Να προκαλέσει νομισματικό σοκ, προσπάθησε η ΕΚΤ καθώς αύξησε τα επιτόκια κατά 50 μονάδες βάσης, διπλάσια δηλαδή από τις προσδοκίες, αποδεικνύοντας την αποφασιστικότητά της να πολεμίσει τον πληθωρισμό, παρά τις διάσπαρτες εστίες πολιτικής αστάθειας στην ΕΕ και τους γεωοικονομικούς κινδύνους που αντιμετωπίζει το μπλοκ εξαιτίας της ενεργειακής κρίσης και των επιπτώσεων του οικονομικού πολέμου με τη Ρωσία.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αύξησε το βασικό της επιτόκιο κατά 50 μονάδες βάσης, την πρώτη αύξηση εδώ και 11 χρόνια και τη μεγαλύτερη από το 2000, καθώς αντιμετωπίζει αυξανόμενο πληθωρισμό, ακόμη και όταν αυξάνονται οι κίνδυνοι ύφεσης.
Με την Ιταλία να εισέρχεται σε νέα περίοδο πολιτικών ανακατατάξεων και αβεβαιότητας, η Κριστίν Λαγκάρντ και το διοικητικό συμβούλιο παρουσίασαν επίσης ένα εργαλείο που ευελπιστούν ότι θα δράσει αποτρεπτικά για την εκδήλωση επιθετικών ενεργειών στα ομόλογα ευρωπαϊκών χωρών, ιδιαίτερα σε ευάλωτες οικονομίες, όπως συνέβη το 2012 όταν αμφισβητήθηκε η ίδια η ύπαρξη του ευρώ.
Η κίνηση της Πέμπτης ευθυγραμμίζει την ΕΚΤ με την παγκόσμια δυναμική για σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής και τερματίζει ένα οκταετές πείραμα με υπομηδενικό κόστος δανεισμού. Η ΕΚΤ ανέφερε σε ανακοίνωσή της ότι η περαιτέρω εξομάλυνση των επιτοκίων θα είναι σκόπιμη στις προσεχείς συνεδριάσεις.
«Ο προεφοδιασμός σήμερα της εξόδου από τα αρνητικά επιτόκια επιτρέπει στο Διοικητικό Συμβούλιο να κάνει μια μετάβαση σε μια προσέγγιση κάθε συνεδρίασης για τις αποφάσεις για τα επιτόκια», ανέφερε, αποφεύγοντας να δώσει οδηγίες για το μέγεθος των μελλοντικών αυξήσεων.
Το εργαλείο κατά των “ραντιέριδων”
Καθώς αυτά τα βήματα υλοποιούνται, είπε ότι θα θεσπίσει το Μέσο Προστασίας Μεταφοράς, το οποίο «μπορεί να ενεργοποιηθεί για να αντιμετωπίσει την αδικαιολόγητη, άτακτη δυναμική της αγοράς». Οι αγορές δεν περιορίζονται ‘εκ των προτέρων’.
Το TPI θα αποτελέσει μια προσθήκη στην εργαλειοθήκη του Διοικητικού Συμβούλιο και μπορεί να ενεργοποιηθεί για να αντισταθμίσει ανεπιθύμητες, άτακτες εξελίξεις στην αγορά, που θέτουν σοβαρή απειλή για τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής στη ζώνη του ευρώ. Η κλίμακα των αγορών μέσω του TPI εξαρτάται από τη σοβαρότητα των κινδύνων που τίθενται για τη μετάδοση της πολιτικής. Οι αγορές δεν περιορίζονται εκ των προτέρων. Διαφυλάσσοντας τον μηχανισμό μετάδοσης, το TPI θα επιτρέψει στο Διοικητικό Συμβούλιο να εκπληρώσει πιο αποτελεσματικά την αποστολή του για σταθερότητα των τιμών.
Σε κάθε περίπτωση, η ευελιξία όσον αφορά τις επανεπενδύσεις ποσών από την εξόφληση τίτλων του χαρτοφυλακίου του έκτακτου προγράμματος αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας (Pandemic Emergency Purchase Programme – PEPP) καθώς φθάνουν στη λήξη τους, εξακολουθεί να αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας για την αντιμετώπιση των κινδύνων για τον μηχανισμό μετάδοσης που σχετίζονται με την πανδημία.
Τα επιτόκια
Η αύξηση του επιτοκίου καταθέσεων της Πέμπτης στο 0% ήταν διπλάσιο από το ποσό που τηλεγραφούσε μέχρι πριν από λίγες μέρες και είχε προβλεφθεί μόνο από τέσσερις από τους 53 οικονομολόγους που συμμετείχαν σε έρευνα του Bloomberg. Η Λαγκάρντ είναι πιθανό να αντιμετωπίσει ερωτήματα σχετικά με το γιατί σηματοδότησε μια μετατόπιση 25 μονάδων βάσης για εβδομάδες, προτού αξιωματούχοι που γνωρίζουν τις συνομιλίες δήλωσαν την Τρίτη ότι θα συζητηθεί διπλή αύξηση.
Η ΕΚΤ ακολουθεί 80 κεντρικές τράπεζες διεθνώς, συμπεριλαμβανομένης της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, στην άρση των επιτοκίων φέτος για την καταπολέμηση του θερμού πληθωρισμού μετά από μήνες πρόβλεψης ότι τέτοιες πιέσεις θα εξασθενίσουν. Οι τιμές καταναλωτή στη ζώνη του ευρώ αυξάνονται πλέον κατά περισσότερο από τέσσερις φορές τον στόχο του 2%.
Οι πιέσεις που δεν ήθελε να δει
Η κεντρική τράπεζα αντιμετωπίζει ένα πιο δύσκολο έργο από τις περισσότερες. Εκτός από τον καθορισμό της νομισματικής πολιτικής για 19 οικονομίες, η απειλή μιας ύφεσης είναι μεγαλύτερη καθώς ο πόλεμος στη γειτονική Ουκρανία αυξάνει το κόστος τροφίμων και καυσίμων, ενώ η άνοδος του δολαρίου αφήνει το ευρώ να φλερτάρει με την ισοτιμία. Όταν αύξησε τελευταία φορά τα επιτόκια, το 2008 και το 2011, σύντομα επέστρεψε καθώς η ανάπτυξη κατρακύλησε.
Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη
Η Γερμανία, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, κινδυνεύει λόγω της εξάρτησης στο φυσικό αέριο από τη Ρωσία, δεν είναι όμως η χώρα που κινδυνεύει περισσότερο στην ΕΕ. Οι ροές μέσω του αγωγού Nord Stream επανήλθαν την Πέμπτη μετά τη συντήρηση, φέρνοντας κάποια ανακούφιση στις αγορές.
Αλλά καθώς συνέβη αυτό, οι πολιτικοί κίνδυνοι της ευρωζώνης ήρθαν στο προσκήνιο με την παραίτηση του Ιταλού πρωθυπουργού Μάριο Ντράγκι, του προκατόχου της Λαγκάρντ.
Η προσοχή θα στραφεί τώρα στη συνέντευξη Τύπου της στις 2:45 μ.μ. Ώρα Φρανκφούρτης — 15 λεπτά αργότερα από το συνηθισμένο μετά από αναθεώρηση του χρονοδιαγράμματος της ΕΚΤ για τις ημέρες λήψης αποφάσεων.
Data dependent
Η έναρξη ενός κύκλου αυξήσεων με μια υπερμεγέθη αύξηση δείχνει ότι το Διοικητικό Συμβούλιο ενεργεί βάσει επανειλημμένων δεσμεύσεων για τον καθορισμό πολιτικής με βάση τα εισερχόμενα οικονομικά δεδομένα.
Από την τελευταία συνάντηση με τα επιτόκια τον Ιούνιο, ο πληθωρισμός συνέχισε να υπερβαίνει τις προσδοκίες. Τώρα οδεύει προς το 10% και οι αξιωματούχοι αντιμετωπίζουν έναν αγώνα για να το επαναφέρουν στον στόχο μεσοπρόθεσμα.
Ο ισολογισμός της ΕΚΤ
Οι τράπεζες θα χαιρετίσουν την κίνηση εξόδου από τα αρνητικά επιτόκια καθώς θα τονώσει την κερδοφορία τους. Οι μόνες εναπομείνασες χώρες με πολιτική αρνητικών επιτοκίων είναι η Ιαπωνία, η Ελβετία και η Δανία.
