Μπορεί η προσπάθεια προσέγγισης Ελλάδας – Τουρκίας να φαίνεται ότι ξεκίνησε στα ερείπια των μεγάλων σεισμών, η αλήθεια όμως είναι ότι είχε δρομολογηθεί, ωριμάσει και ξεκινήσει να υλοποιείται πολύ νωρίτερα.
Ενώ οι παραβιάσεις στον ουρανό του Αιγαίου συνεχίζονταν και οι διμερείς σχέσεις φαίνονταν να βρίσκονται το ναδίρ, οι δύο πλευρές είχαν προαποφασίσει τα επόμενα βήματα, γι αυτό και η ένταση στο πολιτικό και επιχειρησιακό επίπεδο θεωρούνταν ελεγχόμενη.
Ήδη από τα τέλη του 2021 η προεργασία είχε ξεκινήσει όταν ολοκληρώθηκε το σενάριο και ξεκίνησαν ο διεργασίες για την παραγωγή της τηλεοπτικής σειράς “Η Γέφυρα“. Η σειρά προβλήθηκε το πρώτο 6μηνο του 2022 στον ΑΝΤ1, εστιάζοντας όχι σε κάποιο love story ή επιχειρηματικά deals όπως οι προηγούμενες, αλλά στη διασυνοριακή συνεργασία των αρχών για την αντιμετώπιση του εγκλήματος, το οποίο… δεν γνωρίζει σύνορα. Επρόκειτο για την πρώτη κίνηση σε επίπεδο soft power και από τις δύο πλευρές, η οποία σηματοδότησε την επαναπροσέγγιση.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς στο πλαίσιο της κλιμακούμενης έντασης το 2020 ελληνικά κανάλια πιέστηκαν και εν τέλει διέκοψαν τηλεοπτικές σειρές και παραγωγές από την Τουρκία, περιορίζοντας και συνεργασίες. Ωστόσο, δεν κόπηκαν ποτέ οι μιντιακοί δεσμοί, οι οποίοι έχουν άμεση αναφορά στον …Ταγίπ Ερντογάν.
Disaster Diplomacy
Η disaster diplomacy στα ερείπια των φονικών σεισμών στην Τουρκία εμπέδωσε τη δυναμική που δημιουργήθηκε ακριβώς σε αυτό το επίπεδο, με τη συνεργασία Αρχών. Ακολούθησαν οι φωτογραφίες πυροσβεστών με διασωθέντες στα social media, οι εκδηλώσεις αγάπης προς την ΕΜΑΚ και η ανταλλαγή επισκέψεων και τηλεφωνημάτων.
Φέτος, το 2023, ο Ταγίπ Ερντογάν ανέλαβε πρωτοβουλία και έστειλε πυροσβεστικά αεροσκάφη και ελικόπτερα να βοηθήσουν στις πυρκαγιές στην Ελλάδα, με το θέμα να προβάλλεται έντονα στα media.
Οι κινήσεις έμπρακτης αποκλιμάκωσης
Οι παραβιάσεις σταδιακά ελαττώθηκαν και σταμάτησαν. Επί 135 μέρες δεν είχε σημειωθεί καμία, μέχρι την πρόσφατη νατοϊκή άσκηση. Επ αυτή της αφορμής οι στρατιωτικές αρχές των δύο πλευρών σχεδίασαν μια νέα… χορογραφία: Τα τουρκικά μαχητικά που συμμετείχαν δεν κατέθεσαν μεν σχέδιο πτήσης, αλλά αποδέχθηκαν να συνοδευτούν από ελληνικά F-16 προς και από την άσκηση. Έτσι, αμφότερες οι πλευρές διατήρησαν τις διπλωματικές θέσεις τους, απέδειξαν όμως ισχυρή πολιτική βούληση και αποτελεσματική συνεργασία σε επιχειρησιακό επίπεδο στο πλαίσιο του NATO.
Ακολούθως, η Ελλάδα έκλεισε το camp των Κούρδων στον Σκαραμαγκά, το οποίο η Άγκυρα είχε χαρακτηρίσει κέντρο εκπαίδευσης μαχητών του PKK. Η Αθήνα, επίσης, δεν ανέβασε τους τόνους στο ζήτημα της καταδίκης σε φυλάκιση για κατασκοπεία του Έλληνα πολίτη Συριακής καταγωγής Μοχάμετ Αμπάρ Αμπάρα. Ειδικότερα, ο Έλληνας πολίτης, Μοχάμεντ Αμάρ Αμπάρα, οδηγήθηκε σε φυλακή της Τουρκίας με την κατηγορία της κατασκοπείας σε βάρος της Άγκυρας για λογαριασμό της Αθήνας
Το πλαίσιο αυτό συμπληρώνουν κινήσεις σε ευρωπαϊκό πλαίσιο, όπως η σιωπηρή υποχώρηση του άτυπου ελληνικού veto στην έναρξη διερευνητικών επαφών ΕΕ – Τουρκίας για την επικαιροποίηση της τελωνειακής ένωσης. Δεν μπορεί βέβαια να μην αναφερθεί και η εν του πρακτέου απομάκρυνση της Ελλάδας από την Κύπρο, πολιτικά και γεωπολιτικά, κάτι που αποτυπώθηκε και σε πολιτιστικό επίπεδο στη Eurovision -ερμηνεία που θα μπορούσε να είναι αυθαίρετη, η πραγματικότητα όμως της αμοιβαίας… αποστροφής καταγράφηκε.
Την ίδια στιγμή, σε στρατιωτικό επίπεδο, μετά την αποστολή ελληνικών τεθωρακισμένων μεταφοράς προσωπικού στην Ουκρανία, τα κενά -όπως ήταν αναμενόμενο- στα νησιά παραμένουν -εν πολλοίς- ακάλυπτα. Η νέα προσέγγιση καταγράφεται άλλωστε και σε επιχειρησιακό επίπεδο, καθώς αποφεύγονται οι ασκήσεις στις ευαίσθητες γραμμές του Αιγαίου και τα σενάρια άλλων ασκήσεων τροποποιούνται, ενώ η δραστηριότητα των Ενόπλων Δυνάμεων τυγχάνει περιορισμένης προβολής από τα media.
