Η Freedom House δημοσίευσε την ετήσια κατάταξη των πιο ελεύθερων και πιο καταπιεσμένων εθνών στον κόσμο, με το γενικό συμπέρασμα να δείχνει ότι η δημοκρατία υποχώρησε για 18η χρονιά.
Η έκθεση θεωρείται βασικό βαρόμετρο για την παγκόσμια δημοκρατία και η φετινή έκδοση διαπίστωσε ότι η παγκόσμια ελευθερία μειώνεται για 18η συνεχή χρονιά.
Συνολικά 195 χώρες και 15 εδάφη αναλύθηκαν ως προς τα επίπεδα πρόσβασής τους στα πολιτικά δικαιώματα και τις πολιτικές ελευθερίες, προτού κατηγοριοποιηθούν είτε ως «ελεύθερες», «εν μέρει ελεύθερες» ή «μη ελεύθερες». Ενώ η δημοκρατία βρίσκεται σε παρακμή για σχεδόν δύο δεκαετίες, το παγκόσμιο τοπίο έχει βελτιωθεί από τότε που δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά η έκθεση πριν από 51 χρόνια.
Τότε, 44 από τις 148 χώρες μετρούνταν ως «ελεύθερες», έναντι 83 από τις 195 σήμερα.
Μόνο 21 χώρες βελτίωσαν τη βαθμολογία ελευθερίας φέτος έναντι του προηγούμενου έτους, ανάμεσά τους η Ταϊλάνδη -που τώρα βαθμολογείται εν μέρει ελεύθερη μετά από πιο ανταγωνιστικές εκλογές- καθώς και τα Φίτζι, το Νεπάλ, η Λιβερία και η Μαυριτανία. 52 χώρες υποχώρησαν.
Η έκθεση επισημαίνει την αδυναμία του Ισημερινού να ελέγξει εγκληματικές οργανώσεις από την παρέμβαση στις εκλογές του 2023 με βίαιο τρόπο, υποβαθμίζοντας τη χώρα σε «μερικώς ελεύθερη». Οι υφιστάμενοι φορείς που δεν αποτρέπονται από την παρέμβαση στις εκλογές επηρέασαν τις αξιολογήσεις στην Πολωνία, την Τουρκία, την Καμπότζη, τη Γουατεμάλα και τη Ζιμπάμπουε.
Η Ελλάδα παραμένει ελεύθερη χώρα και βαθμολογείται πολύ υψηλά, με 85, ωστόσο και φέτος η δημοκρατία στην Ελλάδα επιδεινώθηκε -οριακά όμως-, ένδειξη της επικράτησης καθεστωτικών αντιλήψεων και της περιστολής ελευθεριών του Τύπου. Πρέπει να σημειωθεί ότι η Ελλάδα είχε χάσει μια μονάδα, το 2023, το 2022 και το 2021.
Μείζονα ευρήματα
Η παγκόσμια ελευθερία περιορίστηκε για 18η συνεχή χρονιά το 2023. Το εύρος και το βάθος της επιδείνωσης ήταν εκτεταμένα. Τα πολιτικά δικαιώματα και οι πολιτικές ελευθερίες μειώθηκαν σε 52 χώρες, ενώ μόνο 21 χώρες σημείωσαν βελτιώσεις. Οι λανθασμένες εκλογές και οι ένοπλες συγκρούσεις συνέβαλαν στην παρακμή, θέτοντας σε κίνδυνο την ελευθερία και προκαλώντας σοβαρό ανθρώπινο πόνο.
Τα εκτεταμένα προβλήματα με τις εκλογές, συμπεριλαμβανομένης της βίας και της χειραγώγησης, οδήγησαν σε επιδείνωση των δικαιωμάτων και των ελευθεριών. Το καθεστώς του Ισημερινού υποβιβάστηκε από ελεύθερο σε εν μέρει ελεύθερο, επειδή οι εκλογές του διαταράχθηκαν από βίαιες εγκληματικές οργανώσεις, που σκότωσε αρκετούς κρατικούς αξιωματούχους και πολιτικούς υποψηφίους. Στην Καμπότζη, τη Γουατεμάλα, την Πολωνία, την Τουρκία και τη Ζιμπάμπουε, οι κατεστημένοι κυβερνώντες προσπάθησαν να ελέγξουν τον εκλογικό ανταγωνισμό, να εμποδίσουν τους πολιτικούς τους αντιπάλους ή να τους εμποδίσουν να πάρουν την εξουσία μετά την ημέρα των εκλογών.
Ενώ η Ταϊλάνδη πέρασε από τη γραμμή από Μη Ελεύθερη σε Μερικώς Ελεύθερη χάρη σε πιο ανταγωνιστικές εκλογές, ένα στρατιωτικό σύνταγμα επέτρεψε σε μη εκλεγμένες οντότητες να στρεβλώσουν την επακόλουθη διαδικασία σχηματισμού κυβέρνησης. Οι στρατιωτικές δυνάμεις ανέτρεψαν επίσης την εκλεγμένη κυβέρνηση στον Νίγηρα, οδηγώντας στη δεύτερη μεγαλύτερη πτώση βαθμολογίας του έτους και προσθέτοντας μια άλλη περίπτωση στο κύμα πραξικοπημάτων στην περιοχή Σαχέλ της Αφρικής που ξεκίνησε το 2020.
Οι ένοπλες συγκρούσεις και οι απειλές αυταρχικής επιθετικότητας έκαναν τον κόσμο λιγότερο ασφαλή και λιγότερο δημοκρατικό. Σε όλο τον κόσμο, η βίαιη σύγκρουση —συχνά οδηγούμενη από αυταρχική επιθετικότητα— προκάλεσε θάνατο και καταστροφή και έθεσε σε κίνδυνο την ελευθερία. Ναγκόρνο-Καραμπάχ, μια περιοχή που έχει λάβει εδώ και καιρό τη δική της αξιολόγηση σε αυτήν την έκθεση, υπέστη τη μεγαλύτερη καταγεγραμμένη μείωση της ελευθερίας του έτους και μετατράπηκε από Μερικώς Ελεύθερη σε Μη Ελεύθερη μετά από αποκλεισμό και στρατιωτική επίθεση από το καθεστώς του Αζερμπαϊτζάν που οδήγησε στη συνθηκολόγηση της αυτονομιστικής κυβέρνησής του και του εκδίωξη του αρμενικού πληθυσμού της.
Η πλήρους κλίμακας εισβολή του Κρεμλίνου στην Ουκρανία συνεχίστηκε για δεύτερο χρόνο, υποβαθμίζοντας περαιτέρω τα βασικά δικαιώματα στις κατεχόμενες περιοχές και προκαλώντας πιο έντονη καταστολή στην ίδια τη Ρωσία. Οι άμαχοι έφεραν επίσης το κύριο βάρος της σύγκρουσης μεταξύ του Ισραήλ και της παλαιστινιακής μαχητικής ομάδας Χαμάς, ενός εμφυλίου πολέμου που προέκυψε από το στρατιωτικό πραξικόπημα του 2021 στη Μιανμάρ και άγριες μάχες μεταξύ αντίπαλων στρατιωτικών και παραστρατιωτικών φατριών στο Σουδάν.
Η άρνηση των πολιτικών δικαιωμάτων και των πολιτικών ελευθεριών σε αμφισβητούμενα εδάφη παρέσυρε την ελευθερία στις συνδεδεμένες χώρες, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων δημοκρατιών. Άτομα που ζουν σε αμφισβητούμενες περιοχές χωρίς πρόσβαση σε αυτο-
Η αποφασιστικότητα ήταν ιδιαίτερα ευάλωτη σε καταχρήσεις από τις αρχές χωρίς ουσιαστικούς ελέγχους της εξουσίας τους. Το Πεκίνο συνέχισε να περιορίζει τις λίγες ελευθερίες που είναι διαθέσιμες στους κατοίκους του Χονγκ Κονγκ και του Θιβέτ, ενώ το ρωσικό καθεστώς προώθησε τις προσπάθειές του να καταστείλει ευάλωτους πληθυσμούς στην Κριμαία και να στρατολογήσει τους ντόπιους στον επιθετικό του πόλεμο. Η καταστολή σε αμφισβητούμενα εδάφη διενεργήθηκε σε μεγάλο βαθμό από αυταρχικά καθεστώτα, αλλά οι δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις του Ισραήλ και της Ινδίας ήταν συνένοχοι στην παραβίαση των βασικών δικαιωμάτων στη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας και στο Κασμίρ που διοικείται από την Ινδία, αντίστοιχα.
Αυτές οι επιζήμιες πολιτικές ήταν συνυφασμένες με απειλές κατά των δημοκρατικών αρχών και θεσμών στις μεγαλύτερες χώρες.
Ο πλουραλισμός δέχεται επίθεση, αλλά παραμένει πηγή δύναμης για όλες τις κοινωνίες. Η απόρριψη του πλουραλισμού – η ειρηνική συνύπαρξη ανθρώπων με διαφορετικές πολιτικές ιδέες, θρησκείες, ή εθνοτικές ταυτότητες—από αυταρχικούς ηγέτες και ένοπλες ομάδες προκάλεσαν καταστολή, βία και απότομη πτώση της συνολικής ελευθερίας το 2023. Αυτές οι τάσεις δημιουργούν ένα περιβάλλον δυσμενές για τη δημοκρατία, καθώς ο κόσμος μπαίνει σε ένα επακόλουθο έτος εκλογών. Αλλά αντλώντας δύναμη από τη διαφορετικότητα, προστατεύοντας τη διαφωνία, και οικοδομώντας διεθνείς συνασπισμούς για να υποστηρίξουν τα δικά τους πρότυπα και αξίες, οι δημοκρατικές δυνάμεις μπορούν ακόμα να αντιστρέψουν τη μακρά παρακμή της παγκόσμιας ελευθερίας.
You will find more infographics at Statista
