Σε νέα κλιμάκωση της έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο προχώρησε η Λιβύη, καταθέτοντας ρηματική διακοίνωση στον ΟΗΕ, η οποία όχι μόνο αμφισβητεί τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ) της Ελλάδας, αλλά υιοθετεί πλήρως τη γραμμή της Τουρκίας.
Η διακοίνωση συνοδεύεται από χάρτη-πρόκληση, που αποτυπώνει τη λιβυκή υφαλοκρηπίδα να εκτείνεται αυθαίρετα μέχρι νότια της Κρήτης, αγνοώντας πλήρως την ύπαρξη των ελληνικών νησιών.
Πρόκειται για μια καθοδηγούμενη ενέργεια που υπηρετεί πιστά τον τουρκικό αναθεωρητισμό, επαναφέροντας το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 – ένα νομικά ανυπόστατο κείμενο που δεν έχει επικυρωθεί ούτε από τη λιβυκή Βουλή και δεν αναγνωρίζεται από τη διεθνή κοινότητα.
Αρνούνται την Κρήτη, απορρίπτουν τις συμφωνίες
Η Λιβύη δηλώνει πως δεν αναγνωρίζει καμία ισχύ στον ελληνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, απορρίπτει ως «άκυρη» τη συμφωνία Ελλάδας-Αιγύπτου του 2020 και φτάνει στο σημείο να αμφισβητήσει ακόμη και την ανακήρυξη ελληνικής ΑΟΖ στο Ιόνιο. Με φρασεολογία που παραπέμπει σε τουρκικό non-paper, υποστηρίζει ότι ούτε η Ελλάδα, ούτε η Αίγυπτος έχουν κυριαρχικά δικαιώματα στις περιοχές που έχουν οριοθετήσει.
Πιο συγκεκριμένα, στη διακοίνωση υποστηρίζεται ότι τα ελληνικά νησιά – συμπεριλαμβανομένης της Κρήτης – δεν έχουν αυτόματα δικαιώματα σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, παρά μόνο υπό προϋποθέσεις. Υιοθετεί δηλαδή πλήρως τη θεωρία της «περιορισμένης επήρειας» που επίμονα προωθεί η Άγκυρα, επιδιώκοντας να ακυρώσει γεωγραφικά και νομικά την ελληνική νησιωτική κυριαρχία.
Στόχος οι ελληνικές έρευνες και η ενεργειακή κυριαρχία
Η ρηματική διακοίνωση επιχειρεί να μπλοκάρει τις ελληνικές έρευνες υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης, τις οποίες η Λιβύη χαρακτηρίζει μονομερείς και παράνομες. Στοχοποιούνται άδειες που έχουν δοθεί από το 2022 και κυρίως η πρόσφατη έγκριση του Απριλίου 2024, με τη Λιβύη να ισχυρίζεται πως αυτές οι δραστηριότητες «παραβιάζουν τα κυριαρχικά της δικαιώματα» – χωρίς βέβαια να υπάρχει οποιαδήποτε συμφωνία ή οριοθέτηση με την Ελλάδα.
Ουσιαστικά, η Λιβύη ζητά την αναστολή κάθε ερευνητικής ή ενεργειακής δραστηριότητας σε περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας, εμφανίζοντας τον εαυτό της ως «συνεταίρο» στον ελληνικό υποθαλάσσιο πλούτο. Και όλα αυτά τη στιγμή που το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν έχει καμία απολύτως νομική υπόσταση.
Νομικός τραμπουκισμός με γεωπολιτική σφραγίδα Άγκυρας
Η επίκληση του διεθνούς δικαίου γίνεται επιλεκτικά και υποκριτικά. Η Λιβύη εμφανίζεται ως υπερασπιστής της «ευθυδικίας», την ίδια ώρα που μονομερώς επεκτείνει την υφαλοκρηπίδα της σε βάρος της Ελλάδας. Η χαρτογράφηση που κατέθεσε στον ΟΗΕ, με οριοθέτηση «υπό το φως» του τουρκολιβυκού μνημονίου, περιλαμβάνει συντεταγμένες που εκτείνονται ως τη μέση γραμμή με την Κρήτη και αγγίζουν ακόμα και το Ιόνιο.
Η στρατηγική αυτή είναι καθαρά υποκινούμενη από την Άγκυρα, η οποία χρησιμοποιεί τη Λιβύη ως γεωπολιτικό εργαλείο πίεσης προς την Ελλάδα και την Αίγυπτο. Με τον εμφύλιο στη Λιβύη να μην έχει ουσιαστικά τελειώσει και τη μεταβατική κυβέρνηση να στερείται δημοκρατικής νομιμοποίησης, η Άγκυρα επιχειρεί να εδραιώσει το αποτύπωμά της με κάθε τρόπο – ακόμη και μέσω ρηματικών προκλήσεων.
Η Ελλάδα πρέπει να απαντήσει
Η Αθήνα οφείλει να καταγγείλει άμεσα τη νέα διακοίνωση της Λιβύης ως νομικά αβάσιμη, πολιτικά υποκινούμενη και πλήρως αντίθετη με το διεθνές δίκαιο. Παράλληλα, πρέπει να ενισχύσει τον διπλωματικό της βηματισμό σε Ε.Ε., ΗΠΑ και ΟΗΕ, τονίζοντας πως οι μονομερείς λιβυκές και τουρκικές αξιώσεις δεν συνιστούν «διαφορετική ερμηνεία», αλλά κατάφωρη παραβίαση του Δικαίου της Θάλασσας.
Οι τουρκο-λιβυκές επιθέσεις στην ελληνική κυριαρχία δεν είναι απλώς «ανταγωνιστικές κινήσεις». Είναι μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου αποσταθεροποίησης και επιβολής τετελεσμένων στη Μεσόγειο. Η απάντηση δεν πρέπει να είναι μόνο νομική και διπλωματική – πρέπει να είναι και ενεργή, με επιτάχυνση των ερευνών, στρατηγικές συμμαχίες και διαρκή παρουσία στην περιοχή.
Η Ελλάδα δεν απειλεί – αλλά ούτε απειλείται. Και αυτό πρέπει να καταστεί απολύτως σαφές.
