Η Ευρώπη, που πριν από λίγα χρόνια ζητούσε την πλήρη απομόνωση των Ταλιμπάν, τώρα ανοίγει πόρτες στο καθεστώς της Καμπούλ. Ο λόγος; Η πίεση του μεταναστευτικού και η αδυναμία των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων να βρουν εσωτερικές λύσεις τις οδηγεί να στραφούν σε εκείνους που μέχρι χθες καταδίκαζαν.
Γερμανία, Ελβετία και Αυστρία έχουν στείλει φέτος αντιπροσωπείες στο Αφγανιστάν ή υποδέχτηκαν εκπροσώπους των Ταλιμπάν. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το δεξιό λαϊκιστικό Reform πρότεινε να πληρώνεται η αφγανική κυβέρνηση για να δέχεται πίσω μετανάστες. Στροφή που φανερώνει την «απελπισία», όπως τη χαρακτήρισε ο αναλυτής Ιμπραχίμ Μπαχίς, και την οποία οι Ταλιμπάν εκμεταλλεύονται στο έπακρο.
Το κέρδος των Ταλιμπάν
Για το καθεστώς, κάθε τέτοια επίσημη ή ημιεπίσημη επαφή είναι ένα μικρό βήμα νομιμοποίησης στη διεθνή σκηνή. Ο εκπρόσωπος Σουχάιλ Σαχίν δηλώνει ανοιχτά ότι η οργάνωση είναι έτοιμη να συνεργαστεί για επαναπατρισμούς, υπό τον όρο ότι θα υπάρξει και οικονομική στήριξη. Οι Ταλιμπάν, που παλεύουν με φτώχεια, φυσικές καταστροφές και περικοπή ξένης βοήθειας, έχουν κάθε λόγο να «πουλάνε» υπηρεσίες στους Ευρωπαίους.
Πολιτικές σκοπιμότητες στην Ευρώπη
Η στροφή δεν είναι τυχαία. Στη Γερμανία, η κυβέρνηση Μερτς θέλει να σκληρύνει τη στάση της για να περιορίσει την ακροδεξιά· στο Λονδίνο, το μεταναστευτικό τροφοδοτεί το αφήγημα του Reform. Οι Ταλιμπάν λειτουργούν έτσι ως βολικός συνομιλητής για ηγέτες που φοβούνται να χάσουν το πολιτικό τους έδαφος.
Από τη ρητορική στην παραδοχή αδυναμίας
Η Ευρώπη που μιλούσε για ανθρώπινα δικαιώματα, για εκπαίδευση κοριτσιών και για απομόνωση των Ταλιμπάν, τώρα κάνει πίσω. Οι επαφές για απελάσεις δεν είναι απλώς τεχνική λεπτομέρεια· είναι παραδοχή ότι οι κυβερνήσεις της Δύσης δεν μπορούν να διαχειριστούν το μεταναστευτικό χωρίς να μπουν σε παζάρια με εκείνους που πριν χαρακτήριζαν «απαράδεκτους».
Το δίλημμα
Το ερώτημα δεν είναι αν θα συνεχιστούν οι επαφές, αλλά πόσο θα νομιμοποιήσουν τους Ταλιμπάν στο διεθνές παιχνίδι. Για τους Ταλιμπάν, κάθε συμφωνία απέλασης είναι ένα μικρό βήμα διεθνούς νομιμοποίησης. Για την Ευρώπη, κάθε νέα επαφή είναι παραδοχή ότι δεν μπορεί να διαχειριστεί το μεταναστευτικό χωρίς συμβιβασμούς.
Το ερώτημα είναι αν αυτές οι κινήσεις αποτελούν μια αναγκαία τακτική ή αν σηματοδοτούν μια πιο βαθιά μετατόπιση της στάσης της απέναντι σε ένα καθεστώς που εξακολουθεί να αψηφά τις αξίες της.
