Μπροστά σε ένα εντελώς ρευστό γεωπολιτικό και γεωοικονομικό σκηνικό και επικείμενες τεκτονικές αλλαγές πολιτικής, οι μεγάλοι διεθνείς παίχτες, τόσο σε επίπεδο χωρών, όσο και επιχειρήσεων αναδιατάσσονται και ετοιμάζονται για περίοδο μεγάλων εντάσεων και αβεβαιότητας, όσο κι αν αυτό δεν είναι ορατό δια γυμνού οφθαλμού στις αγορές.
Στη δεύτερη θητεία του ως Πρόεδρος των ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να αυξήσει τους δασμούς για τις εισαγωγές αγαθών από την Κίνα κατά 25% και άλλες εμπορικές εισαγωγές από τον υπόλοιπο κόσμο κατά 5%.
Η παγκόσμια τάξη πραγμάτων αναδιαμορφώνει άρδην τις αλυσίδες εφοδιασμού, ανοίγοντας το δρόμο σε νέες δυνάμεις στο διεθνές εμπόριο σύμφωνα με την μεγαλύτερη ασφαλιστική πιστώσεων στον κόσμο την Allianz Trade.
Καθώς οι ισορροπίες μεταβάλλονται, δεν είναι εύκολο να σκιαγραφήσει κανείς τη νέα πραγματικότητα, καθώς οι παίχτες κρατούν κλειστά τα χαρτιά τους, έχοντας πλέον την εμπειρία και το playbook από την πρώτη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ.
Από τον εμπορικό πόλεμο εξαιρούνται το Μεξικό και ο Καναδάς. Η αύξηση των εμπορικών δασμών θα μειώσει την ονομαστική αξία του παγκοσμίου εμπορίου κατά 0,6% το 2026, καθώς τα περισσότερα μέτρα θα εφαρμοστούν το δεύτερο εξάμηνο του 2025. Για την Ευρώπη και την Κίνα το διακύβευμα του εμπορικού πολέμου που θα κηρύξει ο Τράμπ είναι εξαγωγές αξίας 67 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2025-2026. Οι κλάδοι που θα πληγούν περισσότερο είναι η αυτοκινητοβιομηχανία, ο εξοπλισμός, για τις μεταφορές και τα μέταλλα. Τα όπλα στα χέρια των Ευρωπαίων που μπορεί να χρησιμοποιηθούν ως αντίποινα είναι τα τους φαρμακευτικά προϊόντα, τα μεταλλικά υλικά για την αυτοκινητοβιομηχανία, τα αγροδιατροφικά προϊόντα και τα μηχανήματα.
Αμερικανικός «νονός» εναντίον του δόγματος του «μεταξιού» της Κίνας
Το παγκόσμιο εμπόριο διαμορφώνεται όλο και περισσότερο από τις πολεμικές γεωοικονομικές ατζέντες των ΗΠΑ και της Κίνας. Το χάσμα στις εισαγωγές μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας έχει μεγαλώσει. Η Κίνα εξάγει περισσότερα στους δικούς της γεωπολιτικά στενούς εταίρους, την Ρωσία, Σιγκαπούρη, Βιετνάμ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Σαουδική Αραβία. Σε αυτό το πλαίσιο, το διμερές εμπόριο μεταξύ των γεωπολιτικά ευθυγραμμισμένων χωρών έχει αυξηθεί κατά +2% στα 620 δισ. USD στο 60% του παγκόσμιου εμπορίου σε μόλις δύο χρόνια.
Το δόγμα του «μεταξιού» με επίκεντρο το εμπόριο και τη βιομηχανία της Κίνας βασίζεται κυρίως στην ήπια δύναμη και την επιρροή των συνδετικών κρίκων, ενώ ο αμερικανικός «νονός» βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: (i) σε μια ακλόνητη δέσμευση για προστασία των βασικών εθνικών συμφερόντων με κάθε κόστος, (ii) στην εξασφάλιση της πίστης εντός του δικτύου των ιστορικών συμμάχων, (iii) σε μια ενεργή οικονομική και στρατιωτική στάση έναντι των αντιπάλων και (iv) στην επέκταση της αμερικανικής επιρροής και ελέγχου σε νέες τομείς όπως το διάστημα, η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη, εξηγεί ο Ano Kuhanathan, Επικεφαλής Εταιρικής Έρευνας στην Allianz Trade.
Η ευθυγράμμιση με τις ΗΠΑ κοστίζει στην ΕΕ
Ενώ οι ΗΠΑ και η ΕΕ έχουν κοινή στάση σε γεωπολιτικά ζητήματα, τα οικονομικά τους συμφέροντα τους δεν ευθυγραμμίζονται. Ωστόσο, η ΕΕ τείνει να ακολουθήσει το παράδειγμά της όταν οι ΗΠΑ επιβάλλουν δασμούς στην Κίνα – συνήθως το επόμενο έτος – παρόλο που πληρώνει υψηλότερο τίμημα, σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Allianz Trade. Οι προηγούμενοι δασμοί που επιβλήθηκαν στην Κίνα κόστισαν στις ΗΠΑ 17 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως (4% των κινεζικών εισαγωγών της), αλλά κοστίζουν στην ΕΕ σχεδόν 38 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως (6,4% των κινεζικών εισαγωγών της). Επιπλέον, η ίδια η ΕΕ δεν είναι ασφαλής από τα μέτρα προστατευτισμού των ΗΠΑ και υπάρχει ο κίνδυνος οι ΗΠΑ και/ή η Κίνα να ακολουθήσουν μια στρατηγική διαίρει και βασίλευε εκμεταλλευόμενοι τα εσωτερικά προβλήματα για να αναζητήσουν διμερείς συμφωνίες που θα βελτιώσουν τις δικές τους διαπραγματευτικές θέσεις κατά το μπλοκ.
Νέοι εμπορικοί κόμβοι αναδεικνύονται
Τα επόμενα χρόνια, το παγκόσμιο εμπόριο είναι πιθανό να αυξηθεί κάτω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο του. Ταυτόχρονα, ο δείκτης πολυπλοκότητας της αλυσίδας εφοδιασμού της Allianz Trade δείχνει ότι οι παγκόσμιες εμπορικές ροές γίνονται πιο περίπλοκες, με τα επίπεδα πολυπλοκότητας να διπλασιάζονται από το 2017 και να αυξάνονται 6 φορές σε σύγκριση με τα χρόνια της πανδημίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η Allianz Trade εντοπίζει 25 οικονομίες που θα μπορούσαν να επωφεληθούν από αυτή τη νέα γεωοικονομική τάξη, δεδομένης της σχετικά υψηλότερης ανταγωνιστικότητάς τους σε σύγκριση με την Κίνα στο πλαίσιο ενός εντεινόμενου εμπορικού πολέμου από τις ΗΠΑ.
Πέρα από τις ταχέως αναπτυσσόμενες οικονομίες, όπως η Ινδία, μία μετατόπιση του εμπορίου που άνοιξε τις πόρτες σε χώρες όπως το Βιετνάμ, η Μαλαισία, η Ινδονησία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα για να αναδειχθούν ως εμπορικοί κόμβοι επόμενης γενιάς. Η Allianz Trade αναμένει ότι αυτές οι οικονομίες θα αυξήσουν το μερίδιό τους στις παγκόσμιες εξαγωγές κατά +1,6% τα επόμενα πέντε χρόνια, φτάνοντας τα 1.274 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ. Καθώς αυτοί οι κόμβοι αναπτύσσονται και αντιπροσωπεύουν έως και το 21,3% όλων των παγκόσμιων εξαγωγών έως το 2029, θα χρειαστεί επίσης να επενδύσουν 120 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο σε υποδομές λιμένων για να διατηρήσουν τη δυναμική τους», προσθέτει η Françoise Huang, Senior Economist for Asia Pacific and Trade στην Allianz Trade.
Επιλογή παράταξης στη νέα γεωοικονομική τάξη
Εξετάζοντας τους εμπορικούς κόμβους επόμενης γενιάς και τους γεωπολιτικούς, εμπορικούς και διασυνοριακούς επενδυτικούς συνδέσμους άλλων μεγάλων οικονομιών με τις ΗΠΑ και την Κίνα, η Allianz Trade συμπεραίνει ότι η σφαίρα επιρροής της Κίνας θα περιλαμβάνει περισσότερους εμπορικούς κόμβους επόμενης γενιάς από τον αναδυόμενο κόσμο, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του δυτικού μπλοκ παραμένει πιο κοντά στις ΗΠΑ.
Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι το Ηνωμένο Βασίλειο είναι η πλησιέστερη χώρα στις ΗΠΑ, ακολουθούμενη από την Ιρλανδία και την Ολλανδία, με τον Καναδά στην 4η θέση και το Μεξικό μόνο στην 28η. Τα περισσότερα αφρικανικά και ασιατικά έθνη είναι πιο κοντά στην Κίνα: κατά μέσο όρο 0,5 για τα αφρικανικά έθνη έναντι 0,7 απόσταση με τις ΗΠΑ και 0,4 για τα ασιατικά έθνη έναντι 0,6 απόσταση με τις ΗΠΑ. Αλλά μετά το Χονγκ Κονγκ, ο Καναδάς είναι η 2η οικονομία ντουλάπας στην Κίνα – καταφέρνοντας να παραμείνει κοντά και στις δύο υπερδυνάμεις.
Η Αυστραλία, η Νότια Κορέα και η Ελλάδα είναι μεταξύ των άλλων εθνών που κατάφεραν να διατηρήσουν την ίδια απόσταση τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με την Κίνα. Αυτές οι χώρες είναι γεωπολιτικά πιο κοντά στις ΗΠΑ, αλλά διατηρούν πολύ ισχυρές εμπορικές και επενδυτικές σχέσεις με την Κίνα. Αυτή η θέση θα μπορούσε δυνητικά να γίνει όλο και πιο άβολη και να τους αναγκάσει να διαλέξουν πλευρά, εάν η νέα γεωοικονομική τάξη που επικεντρώνεται στην αντιπαράθεση ΗΠΑ-Κίνας επιδεινωθεί σημαντικά, εξηγεί η Françoise Huang.
