Klotzbach. «Ο συνδυασμός ενός τυφώνα Κατηγορίας 5 με αργή κίνηση πάνω από πυκνοκατοικημένες περιοχές πολλαπλασιάζει την απειλή».
Μόνο τέσσερις τυφώνες Κατηγορίας 5 έχουν πλήξει ποτέ τις ΗΠΑ: ο τυφώνας της Εργατικής Ημέρας (1935), ο Camille (1969), ο Andrew (1992) και ο Michael (2018) — κανένας από αυτούς όμως δεν ξεπέρασε την ένταση της Μελίσσας.
Ανθρώπινες και οικονομικές απώλειες
Οι πρώτες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για ζημιές ύψους 6,5 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με τον Chuck Watson της Enki Research, συγκρίσιμες με τον αντίκτυπο του τυφώνα Gilbert. Οι αρχικές προβλέψεις που έφταναν τα 16 δισ. δολάρια έχουν αναθεωρηθεί προς τα κάτω, ωστόσο το ανθρώπινο κόστος συνεχίζει να αυξάνεται.
Ήδη έχουν αναφερθεί τουλάχιστον επτά θάνατοι στην Καραϊβική, μεταξύ αυτών τρεις στην Αϊτή, ενώ περίπου 3,5 εκατομμύρια άνθρωποι κινδυνεύουν σε όλη την περιοχή, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
«Μεγάλο μέρος της περιοχής θα ισοπεδωθεί, δυστυχώς», προειδοποίησε ο Tyler Roys, μετεωρολόγος της AccuWeather Inc., τονίζοντας ότι ολόκληρες κοινότητες στη νότια και δυτική ακτή της Τζαμάικα έχουν υποστεί ανεπανόρθωτες ζημιές.
Περιβαλλοντική και δομική καταστροφή
Ο συνδυασμός ισχυρών ανέμων, παλίρροιας, πλημμυρών και κατολισθήσεων αναμένεται να επιδεινώσει την κρίση, προκαλώντας χάος και στο εσωτερικό του νησιού.
Η Leanne Archer, ερευνήτρια ακραίων καιρικών φαινομένων στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, επεσήμανε ότι η γεωγραφία της Τζαμάικα την καθιστά εξαιρετικά ευάλωτη:
«Οι περισσότεροι κάτοικοι και οι κρίσιμες υποδομές βρίσκονται σε παράκτιες ζώνες χαμηλού υψομέτρου. Αυτό σημαίνει ότι οι πλημμύρες από κύματα και έντονες βροχοπτώσεις επηρεάζουν άμεσα μεγάλο μέρος του πληθυσμού», σημείωσε.
Ο διευθυντής της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας, Evan Thompson, χαρακτήρισε τη Μελίσσα «καταστροφικό γεγονός για την Τζαμάικα», προειδοποιώντας ότι «πολύ λίγα μπορούν να σταματήσουν έναν τυφώνα Κατηγορίας 5».
Πορεία και επόμενοι κίνδυνοι
Ο τυφώνας Μελίσσα αναμένεται να συνεχίσει βόρεια, πλήττοντας την Κούβα ως μεγάλος τυφώνας και στη συνέχεια να περάσει από τις Μπαχάμες την Τετάρτη.
Το Εθνικό Κέντρο Τυφώνων των ΗΠΑ προειδοποιεί ότι οι επικίνδυνοι άνεμοι και οι πλημμύρες θα συνεχιστούν για μέρες στην Τζαμάικα, ακόμη και μετά την απομάκρυνση του ματιού του τυφώνα.
Τα αεροδρόμια του Montego Bay και του Kingston έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας, ενώ το δίκτυο ηλεκτροδότησης και επικοινωνιών έχει καταρρεύσει σε μεγάλο μέρος του νησιού.
Δορυφορικές εικόνες της NOAA στις 28 Οκτωβρίου δείχνουν το τεράστιο σύστημα της Μελίσσας να καλύπτει σχεδόν ολόκληρη την Καραϊβική — μια συγκλονιστική εικόνα της δύναμης της φύσης.
Παγκόσμιες και οικονομικές επιπτώσεις
Η Μελίσσα αναμένεται επίσης να ενεργοποιήσει το καταστροφικό ομόλογο της Τζαμάικα (catastrophe bond), οδηγώντας σε πλήρη ενεργοποίηση και σημαντικές απώλειες για τους κατόχους.
Σύμφωνα με αναλυτές του BloombergGreen, το γεγονός αυτό αποτελεί σπάνιο σενάριο ενεργοποίησης στην αγορά ασφαλιστικών κινδύνων της Καραϊβικής.
Καθώς η Τζαμάικα ετοιμάζεται για μια μακρά περίοδο ανάκαμψης, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ανησυχία. Η οικονομία του νησιού, που βασίζεται σε τουρισμό, γεωργία και ενεργειακές εισαγωγές, είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε παρατεταμένες διακοπές και ζημιές στις υποδομές.
Οι επιχειρήσεις διάσωσης και ανακούφισης συντονίζονται ήδη μέσω CARICOM, ΟΗΕ (OCHA) και διεθνών ανθρωπιστικών οργανώσεων, αν και η πλήρης έκταση των ζημιών και του ανθρώπινου κόστους θα χρειαστεί εβδομάδες για να εκτιμηθεί.
