Την επίτευξη “τεράστιας” εμπορικής συμφωνίας με την Ιαπωνία ανακοίνωσε ο Αμερικανόις πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, πριν από το deadline της πρώτης Αυγούστου, στοχεύοντας έτσι να εντείνει την πίεση στους Ευρωπαίους και την Κίνα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ιαπωνία έκλεισαν μια ιστορική εμπορική συμφωνία, την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ παρουσιάζει ως μια «τεράστια συμφωνία» που θα αναδιαμορφώσει συθέμελα τις οικονομικές ισορροπίες μεταξύ δύο από τις πιο ισχυρές οικονομίες στον πλανήτη.
Η συμφωνία περιλαμβάνει τη μείωση των απειλούμενων αμερικανικών δασμών στις ιαπωνικές εισαγωγές από το 25% στο 15%, με τα αυτοκίνητα να είναι στο επίκεντρο, ενώ παράλληλα η Ιαπωνία δεσμεύεται να ρίξει πάνω από 550 δισ. δολάρια σε επενδύσεις στην αμερικανική αγορά. Επιπλέον, ανοίγει τις πύλες της Ιαπωνίας για αμερικανικά προϊόντα, όπως αυτοκίνητα, φορτηγά, ρύζι και αγροτικά , δίνοντας ισχυρό boost στους Αμερικανούς παραγωγούς να πάρουν μερίδιο σε αγορές κλειστές μέχρι σήμερα.
Το παρασκήνιο
Οι διαπραγματεύσεις έτρεξαν κυρίως στο παρασκήνιο, με εξάρσεις τόσο ρητορικές —κυρίως από τον Τραμπ— όσο και στρατηγικές, ειδικά από την πλευρά των Ιαπώνων. Αυτές οι κόντρες φάνηκαν να φέρνουν στα όριά τους τις αγορές, καθώς κάθε νέο γύρο συνομιλιών ακολουθούσε μία εκτόξευση των spreads στα αμερικανικά κρατικά ομόλογα, που τις τελευταίες μέρες έχουν «κάτσει». Ο Ιάπωνας πρωθυπουργός Σιγκερού Ισίμπα, -που μόλις έχασε τον έλεγχο της Βουλής- καλείται τώρα να προσκομίσει για ψήφιση ένα deal το οποίο δύσκολα θα βρει υποστήριξη.
Γεωοικονομικός μοχλός πίεσης
Το κλείσιμο της συμφωνίας λίγες μέρες πριν την κρίσιμη ημερομηνία δείχνει πλήρως τον στρατηγικό υπολογισμό της αμερικανικής πλευράς. Με τη συμφωνία στο χέρι, ο Τραμπ εντείνει την πίεση στους Ευρωπαίους, στέλνει μήνυμα στο διεθνώς ότι η πολιτική του αποδίδει καρπούς και δημιουργεί δυναμική. Η ιαπωνική συμφωνία λειτουργεί ως καλοστημένο μήνυμα και μοχλός πίεσης: «κλείνεις γρήγορα και παίρνεις ό,τι ζητάς ή αλλιώς πληρώνεις πανάκριβα τις καθυστερήσεις».
Η «deal or tariffs» λογική μετατρέπει το εμπόριο σε πεδίο μάχης όπου οι κανόνες αλλάζουν συνεχώς, πιέζοντας την ΕΕ να κινηθεί γρήγορα και ομοθυμαδόν, αλλιώς ετοιμάζεται ανταπάντηση με οικονομικά αντίμετρα.
Ανάλυση της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιαπωνίας
Δασμοί και Πρόσβαση στις Αγορές: Η νέα συμφωνία ρίχνει τους πιεστικούς δασμούς των ΗΠΑ στις ιαπωνικές εισαγωγές από 25% σε 15%, με ιδιαίτερη έμφαση στον αυτοκινητιστικό κλάδο. Παράλληλα, η Ιαπωνία ανοίγει τις αγορές της για αμερικανικά αυτοκίνητα, φορτηγά, ρύζι και άλλα αγροτικά προϊόντα, δίνοντας ουσιαστικό «εισιτήριο» στους αμερικανούς εξαγωγείς για πρόσβαση σε μια μέχρι τώρα κλειστή αγορά.
Επενδυτική Δέσμευση: Η Ιαπωνία αναλαμβάνει να επενδύσει 550 δισ. δολάρια στις ΗΠΑ, κάτι που ενισχύει όχι μόνο το αμερικανικό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών αλλά και τη βαθύτερη οικονομική σύζευξη των δύο χωρών.
Ενέργεια – Αλάσκα LNG: Μέρος της συμφωνίας περιλαμβάνει τη δέσμευση της Ιαπωνίας για συμμετοχή στο αμερικανικό project υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Αλάσκα (Alaska LNG), ύψους 44 δισ. δολαρίων, που αναμένεται να εξυπηρετήσει ενεργειακές ανάγκες της Ασίας και να ανοίξει νέα κανάλια στρατηγικής συνεργασίας.
Αγορές – Επιδράσεις – Κλίμα
Ανακούφιση στα Χρηματιστήρια: Με την ανακοίνωση της συμφωνίας, οι ιαπωνικές αυτοκινητοβιομηχανίες είδαν τις μετοχές τους να εκτοξεύονται — +11% για την Toyota, +8%+ για Nissan & Honda — ενώ τα spreads στα αμερικανικά ομόλογα υποχώρησαν αισθητά μετά από μια περίοδο έντονης μεταβλητότητας, καθώς οι αγορές τιμολογούσαν τις εμπορικές εντάσεις.
Στρατηγικό μήνυμα: Το συμφωνητικό «κλείδωσε» λίγες ημέρες πριν τη deadline της 1ης Αυγούστου, στέλνοντας μήνυμα προς Ε.Ε. και αγορές παγκοσμίως ότι οι ΗΠΑ επιβραβεύουν την ταχεία συναλλαγή και την προσαρμοστικότητα, ενώ παράλληλα χρησιμοποιούν τη συμφωνία ως διαπραγματευτικό μοχλό (leverage) απέναντι στην Ευρώπη.
Γεωπολιτικές & γεωοικονομικές διαστάσεις
Διμερής συμμαχία και νέα αρχιτεκτονική: Η συμφωνία εμβαθύνει τις διμερείς σχέσεις και στέλνει σαφές σήμα ότι ακόμη και δοκιμασμένοι σύμμαχοι (όπως η Ιαπωνία) δεν εξαιρούνται από το νέο, πιο «συναλλακτικό», αμερικανικό εμπορικό δόγμα.
Μετατόπιση ισορροπιών: Το άνοιγμα της ιαπωνικής αγοράς — ειδικά για αμερικανικά αγροτικά προϊόντα και ενέργεια — υπονομεύει το παραδοσιακό ευρωπαϊκό πλεονέκτημα στην Ασία και ενισχύει την αμερικανική παρουσία σε νευραλγικούς τομείς.
Κίνδυνοι & εκκρεμότητες: Η εφαρμογή παραπέμπεται σε επιμέρους λεπτομέρειες (ποσοστώσεις, ειδικά καθεστώτα για κατηγορίες προϊόντων), ενώ ενδέχεται να υπάρξουν αντιδράσεις εσωτερικά και στις δύο χώρες, καθώς αγρότες και βιομηχανίες αξιολογούν τα οφέλη και τα ρίσκα.
