Δυναμικό βήμα στην κατεύθυνση συγκρότησης μιας νέας γεωοικονομικής -πρωτίστως- ένωσης χωρών αποτελεί η αναμόρφωση του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO), με τον Σι Ζινπίνγκ να εδραιώνει την Κίνα ως δύναμη σταθερότητας, εκμεταλλευόμενος τον αναθεωρητισμό και τις επιθετικές πολιτικές του Ντόναλντ Τραμπ.
Παρουσία 32 ηγετών, μεταξύ των οποίων του Ινδού πρωθυπουργού Ναρέντρα Μόντι και του Ρώσου προέδρου Βλάντιμιρ Πούτιν, ο Σι Ζινπίνγκ ξεδίπλωσε ατζέντα που δείχνει να έχει ενσωματώσει το μάθημα από τις αδυναμίες των BRICS και επιχειρεί μια πιο στιβαρή και πολυδιάστατη προσέγγιση.
Στην πραγμταικότητα, το Πεκίνο επιχειρεί να μετατρέψει τον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης (ΟΣΣ) σε θεσμικό άξονα της ευρασιατικής της στρατηγικής, καλύπτοντας τα κενά που άφησε το σχήμα των BRICS. Ενώ οι BRICS παραμένουν μια χαλαρή συμμαχία με εσωτερικές αντιφάσεις, ο ΟΣΣ υπό την ηγεσία του Σι Τζινπίνγκ επανακαθορίζεται ως πλατφόρμα πραγματικής οικονομικής, πολιτιστικής και θεσμικής συνεργασίας, με την Κίνα στο επίκεντρο.
Στη σύνοδο κορυφής ηγετών του ΟΣΣ στο Τιαντζίν, ο Σι εκφώνησε κεντρική ομιλία παρουσιάζοντας ένα φιλόδοξο σχέδιο. Παρόντες ήταν ηγέτες από τη Λευκορωσία, την Ινδία, το Ιράν, το Καζακστάν, το Πακιστάν, την Κιργιζία, το Τατζικιστάν, το Ουζμπεκιστάν και τη Ρωσία, με τις συζητήσεις να καλύπτουν τη διεθνή διακυβέρνηση, τη χρηματοοικονομική ολοκλήρωση, τις πολιτιστικές ανταλλαγές και τη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας.
Η σύνοδος του ΟΣΣ στο Τιαντζίν ανέδειξε την προσπάθεια του Σι Τζινπίνγκ να μετατρέψει τον οργανισμό σε εκείνο που οι BRICS δεν μπόρεσαν να γίνουν: σε πλατφόρμα ουσιαστικής ολοκλήρωσης. Με την οικοδόμηση θεσμών, τη χρηματοδότηση αναπτυξιακών έργων, την ενίσχυση των πολιτιστικών ανταλλαγών και τη σύνδεση με την Πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος», η Κίνα χρησιμοποιεί τον ΟΣΣ για να εδραιώσει την ηγεσία της στην Ευρασία.
Ο ΟΣΣ εξελίσσεται έτσι σε μια πολυδιάστατη συμμαχία, όπου η Κίνα δεν είναι ένα ισότιμο μέλος αλλά το αναμφισβήτητο κέντρο βάρους και επιρροής.
Δικαιοσύνη και πολυπολικότητα
Ο Σι κάλεσε τα κράτη-μέλη να υπερασπιστούν τη δικαιοσύνη και την ισότητα, να απορρίψουν τις λογικές αντιπαράθεσης συνασπισμών και να προωθήσουν ένα δίκαιο σύστημα παγκόσμιας διακυβέρνησης. Έθεσε τον ΟΗΕ και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου στο επίκεντρο της διεθνούς συνεργασίας, ενώ αντιτάχθηκε ευθέως στις «ψυχροπολεμικές νοοτροπίες» και στον ηγεμονισμό.
Η ρητορική αυτή εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική του Πεκίνου να εμφανιστεί ως υπερασπιστής της πολυμέρειας σε έναν κόσμο που κινείται προς την πολυπολικότητα. Ο Λευκορώσος πρόεδρος Αλεξάντρ Λουκασένκο ενίσχυσε το μήνυμα αυτό, δηλώνοντας ότι η διεθνής τάξη μεταβαίνει από μονοπολική σε ένα «δίκαιο πολυπολικό» σύστημα.
Χρηματοοικονομική αυτονομία
Κεντρικό σημείο της παρέμβασης του Σι αποτέλεσε η πρόταση για ίδρυση Αναπτυξιακής Τράπεζας του ΟΣΣ «το συντομότερο δυνατό». Ο νέος αυτός θεσμός θα χρηματοδοτεί διασυνοριακά έργα, θα ενισχύει τη χρήση εθνικών νομισμάτων και θα μειώνει την εξάρτηση από το δολάριο.
Η Κίνα ενίσχυσε την πρόταση με συγκεκριμένες δεσμεύσεις:
- 2 δισ. γιουάν (280 εκατ. δολ.) σε επιχορηγήσεις για μικρά έργα σε κράτη-μέλη του ΟΣΣ το 2025.
- 10 δισ. γιουάν (1,4 δισ. δολ.) σε νέα δάνεια μέσω του Διατραπεζικού Κονσόρτσιουμ του ΟΣΣ μέσα στα επόμενα τρία χρόνια.
Η πρωτοβουλία θυμίζει την ίδρυση της Ασιατικής Τράπεζας Επενδύσεων σε Υποδομές και καταδεικνύει τη στρατηγική της Κίνας να χρησιμοποιεί τη χρηματοοικονομική αρχιτεκτονική ως μοχλό μακροπρόθεσμης επιρροής.
Οικονομική και τεχνολογική συνεργασία
Ο Σι παρουσίασε ένα ευρύ σχέδιο συνεργασίας στους τομείς της ενέργειας, των υποδομών, της πράσινης βιομηχανίας, της τεχνητής νοημοσύνης, της ψηφιακής οικονομίας και της επιστημονικής καινοτομίας.
Τόνισε ότι τα κράτη-μέλη μπορούν να επιτύχουν αμοιβαία οφέλη αξιοποιώντας το μέγεθος και τις συμπληρωματικές οικονομίες τους, συνδέοντας την ολοκλήρωση του ΟΣΣ με την Πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» (BRI). Με τον τρόπο αυτό, η κινεζική στρατηγική διασφαλίζει ότι η περιφερειακή συνεργασία εντάσσεται στην ευρύτερη αρχιτεκτονική που σχεδιάζει το Πεκίνο.
Πολιτιστική και εκπαιδευτική επιρροή
Εκεί όπου οι BRICS δεν κατάφεραν να προωθήσουν ουσιαστικές πολιτιστικές ανταλλαγές, ο Σι παρουσίασε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο «ήπιας ισχύος». Η Κίνα θα:
- Δημιουργήσει 10 Εργαστήρια Λουμπάν σε χώρες-μέλη μέσα στην επόμενη πενταετία.
- Προσφέρει 10.000 θέσεις κατάρτισης για ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού.
- Διπλασιάσει τις υποτροφίες του ΟΣΣ, εγκαινιάσει διδακτορικό πρόγραμμα και συνδιαμορφώσει ακαδημαϊκό ταλέντο υψηλού επιπέδου.
Οι κινήσεις αυτές δημιουργούν ένα πλέγμα πολιτιστικής και εκπαιδευτικής ολοκλήρωσης, ενισχύοντας τη μακροπρόθεσμη επιρροή της Κίνας στις κοινωνίες των κρατών-μελών.
Ασφάλεια και γεωπολιτική διαχείριση
Ο ΟΣΣ συνεχίζει να εστιάζει στην αντιμετώπιση των «τριών κακών» — τρομοκρατίας, αυτονομισμού και εξτρεμισμού. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν εκμεταλλεύτηκε τη σύνοδο για να επαναλάβει τις θέσεις της Ρωσίας για την Ουκρανία, κατηγορώντας τη Δύση και το ΝΑΤΟ. Ο Σι, αντιθέτως, παρουσίασε τον ΟΣΣ ως δύναμη σταθερότητας στην Ευρασία, κρατώντας τον οργανισμό σε τροχιά συνεργασίας και όχι σύγκρουσης.
Με αυτόν τον τρόπο, το Πεκίνο τοποθετείται ως ισορροπιστής ανάμεσα στη ρωσική ρητορική αντιπαράθεσης και την ουδετερότητα που προτιμούν άλλα κράτη-μέλη.
ΟΣΣ: Το θεσμικό πρόσωπο της πολυπολικότητας
Ο Σι δήλωσε ότι ο ΟΣΣ έχει εξελιχθεί στον μεγαλύτερο περιφερειακό οργανισμό παγκοσμίως, με 26 μέλη, συνεργασία σε 50 τομείς και συνολικό ΑΕΠ που προσεγγίζει τα 30 τρισ. δολάρια. Η αυξανόμενη επιρροή του, τόνισε, τον καθιστά «ενεργό παράγοντα για την ειρήνη και την ανάπτυξη στον κόσμο».
Σε αντίθεση με τους BRICS, όπου η ηγεσία είναι κατακερματισμένη και τα εθνικά συμφέροντα συχνά αντικρουόμενα, ο ΟΣΣ παρέχει στην Κίνα μια πλατφόρμα όπου ηγεμονεύει οικονομικά, πολιτικά και ιδεολογικά.
