Εκ βάθρων επανασχεδιασμό της κυβερνητικής πολιτικής για την ακρίβεια ζητά η Ένωση Σούπερ Μάρκετ, επαναφέροντας στην ατζέντα το ζήτημα μείωσης του ΦΠΑ, των ρυθμιστικών απαιτήσεων και των κυβερνητικών παρεμβάσεων στον καθορισμό των τιμών.
Πλέγμα πρωτοβουλιών για την επανεξισσορόπιση της αγοράς ζητά η Ένωση Σούπερ Μάρκετ, με τους ιδιοκτήτες να δείχνουν στην κατεύθυνση της αλυσίδας εφοδιασμού και στην παραγωγή για τις αυξημένες τιμές. Οι ίδιοι επισημαίνουν ότι αν και στις τιμές των σούπερ μάρκετ καταγράφεται οριακός αποπληθωρισμός, οι τιμές δεν έχουν προοπτική να επιστρέψουν στα προ τριετίας επίπεδα, ζητώντας παρέμβαση για την αύξηση της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών.
Ο πρόεδρος της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας, Αριστοτέλης Παντελιάδης, στο πλαίσιο ενημέρωσης για τους δημοσιογράφους, είπε ότι είναι δεδομένο ότι οι τιμές τα τελευταία 2,5 χρόνια έχουν σταθεροποιηθεί σε ένα υψηλό επίπεδο και αυτό δημιουργεί προβλήματα και γκρίνια. Ειδικότερα σημείωσε ότι:
“Οι τιμές δεν μπορούν στο σύνολό τους να ξαναγυρίσουν στο επίπεδο που ήταν προ τριετίας. Η λύση είναι οι αυξήσεις των μισθών. Οι μισθοί πλέον και το 2024 και το 2025 αυξάνονται και θα αυξάνονται με ρυθμούς σημαντικά πιο γρήγορους από τον πληθωρισμό των τροφίμων. Ένα μέρος της απώλειας της αγοραστικής δύναμης καλύπτεται και θα συνεχίσει να καλύπτεται λόγω της αύξησης των μισθών. Αυτό θα γίνει με υγιή τρόπο για τις επιχειρήσεις εφόσον συνοδεύεται από αύξηση της παραγωγικότητας”.
Από την πλευρά της Ένωσης, ο κ. Παντελιάδης έθεσε εκ νέου θέμα μείωσης του ΦΠΑ σε βασικά αγαθά για την υποχώρηση των τιμών και επανέλαβε τη δέσμευση ότι στα σούπερ μάρκετ οι μειώσεις θα περάσουν στο σύνολό του στην τιμή στο ράφι.
Προλειαίνουν το έδαφος
Η Ένωση των Σούπερ Μάρκετ επιχειρεί να επαναφέρει στο πολιτικό τραπέζι μια σειρά από θέμαta που υποστηρίζει ότι δυσχεραίνουν τη λειτουργία της αγοράς και ανεβάζουν το κόστος, αλλά αυτή τη φορά μέσω ενίσχυση της επίγνωσης σε κοινωνικό επίπεδο. Με τον τρόπο αυτό οι ιδιοκτήτες των σούπερ μάρκετ επιχειρούν δια του συλλογικού τους οργάνου να ενισχύουν την ενημέρωση, προσφέροντας στοιχεία και δημιουργώντας κλίμα, ώστε να περιορίσει το πολιτικό κόστος και να προλειάνει τον δρόμο για την κυβέρνηση.
Το βασικό επιχείρημα της Ένωσης των Σούπερ Μάρκετ για τη μείωση του ΦΠΑ έγκειται στον εκσυγχρονισμό του ελληνικού φορολογικού συστήματος και τη δυνατότητα της ΑΑΔΕ να αυξήσει τα έσοδα από άμεσους φόρους, σημειώνοντας μάλιστα ότι οι υψηλοί έμμεσοι φόροι είναι ίδιον των δυσλειτουργικών συστημάτων. “Καθώς το ελληνικό φορολογικό σύστημα εκσυγχρονίζεται, υπάρχει περιθώριο για έμμεσους φόρους και δη τον ΦΠΑ να προσαρμοστούν στα ευρωπαϊκά επίπεδα”, σημείωσε ο πρόεδρος της Ένωσης, Αριστοτέλης Παντελιάδης.
Κόστος, κατακερματισμός και γραφειοκρατία
Συλλογικά, η Ένωση των Σούπερ Μάρκετ αρνείται τις καταγγελίες για αισχροκέρδια και για καρτέλ, ενώ επικαλούμενη στοιχεία του ερευνητικού της οργάνου του ΙΕΛΚΑ, ότι την τριετία της έκρηξης της ακρίβειας η πορεία των κερδών στον κλάδο ήταν φθίνουσα.
Τόσο ο Αριστοτέλης Παντελιάδης όσο και ο αντιπρόεδρος της Ένωσης Γιάννης Μασούτης σκιαγράφησαν τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κλάδος των σούπερ μάρκετ στην Ελλάδα, σε αντίστιξη -πολλές φορές- με την κατάσταση που επικρατεί στην Ευρώπη.
Από τα στοιχεία που παρουσίασε το ΙΕΛΚΑ, σε πολλά προϊόντα οι τιμές στην Ελλάδα θα ήταν καλύτερες από τις αντίστοιχες στην Ευρώπη, σε καθαρή βάση, εξαιρουμένου δηλαδή του ΦΠΑ. Συνεπώς, η Ένωση επιμένει ότι η μείωση, σε στοχευμένες ομάδες προϊόντων, θα περάσει απευθείας στον καταναλωτή, συμβάλλοντας στην αποκλιμάκωση του πληθωρισμού και την υποχώρηση του κόστους ζωής.
Οι προμήθειες
Μεγάλο κόστος για τα super market, που ανέρχεται στο 0,5% του τζίρου είναι και η διαχείριση των ηλεκτρονικών πληρωμών, όπου οι προμήθειες είναι υψηλές και με ανοδική τάση, όπως δήλωσε ο Γιάννης Μασούτης. Σήμερα, όπως είπε, ο κ. Παντελιάδης οι κάρτες αναλογούν στο 70 προς 80% του συνολικού τζίρου, που συνεπάγεται μεγάλο κόστος για τη διαχείριση, λόγω προμηθειών.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΕΣΕ, Αριστοτέλη Παντελιάδη, στην Ελλάδα τα super market κατέχουν πολύ μικρότερο ποσοστό της λιανικής αγοράς, ιδιαίτερα στα τρόφιμα οπωροπωλείου συγκριτικά με την Ευρώπη. Στοιχεία που επικαλέστηκαν αναφέρουν ότι στην Ελλάδα τα super market ανέρχονται στο 52% του συνολικού τζίρου της συγκεκριμένης αγοράς, ενώ το υπόλοιπο 48% είναι κυρίως στις λαϊκές αγορές. Στην Ευρώπη, μεσοσταθμικά η αναλογία είναι στο 70-30%. Υπ’ αυτό το πρίσμα, η αύξηση του ποσοστού αυτού, μπορεί να οδηγήσει σε μειώσεις τιμών σε κομβικά προϊόντα.
Κατακερματισμένη αγορά
Ζήτημα αποτελεί επίσης ο κατακερματισμός της αγοράς, που εμποδίζει την αποτελεσματικότητα των οικονομιών κλίμακος, διαχέει τον ανταγωνισμό και υπονομεύει τις επενδύσεις. Σύμφωνα μάλιστα με τον γενικό διευθυντή της ΕΣΕ, Απόστολο Πεταλά, το ενδεχόμενο κινήσεων συγκέντρωσης της αγοράς των super market θα ήταν θετικό, καθώς θα ενίσχυε την υγεία της αγοράς.
Ειδικότερα, οπρόεδρος της ΕΣΕ προέβλεψε ότι θα έρθει περαιτέρω συγκέντρωση του κλάδου των σούπερ μάρκετ με νέες εξαγορές ή συγχωνεύσεις. “Δεν εννοώ ότι θα εξαλειφθούν όλες και ότι δεν θα υπάρχει χώρος για μία μικρή ή μεσαία αλυσίδα, αρκεί αυτές να γνωρίζουν σε ποιο χώρο και με ποιες συνθήκες ανταγωνίζονται. Μέσω της συγκέντρωσης θα επέλθει οικονομική υγεία, καθότι τα περιθώρια κέρδους είναι οριακά και επικίνδυνα. Η αύξηση των αμοιβών θα συνεχιστεί και πρέπει να συνεχιστεί και αυτό αποτελεί σημαντικό παράγοντα ενίσχυσης του κόστους γιατί είμαστε κλάδος εντάσεως εργασίας. Πρέπει να συνεχίσουν και θα συνεχίσουν να αυξάνονται οι αμοιβές. Πρέπει να συνεχίσουν και θα συνεχίσουν να γίνονται επενδύσεις για να κρατάμε καλό επίπεδο στα καταστήματά μας. Και δεν νομίζω ότι θα σταματήσει ο έντονος ανταγωνισμός να υπάρχει, καθότι οδηγεί τον κλάδο σε εξέλιξη”.
Εισαγόμενη γραφειοκρατία
Σύμφωνα με την ΕΣΕ και τις διοικήσεις μεγάλων ομίλων σούπερ μάρκετ, ικανό μέρος του κόστους λειτουργίας απορροφά η συμμόρφωση με τις οδηγίες και του κανονισμούς της ελληνικής κυβέρνησης και της “γραφειοκρατίας” των Βρυξελλών. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι συγκεκριμένες νομοθετικές παρεμβάσεις έχουν τελικά αντίθετα αποτελέσματα από αυτά για τα οποία σχεδιάζονται, αναγνωρίζοντας όμως ότι παρεμβάσεις όπως η απαγόρευση προσφορών σε συγκεκριμένες κατηγορίες έφεραν θετικά αποτελέσματα.
Το κόστος των ελληνικών σούπερ μάρκετ επηρεάζεται όμως και από τις κεντρικές πολιτικές στις Βρυξέλλες, καθώς με πρόσχημα τους περιβαλλοντικούς κανονισμούς και τις νέες νόρμες εισαγάγουν κοστοβόρες διαδικασίες, που μειώνουν την παραγωγικότητα και αυξάνουν το κόστος συμμόρφωσης και το λειτουργικό ρίσκο. Ειδικότερα, όπως σημείωσε ο κ. Παντελιάδης, “τα περιοριστικά μέτρα διώχνουν βιομηχανίες από την Ευρώπη και όχι μόνο δεν ενοχλείται η Ε.Ε. αλλά το θεωρεί και φυσιολογικό, δηλώνοντας ικανοποιημένη μόνο από το γεγονός ότι μειώνονται οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα”. Ενώ συμπλήρωσε ότι: “η παραγωγή μεταφέρεται δίπλα μας, σε χώρες όπως για παράδειγμα η Τουρκία και ουσιαστικά είναι σαν να στρουθοκαμηλίζουμε”.
Επιπλέον, αναφέρθηκε στο σύστημα εγγυοδοσίας για την επιστροφή των φιαλών από πλαστικό και από αλουμίνιο στο νερό και τα αναψυκτικά, το λεγόμενο DRS, και συμπλήρωσε ότι είναι ένα μέτρο που έχει λόγο ύπαρξης, θα εφαρμοστεί σε έναν χρόνο και θα αλλάξει τον τρόπο που ψωνίζουμε και πηγαίνουμε στο σούπερ μάρκετ. “Έχει κόστος, έχει όμως και νόημα. Στον αντίποδα η οδηγία CSRD που είναι η μετεξέλιξη του ESG, φέρνει μεγάλη γραφειοκρατία και σημαντική επιβάρυνση. Συχνά οι κανόνες γίνονται υπερβολικοί. Επίσης, βρίσκεται σε εξέλιξη η κουβέντα για την πιο σύντομη αποπληρωμή των υποχρεώσεων από τα σούπερ μάρκετ στους προμηθευτές τους σε 30 ή 60 ημέρες για τα γεωργικά προϊόντα αλλά και για τα προϊόντα που περιέχουν γεωργικά προϊόντα. Σε αυτό το πεδίο συζητείται η περαιτέρω αυστηροποίηση”.
“Επίσης ο κανονισμός για το deforestation (αποψίλωση των δασών) ενέχει μεγάλη γραφειοκρατία και αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα τυφλής γραφειοκρατίας χωρίς να σκέφτεται τις επιπτώσεις που τελικά βαρύνουν τον καταναλωτή”, ανέφερε μεταξύ άλλων ο πρόεδρος της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ.
Σε διαδικασία συζήτησης βρίσκεται η τιμή αναφοράς για τις προσφορές αλλά και η οδηγία NIS2 για την κυβερνοασφάλεια που επίσης φέρνει γραφειοκρατία, όπως υποστήριξε ο κύριος Παντελιάδης.
Διεθνείς τιμές και παραγωγική αλυσίδα
Σύμφωνα με τον κ. Παντελιάδη, η κλιματική αλλαγή προκαλεί αλυσιδωτές παρενέργειες στην παραγωγή σε παγκόσμιο επίπεδο. Μάλιστα υπογράμμισε πρώτα την υπόθεση του ελαιόλαδου -οι τιμές του οποίου βρίσκονται σε τροχιά αποκλιμάκωσης πλέον- και του καφέ, ο οποίος καλπάζει ακόμη… Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν τη δυσκολία ελέγχου του κόστους και μέσω προβλέψεων. Αν μάλιστα υπολογιστούν οι γεωπολιτικές και γεωοικονομικές εντάσεις, τότε προστίθενται και άλλοι παράγοντες που ανεβάζουν το κόστος στην παραγωγική αλυσίδα.
Πρόβλημα, σύμφωνα με τον κ. Παντελιάδη, αποτελούν επίσης οι καταστροφές περιουσιών και υποδομών που επιβαρύνουν το κόστος, τους φόρους και τη δυνατότητα ορθής λειτουργίας των σούπερ μάρκετ, όπως συνέβη με την κακοκαιρία Daniel.
