Νέο ισχυρό πλήγμα για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ δέχθηκε η κυβέρνηση από το Politico, καθώς αν και δεν κάνει νέες αποκαλύψεις, αλλά επανλαμβάνει τα ευρήματα της ευρωπαϊκής εισαγγελίας, κατηγορεί ευθέως τον Κυριάκο Μητσοτάκη για παρεμπόδιση της Δικαιοσύνης, αποδίδοντάς του ενώπιον διεθνούς ακροατηρίου κατηγορίες που έχουν αποδοθεί σε ελάχιστους εν ενεργεία πρωθυπουργούς.
Με ευρωπαίους εισαγγελείς να κατονομάζουν υπουργούς, βουλευτές και ανώτατα στελέχη ως ύποπτους για συστηματική υπεξαίρεση κοινοτικών αγροτικών κονδυλίων, και με την κυβέρνηση Μητσοτάκη να αρνείται τη διερεύνηση των καταγγελιών, η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο ενός θεσμικού σεισμού. Η άρνηση της κυβέρνησης να προχωρήσει σε πλήρη δικαστική έρευνα, παρά το εύρος των στοιχείων, εκλαμβάνεται πλέον όχι ως διαχείριση ζημιάς, αλλά ως ενεργή συγκάλυψη.
Το Crisis Monitor έχει σε προηγούμενο δημοσίευμα επισημάνει ότι η κυβέρνηση της ΝΔ παράγει περισσότερες κρίσεις απ αυτά που μπορεί να διαχειριστεί, το θέμα της Νεκταρίας Σταμούλη στο Politico επιβεβαιώνει και δίνει νέες διαστάσεις ακριβώς σε αυτή τη διαπίστωση. Το πρόβλημα ειναι ότι πλέον το ρίσκο δεν είναι μόνο πολιτικό και δεν απειλεί την κυβέρνηση και τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Το δημοσίευμα του Politico διατρέψει μια σταθερή αίσθηση αποσάρθρωσης του κρατικού μηχανισμού, η ίδια που επικρατούσε το 2009 και το 2010 όταν οι Ευρωπαίοι ανακάλυψαν ότι το ήδη τεράστιο έλλειμμα του 9% ήταν τελικά 16% και αντιλαμβανόμενοι ότι δεν υπάρχει πάτος στο βαρέλι τράβηξαν το χαλί για να αναγκάσουν την Ελλάδα να μπει σε Μνημόνιο και να αποδεχθεί πολιτικές βαθιάς εξυγίανσης. Τώρα, διαπιστώνον ότι η πρόοδος αναιρέθηκε συστημικά, βαθιά και με επιπτώσεις που δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί.
Το Politico, απηχώντας το κατηγορητήριο της EPPO χαρακτηρίζει την ελληνική κυβέρνηση εγκληματική οργάνωση, τοποθετώντας εμμέσως τον Κυριάκο Μητσοτάκη στην κορυφή της οργανωτικής δομής. Το δημοσιευμα επικαλείται τμήμα του διαβιβαστικού των 36 σελίδων της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στο οποίο διατυπώνεται ανησυχία ότι οι ύποπτοι θα συνεχίσουν ανενόχλητοι τη δράση τους.
Σε ύφος σπάνιο για ευρωπαϊκά μέσα απέναντι σε εν ενεργεία πρωθυπουργό χώρας-μέλους της Ε.Ε., κατηγορεί ευθέως τον Κυριάκο Μητσοτάκη ότι παρεμποδίζει τη Δικαιοσύνη για να προστατεύσει υπουργούς και κομματικά στελέχη, είσημαίνοντας ότι αν και μια σειρά ανθρώπων έχουν χαρακτηριστεί ύποπτοι από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, εν τέλει είναι πιθανόν να αποφύγουν τη δικαστική διερεύνηση, λόγω των παρεμβάσεων του ίδιου του Έλληνα πρωθυπουργού. Το δημοσίευμα επενδύει στην δικογραφία 3.000 σελίδων της EPPO, που περιλαμβάνει δεκάδες τηλεφωνικές παρακολουθήσεις, υπηρεσιακά έγγραφα και αναφορές σε τουλάχιστον πέντε νυν ή πρώην υπουργούς και δέκα βουλευτές.
Η έρευνα αποκαλύπτει συστηματική παραποίηση δικαιωμάτων ενίσχυσης, εικονικές δηλώσεις βοσκοτόπων, πληρωμές σε κομματικούς φίλους και εντολές προς κρατικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς να κάνουν τα στραβά μάτια. Την ίδια στιγμή, καταγράφονται συνομιλίες στις οποίες στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ παραδέχονται τη διάσταση της απάτης και αναζητούν «πολιτική διαχείριση», αποφεύγοντας την εφαρμογή του νόμου. Η απάντηση του Πρωθυπουργού, ότι «η Ελλάδα του 2025 δεν χρειάζεται σκανδαλολογία, αλλά την αλήθεια», συνοδεύτηκε από την άρνησή του να επιτρέψει την άρση της βουλευτικής ασυλίας και την προώθηση των υποθέσεων στη Δικαιοσύνη. Η κυβέρνηση πλέον δεν δίνει την εικόνα εξυγίανσης, αλλά εκείνη ενός καθεστώτος συγκάλυψης.
Σύμφωνα με το Politico και τη δικογραφία της EPPO στη υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ εμπλέκονται πέντε εν ενεργεία και πρώην υπουργοί και τουλάχιστον 10 βουλευτλες, διαπίστωση που σε ευρωπαϊκό επίπεδο καταδεικνύει το συστηματοποίηση της διαφθοράς και τη διάβρωση του κράτους. Αυτό που δεν αναφέρεται, αλλά προκύπτει αβίαστα, είναι η συστηματική διάλυση των δομών που εγκαθιδρύθηκαν στην περίοδο των Μνημονίων για να αποφευχθούν τέτοια σκάνδαλα και να παραμείνει η Ελλάδα στις ράγες.
Η δράση της εγκληματικής οργάνωσης
Αυτό που ξεκίνησε ως ψίθυρος διοικητικής κακοδιαχείρισης έχει πλέον εξελιχθεί σε ένα ολοκληρωμένο πολιτικοοικονομικό σκάνδαλο. Η τελευταία αποκάλυψη του Politico, με φόντο τη δικογραφία-μαμούθ της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO), μετατρέπει την υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ από υπηρεσιακή δυσλειτουργία σε ευθεία απειλή για την οικονομική φερεγγυότητα της Ελλάδας, την πολιτική της σταθερότητα και τη διεθνή της εικόνα.
Σε ένα σημείωμα 36 σελίδων στα αγγλικά που επισυνάπτεται στον φάκελο, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) αναφέρει ότι αξιωματούχοι του ΟΠΕΚΕΠΕ και του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, μαζί με πρόσωπα από τον επιχειρηματικό χώρο, «ενήργησαν με οργανωμένο τρόπο προκειμένου να εγκαθιδρύσουν ένα σύστημα μη ελέγχων και να αποκτήσουν ή να διευκολύνουν τη λήψη παράνομων ενισχύσεων».
Τα πράγματα έχουν ξεφύγει. Το πολιτικό σύστημα δοκιμάζεται στα όριά του, και η οικονομία βρίσκεται μπροστά σε κινδύνους που δεν είναι πια θεωρητικοί.
Άμεσοι δημοσιονομικοί κίνδυνοι – μία τρύπα 400 εκατ. ευρώ
Η πρώτη αντίδραση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ήταν άμεση και χειροπιαστή. Ζήτησε από την Ελλάδα να επιστρέψει 400 εκατομμύρια ευρώ από επιδοτήσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, ποσό που αντιστοιχεί σε πάνω από το 20% των ενισχύσεων που επρόκειτο να λάβει η χώρα τον επόμενο χρόνο. Αυτή η απόφαση δεν αποτελεί απλή προειδοποίηση, αλλά πλήγμα στους εθνικούς λογαριασμούς και προοίμιο ευρύτερης δημοσιονομικής επισφάλειας.
Η εμπιστοσύνη των ευρωπαϊκών θεσμών κλονίζεται, και αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο για καθυστερήσεις ή ακόμα και αναστολή εκταμιεύσεων και από άλλα προγράμματα, όπως το Ταμείο Ανάκαμψης. Επιπλέον, το ενδεχόμενο ευρύτερου ευρωπαϊκού ελέγχου στις δομές διαχείρισης κονδυλίων δεν αποκλείεται να οδηγήσει σε απώλειες συγχρηματοδοτήσεων, μετατοπίσεις πόρων ή και καθολικές επιτροπείες.
Κατάρρευση θεσμικής αξιοπιστίας – μία οικονομία χωρίς firewall
Η υπόθεση δεν αφορά μόνο απάτη, αλλά αποκαλύπτει την επιθετική διάβρωση και την απορρύθμιση του κρατικού μηχανισμού, για την ανασυγκρότηση του οποίου είχαν δημιουργηθεί δικλείδες ασφσαλείας από το 2010 έως το 2019. Το γεγονός ότι στελέχη δημόσιων οργανισμών συνομολογούν την ύπαρξη παρανομίας, αλλά επιλέγουν πολιτική κάλυψη αντί νομικής συμμόρφωσης, καταδεικνύει ένα κράτος το οποίο αδυνατεί —ή αρνείται— να αυτορυθμιστεί.
Η εμπλοκή υπουργών, η απομάκρυνση υπηρεσιακών παραγόντων που επιχείρησαν να σταματήσουν παράνομες πληρωμές, και η πλήρης απουσία λογοδοσίας δημιουργούν εικόνα θεσμικής κατάρρευσης. Αυτό το έλλειμμα λογοδοσίας υπονομεύει τον βασικό άξονα εμπιστοσύνης στην ελληνική οικονομία: ότι είναι κράτος δικαίου. Εάν η κυβέρνηση νομοθετεί για να προστατεύει τους δικούς της, και οι ανεξάρτητοι θεσμοί καταλύονται, τότε η Ελλάδα παύει να είναι ελκυστικός επενδυτικός προορισμός και μετατρέπεται ξανά σε χώρα υψηλού ρίσκου.
Το δίλημμα Μητσοτάκη – πλειοψηφία ή οικονομική αξιοπιστία
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μπορεί να διατηρεί κοινοβουλευτική υπεροπλία, αλλά αυτή κινδυνεύει να μετατραπεί από πλεονέκτημα σε συνυπευθυνότητα. Το Politico, με ωμή γλώσσα, τον κατηγορεί ότι μπλοκάρει τη δικαστική έρευνα και κρατά τις υποθέσεις εντός του προστατευτικού κύκλου της Βουλής. Αν αυτή η στάση συνεχιστεί, τότε τα θεσμικά και δημοσιονομικά ρίσκα πολλαπλασιάζονται.
Η επίδραση σε αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας μπορεί να είναι άμεση, ιδίως από οργανισμούς που αξιολογούν θεσμική ποιότητα (όπως η Moody’s), ενώ στις διεθνείς αγορές ενδέχεται να ενισχυθεί το country risk premium, με συνέπειες στα επιτόκια και στην πρόσβαση σε επενδυτικά κεφάλαια. Παράλληλα, η καχυποψία των Βρυξελλών μπορεί να οδηγήσει σε πιο επιθετικούς ελέγχους και αναστολές κονδυλίων.
Καταστροφή για τον αγροτικό τομέα και την περιφέρεια
Η ζημιά δεν περιορίζεται στους θεσμούς και τα μακροοικονομικά. Ο αγροτικός τομέας βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή, με αυξημένο κόστος παραγωγής, κλιματικές πιέσεις και αστάθεια τιμών. Η αφαίρεση πόρων από τον Πυλώνα Ι της ΚΑΠ δημιουργεί τεράστιο κενό ρευστότητας, ιδίως για τους νόμιμους παραγωγούς. Οι καθυστερήσεις στις πληρωμές, οι ενδεχόμενες απώλειες ενισχύσεων και η απώλεια εμπιστοσύνης στις αρχές δημιουργούν συνθήκες ρήξης.
Η κοινωνική ένταση είναι πιθανή, όπως και η ανάδυση κινημάτων ή μαζικών προσφυγών στη Δικαιοσύνη. Η Ελλάδα διακινδυνεύει να δει τον πρωτογενή τομέα της να αποσταθεροποιείται όχι από την κλιματική αλλαγή, αλλά από πολιτική συγκάλυψη.
Ο μακροπρόθεσμος κίνδυνος
Το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ ανοίγει ξανά το ερώτημα που η Ελλάδα προσπαθούσε να αφήσει πίσω της: Έχει πραγματικά απαλλαγεί από τις πελατειακές δομές που την οδήγησαν στην κρίση; Οι μεταρρυθμίσεις της τελευταίας δεκαετίας, τα δημοσιονομικά επιτεύγματα, ακόμα και η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας, βρίσκονται υπό αίρεση εάν καταστεί σαφές ότι η χώρα επιστρέφει σε πρακτικές παλιάς κοπής. Εάν η κυβέρνηση συνεχίσει να σιωπά, να μπλοκάρει τη Δικαιοσύνη και να αποφεύγει την ανάληψη ευθύνης, τότε το κόστος δεν θα είναι μόνο πολιτικό. Θα είναι οικονομικό, κοινωνικό και —τελικά— εθνικό.
