Εκτός θέσης βρίσκεται για ακόμη μια φορά το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών και κατ επέκταση η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, καθώς ο Ταγίπ Ερντογάν σφυρηλατεί νέα γεωπολιτική αρχιτεκτονική στην περιοχή με τη συμμετοχή της Ιταλίας και απωθώντας την Ελλάδα που φαίνεται ότι έχει είτε ηττηθεί, είτε αποχωρήσει από όλα τα κρίσιμα μέτωπα στην ανατολική Μεσόγειο.
Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υποδέχτηκε σήμερα στην Κωνσταντινούπολη την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι και τον πρωθυπουργό της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας (GNU) της δυτικής Λιβύης Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπέιμπα. Σε ανακοίνωσή της, η τουρκική προεδρία έκανε λόγο για «Σύνοδο Συνεργασίας» («Cooperation Summit») που έλαβε χώρα με τη συμμετοχή της Τουρκίας, της Ιταλίας και της «Λιβύης» (κι όχι απλώς της δυτικής Λιβύης).
Την ίδια στιγμή η Ελλάδα δείχνει να έχει χάσει την επαφή με το σχήμα Ελλάδα – Κύπρος – Αίγυπτος, ενώ το Ελλάδα – Κύπρος – Ισραήλ έχει κατακερματιστεί αφενός λόγω του μπλόκου Ιταλίας στον EastMed και αφετέρου λόγω της αδυναμίας υπέρβασης του τουρκικού βέτο στην ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου. Το πρόβλημα όμως διογκώνεται καθώς η παρουσία της Ιταλίας σε τριμερή Σύνοδο Κορυφής με την Τουρκία και τη Λιβύη υπονομεύει την ενιαία θέση της ΕΕ κατά του τουρκολιβυκού Μνημονίου.
Προφανώς, η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι έχει τα δικά της ζητήματα με την ΕΕ… και με την Ελλάδα, τα οποία επηρεάζουν πρόδηλα τη στάση της. Ταυτόχρονα όμως, η απαξίωση της ελληνικής κυβέρνησης ως αποτέλεσμα των διαδοχικών σκανδάλων διαφθοράς και της επιδείνωσης των σχέσεων με τους θεσμούς, υποβαθμίζουν τη διαπραγματευτική της θέση, καθιστώντας την ντε φάκτο θεατή των εξελίξεων.
Η συνάντηση
Στη συνάντηση, που πραγματοποιήθηκε κεκλεισμένων των θυρών, ήταν επίσης παρόντες από την πλευρά της Τουρκίας, ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών Ιμπραχίμ Καλίν και ο προεδρικός σύμβουλος Ακίφ Τσαγάταϊ Κιλίτς.
Σύμφωνα με το ιταλικό site Agenzia Nova, «κατά τη διάρκεια της συνάντησης, οι τρεις ηγέτες συζήτησαν την ενίσχυση της μεταξύ τους συνεργασίας για την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων, ξεκινώντας από τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών». Στο ίδιο πλαίσιο, φέρονται να «συμφώνησαν να συνεχίσουν άμεσα τις εργασίες σε τεχνικό επίπεδο για τον προσδιορισμό συγκεκριμένων δράσεων που θα αναληφθούν από κοινού εντός σαφώς καθορισμένου χρονοδιαγράμματος».
Η Τζόρτζια Μελόνι συζήτησε με τους συνομιλητές της μια σειρά από πιθανές δράσεις που θα μπορούσαν να αναληφθούν για την καταπολέμηση των διεθνών εγκληματικών δικτύων εμπορίας ανθρώπων, τη βελτίωση της αποτροπής των παράτυπων μετακινήσεων και την υποστήριξη της Λιβύης στο μέτωπο της διαχείρισης των μεταναστευτικών πιέσεων που εκείνη αντιμετωπίζει. Η Ιταλίδα πρωθυπουργός επιβεβαίωσε, επίσης, τη δέσμευση της Ιταλίας στη σταθερότητα, στην ενότητα και στην ανεξαρτησία της Λιβύης, καθώς και την ιταλική υποστήριξη σε μια πολιτική διαδικασία που θα οδηγήσει τη βορειοαφρικανική χώρα σε εκλογές, υπό την ηγεσία της ιδίας της Λιβύης και με την αρωγή των Ηνωμένων Εθνών.
Η θέση της Λιβύης
Από την πλευρά του, ο Ντμπέιμπα ανακοίνωσε την πρόθεσή του να αναζωογονήσει τον περιφερειακό ρόλο της Λιβύης, προτείνοντας ένα σχέδιο συνεργασίας με την Ιταλία, την Τουρκία και το Κατάρ για την καταπολέμηση της παράνομης εμπορίας ανθρώπων, την εξάρθρωση των πολιτοφυλακών και την ενίσχυση της οικονομικής ολοκλήρωσης στη Μεσόγειο.
Αναφορικά με το ζήτημα των μεταναστευτικών ροών, ο Λίβυος πρωθυπουργός πρότεινε τη διεξαγωγή τετραμερούς συνάντησης (Λιβύη, Ιταλία, Τουρκία και Κατάρ) για την προώθηση κοινών έργων στους τομείς της υλικοτεχνικής, τεχνικής και ανθρωπιστικής βοήθειας. Το εν λόγω σχέδιο θα περιλαμβάνει τον συντονισμό των πολιτικών επαναπατρισμού, την ανταλλαγή πληροφοριών σε σχέση με τις παράτυπες μεταναστευτικές ροές και την καταπολέμηση των εγκληματικών δικτύων.
Στις δηλώσεις του, ο Ντμπέιμπα δήλωσε ότι η Λιβύη σκοπεύει να εδραιώσει «αποτελεσματικές συνεργασίες που θα βασίζονται στην ισορροπία και στον αμοιβαίο σεβασμό». Ο πρωθυπουργός της δυτικής Λιβύης υπογράμμισε, επίσης, ότι η Τρίπολη εργάζεται για να ανακτήσει τον ρόλο της ως «αξιόπιστος παράγοντας» στις περιφερειακές ισορροπίες.
Ο Ντμπέιμπα υποστήριξε, επίσης, ότι με τη βοήθεια των μη επανδρωμένων αεροσκάφων που έχει παραλάβει από την Τουρκία, η λιβυκή πλευρά μπορεί να αποκαταστήσει την ασφάλεια και τον έλεγχο στις δικές της περιοχές ελέγχου, συμβάλλοντας έτσι, μεταξύ άλλων, στον αποτελεσματικότερο έλεγχο των συνόρων και στην καλύτερη αντιμετώπιση του μεταναστευτικού.
Σύμφωνα με ανακοίνωση που εξέδωσε η λιβυκή πλευρά, οι αντιπροσωπείες της Τουρκίας, της Ιταλίας και της δυτικής Λιβύης συζήτησαν προοπτικές συνεργασίας στους τομείς της ενέργειας, των υποδομών και των λιμένων, με στόχο τη μεγαλύτερη ένταξη της Λιβύης σε βασικά στρατηγικά έργα στη Μεσόγειο.
«Συζητήθηκε η δυνατότητα ενίσχυσης των συνεργασιών στους τομείς της ενέργειας, του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και των υποδομών, καθώς και της σύνδεσης της Λιβύης με περιφερειακά έργα στη Μεσόγειο, συμπεριλαμβανομένων των επενδύσεων σε λιμάνια, της ανάπτυξης δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και της υποστήριξης έργων στρατηγικού ενδιαφέροντος», αναφέρει στη σχετική ανακοίνωσή της η λιβυκή πλευρά.
Η επίσημη θέση της Ιταλίας
Η ιταλική κυβέρνηση, σε ανακοίνωσή της, υπογραμμίζει ότι οι τρεις ηγέτες «συζήτησαν την ενίσχυση της συνεργασίας με στόχο να απαντήσουν στις κοινές προκλήσεις, αρχίζοντας από τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών».
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός -όπως αναφέρεται- τόνισε ότι μπορεί να αξιοποιηθούν τα μέχρι τώρα αποτελέσματα της συνεργασίας της χώρας της με την Τουρκία «ώστε η εμπειρία αυτή να χρησιμεύσει στην στήριξη της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης σε σχέση με το μεταναστευτικό».
Η Τζόρτζια Μελόνι «επανέλαβε τη δέσμευση της Ιταλίας υπέρ της σταθερότητας, της ενότητας και της ανεξαρτησίας της Λιβύης» όπως και «για την παροχή στήριξης σε μια πολιτική διαδικασία -υπό την ηγεσία της Λιβύης και με την αρωγή του ΟΗΕ- η οποία να οδηγήσει στη διεξαγωγή εκλογών».
Στην ανακοίνωση, τέλος, αναφέρεται ότι «οι τρεις ηγέτες συμφώνησαν να προχωρήσει άμεσα η συνεργασία, σε τεχνικό επίπεδο, ώστε να επιλεγούν συγκεκριμένες δράσεις οι οποίες θα αναληφθούν από κοινού, με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα».
Τι αναφέρει η Αγκυρα
Σύμφωνα με ανακοίνωση της Διεύθυνσης Επικοινωνίας της τουρκικής Προεδρίας, η σύνοδος Τουρκίας, Ιταλίας και Λιβύης επικεντρώθηκε σε ζητήματα περιφερειακής συνεργασίας.
Ο Πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, υπογράμμισε τη σημασία της τριμερούς συνεργασίας για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η περιοχή της Μεσογείου, με αιχμή τις μεταναστευτικές ροές. Οπως τόνισε, η παράτυπη μετανάστευση αποτελεί κοινή πρόκληση, η οποία απαιτεί συντονισμένες ενέργειες και μακροπρόθεσμες, βιώσιμες λύσεις. Επεσήμανε ότι για την εξάλειψη των αιτίων της παράτυπης μετανάστευσης είναι απαραίτητος ο πολυμερής συντονισμός, προκειμένου να επιτευχθούν σταθερές και μακροπρόθεσμες λύσεις.
Ο Τούρκος πρόεδρος αναφέρθηκε επίσης στην κατάσταση στη Γάζα, καταγγέλλοντας την ισραηλινή επιθετικότητα και υπογραμμίζοντας την ανθρωπιστική τραγωδία που εκτυλίσσεται στην περιοχή. Τόνισε ότι η διεθνής κοινότητα φέρει σοβαρή ευθύνη για την άμεση επίτευξη κατάπαυσης του πυρός και την απρόσκοπτη παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας.
Κατέληξε υπογραμμίζοντας πως η μόνη βιώσιμη λύση στο παλαιστινιακό ζήτημα είναι η ίδρυση ανεξάρτητου, κυρίαρχου και εδαφικά ενιαίου Παλαιστινιακού Κράτους με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ, στη βάση των συνόρων του 1967.
