Την αγορά και το λαθρεμπόριο έργων τέχνης και πολιτιστικής κληρονομιάς φέρνει στο προσκήνιο το σκάνδαλο κλοπής αρχαιοτήτων από το Βρετανικό Μουσείο και μάλιστα από υπάλληλο που είχε την ευθύνη -μεταξύ άλλων- και για τα μάρμαρα του Παρθενώνα.
Στοιχεία της Interpol σκιαγραφούν μια -για πολλούς- άγνωστη εικόνα που αφορά το λαθρεμπόριο πολιτικής κληρονομιάς, στο οποίο η Ευρώπη βρίσκεται στο επίκεντρο και αποτελεί παγκόσμιο ηγέτη και κέντρο διακίνησης.
Τί λέει η Interpol
Με πολλά πολιτιστικά σημαντικά αντικείμενα που συγκεντρώνουν τεράστια ποσά σε δημοπρασίες, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι η κλοπή πολιτιστικών αγαθών είναι μια ανθηρή επιχείρηση. Σύμφωνα με την τρέχουσα έκδοση της ετήσιας έκθεσης της Interpol Assessing Crimes Against Cultural Property που κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 2022, περίπου στις 23,000 κομμάτια δηλώθηκαν ότι κλάπηκαν σε 74 χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα το 2021. Όπως δείχνει το διάγραμμά, οι περισσότερες κλοπές καταγράφηκαν στην Ευρώπη, όπου φιλοξενούνται διάσημα μουσεία τέχνης και ιστορίας όπως το Βρετανικό Μουσείο, το Tate Modern ή το Musée du Louvre.
Περίπου 18.000 κομμάτια που λείπουν, ή το 78% του συνολικού αριθμού των καταγεγραμμένων κλοπών, ανέφεραν τα εθνικά κεντρικά γραφεία της Interpol σε ευρωπαϊκές χώρες. Ακολουθεί η περιοχή της Ασίας και του Νότιου Ειρηνικού, όπου το 40% των κλεμμένων αντικειμένων ήταν υλικό βιβλιοθήκης. Αντίθετα, το 53% των κλοπιμαίων στην Ευρώπη και το 95% στην Αφρική κατηγοριοποιήθηκαν ως νομισματικά αντικείμενα.
Αρχαία νομίσματα
Ενώ πολλοί σκέφτονται πίνακες και γλυπτά όταν πρόκειται για πολιτιστική κλοπή, οι συλλογές νομισμάτων είναι επίσης επικερδείς στόχοι για εγκληματίες. Για παράδειγμα, ένα μόνο Brasher Doubloon του 1787 δημοπρατήθηκε για σχεδόν 10 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ μόλις το 2021.
Αν και η κλοπή τέχνης παραμένει παγκόσμιο ζήτημα, η συζήτηση σχετικά με το ποιος μπορεί να έχει την επιμέλεια για τα αντικείμενα που έχουν μετατοπιστεί τα τελευταία χρόνια. Ως μέρος του αυξανόμενου ενδιαφέροντος για τις μετα-αποικιακές μελέτες, πολλοί έχουν επικρίνει τα μουσεία για αποθησαύριση πολιτιστικών αντικειμένων που αποκτήθηκαν από πρώην αποικίες, συχνά από αμφίβολα κανάλια που συνδέονται με τα εγκλήματα της αποικιοκρατίας.
Πολλά διάσημα ιδρύματα έχουν πλέον αλλάξει πορεία, με μια αξιοσημείωτη και εξέχουσα εξαίρεση: το Βρετανικό Μουσείο, το οποίο θεωρεί παράνομη την επιστροφή αντικειμένων στις πατρίδες τους σύμφωνα με τον Νόμο του Βρετανικού Μουσείου του 1963. Πρόσφατη μήτρα της έριδος είναι τα Μάρμαρα του Παρθενώνα, με καταγωγή από την Ελλάδα.
Σε δημοσκόπηση του YouGov το 2021, το 59% των ερωτηθέντων είπε ότι τα αντικείμενα ανήκουν στην Ελλάδα και όχι στη Μεγάλη Βρετανία.
Ένα άλλο παράδειγμα που τραβάει την προσοχή είναι η περίπτωση του Μπενίν Μπρούντζ, χιλιάδων γλυπτών από ένα παλιό βασίλειο απλωμένα σε ένα πλήθος μουσείων που βρίσκονται παντού εκτός από την Αφρική. Από το 2021, επιλεγμένα μουσεία στη Γερμανία,
το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Ηνωμένες Πολιτείες άρχισαν να επιστρέφουν τμήματα ή ολόκληρες συλλογές μπρούτζινου Μπενίν στη Νιγηρία, όπου βρισκόταν το βασίλειο του Μπενίν πριν προσαρτηθεί από το Ηνωμένο Βασίλειο το 1897. Αυτά τα γλυπτά, ωστόσο,
βρίσκονται τώρα στην ιδιωτική συλλογή της Βασιλικής Οικογένειας του Μπενίν αντί να τοποθετηθούν σε μουσείο ή παρόμοιο ίδρυμα, με αποτέλεσμα οι κριτικοί να περιγράψουν αυτές τις συγκεκριμένες προσπάθειες αποκατάστασης ως αποτυχημένες.
You will find more infographics at Statista
