Ο Ντράγκι ξαναχτυπά: Ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ επανέρχεται με νέα θυελλώδη κριτική στην εμπορική συμφωνία ΗΠΑ – ΕΕ, την οποία χαρακτηρίζει -εμμέσως πλην σαφώς- σύμφωνο παράδοσης, ενώ συνεχίζει καταγράφοντας τον αντίκτυπο της απώλειας γεωοικονομικού δυναμικού στη γεωπολιτική θέση της. Ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας ζητά την έκδοση κοινού χρέους για την Άμυνα ώστε να ενισχυθεί ο κεντρικός σχεδιασμός και να βελτιωθεί η αποδοτικότητα των αμυντικών δαπανών.
Ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, επανέρχεται στο προσκήνιο με μια προειδοποίηση που χτυπά καμπανάκι κινδύνου για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτή τη φορά, η αφετηρία δεν είναι οι κλασικές οικονομικές επιδόσεις, αλλά η συρρίκνωση του γεωπολιτικού αποτυπώματος της ΕΕ στην Ουκρανία και στη Γάζα. Μια υποχώρηση που, όπως επισημαίνει, δεν είναι ανεξάρτητη, αλλά απορρέει άμεσα από την υποβάθμιση του γεωοικονομικού της δυναμικού.
Μιλώντας στο ετήσιο Rimini Meeting στην Ιταλία, ο Ντράγκι τόνισε ότι η Ευρώπη έχασε έδαφος εκεί όπου θα έπρεπε να είχε πλεονέκτημα: στις εμπορικές σχέσεις με τις ΗΠΑ. Στις διμερείς διαπραγματεύσεις για το εμπόριο, η ΕΕ βρέθηκε να αποδέχεται δασμούς που της επιβλήθηκαν από τον μεγαλύτερο εμπορικό της εταίρο και μακροχρόνιο σύμμαχο, χωρίς να καταφέρει να επιβάλει αντίστοιχες πιέσεις. Το αποτέλεσμα ήταν να καταγραφεί μια στρατηγική ανισορροπία, που ανέδειξε τα όρια της Ένωσης τόσο στο οικονομικό όσο και στο γεωπολιτικό πεδίο.
«Η Ευρώπη είναι ανεπαρκώς εξοπλισμένη σε έναν κόσμο όπου οι γεωοικονομικές στρατηγικές, η ασφάλεια και η σταθερότητα των πηγών εφοδιασμού, και όχι η αποδοτικότητα, εμπνέουν τις διεθνείς εμπορικές σχέσεις», προειδοποίησε ο Ντράγκι, ενώ συνεχίζοντας σημείωσε την ανάγκη «Η πολιτική μας οργάνωση πρέπει να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις της εποχής της όταν αυτές είναι υπαρξιακές».
ΗΠΑ: Sτρατηγική ανισορροπία και δασμοί
Στο επίκεντρο της κριτικής του Ντράγκι βρίσκεται η σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όπως είπε χαρακτηριστικά στο Rimini Meeting, «Αναγκαστήκαμε να αποδεχθούμε δασμούς που μας επέβαλε ο μεγαλύτερος εμπορικός μας εταίρος και μακροχρόνιος σύμμαχος, οι Ηνωμένες Πολιτείες». Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στο οικονομικό κόστος, αλλά αναδεικνύει μια θεμελιώδη αδυναμία: την έλλειψη διαπραγματευτικής ισχύος της Ευρώπης απέναντι στην Ουάσιγκτον.
Η αμερικανική πλευρά πίεσε επίσης για αύξηση των αμυντικών δαπανών της ΕΕ. «Μας ώθησαν να αυξήσουμε τις στρατιωτικές δαπάνες, μια απόφαση που ίσως να έπρεπε να είχαμε πάρει ούτως ή άλλως — αλλά με τρόπους που πιθανόν δεν αντανακλούν τα ευρωπαϊκά συμφέροντα», τόνισε, δείχνοντας πως ακόμη και σε ζητήματα ασφάλειας η Ένωση αναγκάζεται να ακολουθεί, αντί να διαμορφώνει.
Ουκρανία και Γάζα: Η γεωπολιτική συρρίκνωση της ΕΕ
Η αδυναμία αυτή αποτυπώνεται και στη διεθνή σκηνή. Ο Ντράγκι αναγνώρισε ότι, παρά την οικονομική της δύναμη, η Ευρωπαϊκή Ένωση παίζει «μόνο έναν περιθωριακό ρόλο» στις ειρηνευτικές προσπάθειες του Τραμπ στην Ουκρανία. Παράλληλα, περιορίστηκε σε ρόλο «παρατηρητή» κατά τη διάρκεια της σφαγής στη Γάζα.
Η εικόνα αυτή καταγράφει μια ΕΕ που δεν κατορθώνει να ασκήσει ουσιαστική επιρροή στις κρίσιμες διεθνείς εξελίξεις. Την ίδια στιγμή, «η Κίνα κατέστησε σαφές ότι δεν θεωρεί την Ευρώπη ισότιμο εταίρο», όπως υπογράμμισε ο Ντράγκι, επισημαίνοντας την απώλεια κύρους και στις σχέσεις με το Πεκίνο.
Εσωτερικά εμπόδια και κατακερματισμός
Η υποβάθμιση του γεωοικονομικού αποτυπώματος δεν είναι μόνο εξωτερικό φαινόμενο. Ο Ντράγκι εστίασε στα εσωτερικά εμπόδια που υπονομεύουν την αποτελεσματικότητα της Ένωσης. «Έχουμε εσωτερικά εμπόδια που επιβάλλουν δασμό 64% στον εξοπλισμό και 95% στα μέταλλα», δήλωσε.
Την ώρα που οι χώρες της ΕΕ σχεδιάζουν να αυξήσουν τις αμυντικές τους επενδύσεις κατά 2 τρισ. ευρώ έως το 2031, η ύπαρξη τέτοιων στρεβλώσεων οδηγεί, όπως παρατήρησε, σε «πιο αργούς διαγωνισμούς, υψηλότερα κόστη και μεγαλύτερη εξάρτηση από προμηθευτές εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης». Η εικόνα αυτή υπογραμμίζει τον κίνδυνο του κατακερματισμού, που ακυρώνει την όποια στρατηγική φιλοδοξία.
Η λύση: Κοινό χρέος και ενοποίηση
Στο πεδίο των λύσεων, ο Ντράγκι ήταν κατηγορηματικός: «Μόνο μορφές κοινού χρέους μπορούν να στηρίξουν ευρωπαϊκά μεγάλης κλίμακας έργα, τα οποία οι κατακερματισμένες και ανεπαρκείς εθνικές προσπάθειες δεν θα μπορούσαν ποτέ να υλοποιήσουν».
Ο ίδιος πρότεινε την έκδοση κοινού ευρωπαϊκού χρέους για την ενίσχυση των δαπανών στην άμυνα, την έρευνα και ανάπτυξη, τις κοινές υποδομές και τις ανατρεπτικές τεχνολογίες. Παράλληλα, κάλεσε τις κυβερνήσεις να λάβουν δύσκολες αποφάσεις για βιομηχανική και εμπορική πολιτική, μειώνοντας τα εμπόδια και εξασφαλίζοντας πόρους για επενδύσεις που ανέρχονται σε 1 έως 2 τρισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Από παρατηρητής σε κεντρικό παίκτη
Το μήνυμα του Ντράγκι ήταν σαφές και αδιαπραγμάτευτο: «Για να αντιμετωπίσει τις σημερινές προκλήσεις, η ΕΕ πρέπει να αλλάξει και να μετατραπεί από έναν δευτερεύοντα ή υποστηρικτικό ρόλο σε κεντρικό παίκτη».
Η Ευρώπη καλείται να εγκαταλείψει την ψευδαίσθηση ότι η οικονομική της βαρύτητα αρκεί για να επιβάλει επιρροή, και να υιοθετήσει μια νέα στρατηγική που θα συνδυάζει γεωοικονομική θωράκιση, θεσμική ενοποίηση και κοινές πολιτικές. Διαφορετικά, ο κίνδυνος να παραμείνει θεατής στη διαμόρφωση της νέας διεθνούς τάξης είναι υπαρξιακός.
