Σε αναπόδραστο κύκλο έντασης και εξοπλισμών, που καθιστά τον κίνδυνο ατυχήματος σενάριο εργασίας, έχουν εισέλθει Ελλάδα και Τουρκία. Καθώς αμφότερες οδεύουν σε εκλογές το προσεχές 12μηνο, οι κυβερνήσεις Μητσοτάκη και Ερντογάν προσπαθούν να ανακάμψουν μετά τη διαχείριση πολλαπλών κρίσεων κατά τη διάρκεια των οποίων έχουν απολέσει μείζονα κοινωνικά ερείσματα, ωστόσο οι έως τώρα εντάσεις δεν έχει φανεί να διαχέονται με ευκολία στο πεδίο…
Χωρίς ουσιαστικά περιθώρια διαλόγου είναι πλέον Ελλάδα και Τουρκία, καθώς και οι δύο χώρες οδεύουν σε εκλογές, ενώ οι κυβερνήσεις Μητσοτάκη και Ερντογάν αναζητούν ερείσματα και προκρίνουν την πόλωση ως βασικό εργαλείο οριοθέτησης πολιτικού χώρου και ανάσχεσης εκροών.
Καθώς ο χρόνος για τις εκλογές σε Ελλάδα, Τουρκία και Κύπρο κυλάει αντίστροφα, οι συνομιλίες σε τοπικό επίπεδο έχουν παγώσει και η κλιμάκωση της έντασης συμβάλλει στην συσπείρωση γύρω από το πρόσωπο των ηγετών.
H διεθνής κοινότητα, σε αυτή τη φάση, είναι απασχολημένη με τις εξελίξεις στην Ουκρανία, την ενεργειακή κρίση και τον επαναπροσδιορισμό του άξονα ΗΠΑ – Γερμανίας, Γαλλίας – Γερμανίας και ΗΠΑ – ΕΕ, μετά τις πολιτικές ανακατατάξεις στην Ευρώπη και την ανατροπή του πολιτικού status quo. Συνεπώς, ενδεχόμενη άμεση ή ακόμα και έγκαιρη παρέμβαση για την αποκλιμάκωση ενδεχόμενης κρίσης στην ανατολική Μεσόγειο δεν μπορεί να θεωρείται βέβαιη.
Δεν είναι η πρώτη φορά που Ελλάδα και Τουρκία φλερτάρουν επικίνδυνα ή βρίσκονται σε αυτό που αποκαλείται παγίδα του Χομπς, είναι όμως μια από τις πολύ λίγες φορές που οι περιφερειακές εντάσεις στην ανατολική Μεσόγειο δεν βρίσκονται στις ημερήσιες αναφοορές που λαμβάνουν οι ηγέτες σε ΗΠΑ, Γερμανία και Γαλλία, καθώς προηγούνται άλλα γεωπολιτικά μέτωπα και γεωοικονομικά ζητήματα.
Auditor’s note: Δεν προκύπτει διάθεση για… σύγκρουση
Μέχρι στιγμής, πάντως, η ένταση στα ελληνοτουρκικά τροφοδοτείται πολιτικά και διπλωματικά με ενέργειες στο προσκήνιο και όχι τόσο στο παρακσήνιο, οι οποίες όπως έχει επισημάνει το Crisis Monitor προσομοιάζουν σε προετοιμασία για κάποιου είδους επιβεβλημένες διαπραγματεύσεις. Τέτοια δυναμική θα μπορούσε να δημιουργηθεί ενόψει εκλογών, εφόσον τα εθνικά θέματα και η λύση τους αποτελέσουν ξεκάθαρο θέμα στις επικείμενες εκλογές και για τις δύο πλευρές.
Η στάση των media τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Τουρκία προκαλεί προβληματισμό καθώς τροφοδοτούν κλίμα ακραίας πόλωσης με διαρκείς και πληθωρισμένες αναφορές, προδιαθέτοντας την κοινή γνώμη για πιθανά επεισόδια.
Ωστόσο, ενταση -επικίνδυνου τύπου- στα ελληνοτουρκικά μπορεί να προέλθει από προκλητικές κινήσεις στο Αιγαίο, όπου καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει επιδείξει ιδιαίτερη διάθεση και στο προσφυγικό, όπου οι ροές είναι παραδοσιακά αυξημένες, όχι όμως σε επίπεδα που συνιστούν συναγερμό.
Στη θάλασσα, η Τουρκία δεν στέλνει παρά μικρά και παλαιά ερευνητικά, αποφεύγει ασκήσεις με σενάρια κατάληψης ελληνικών νησιών και δεν καταγράφονται περιστατικά με ψαράδες, παρενόχληση σκαφών του Λιμενικού και αμφισβήτησης περιοχής έρευνας διάσωσης. Στον αέρα, αν και η προκλητικότητα και παραβατικότητα είναι έντονη, αυτή περιορίζεται σε υπερπτήσεις και παραβιάσεις, με τις αερομαχίες να είναι σε χαμηλά επίπεδα, καταδεικνύοντας αποστροφή για το πρόσθετο ρίσκο στρατιωτικοποίησης.
Η στρατηγική Μητσοτάκη
Η ελληνική πλευρά, βέβαια, καταβάλει προσπάθειες επανασύστασης μετώπου που θα οριοθετήσει την Τουρκία και θα αναγκάσει τον Ταγίπ Ερντογάν να αυτοπεριοριστεί και να εγκατασλείψει τον αναθεωρητισμό, αποδεχόμενος στενό πλαίσιο διαλόγου. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης διεκδικεί τη διεύρυνση του γεωπολιτικού αποτυπώματος της Ελλ΄δας στα Βαλκάνια και δι αυτών στους κύκλους λήψης αποφάσεων της ΕΕ.
Γι’ αυτό άλλωστε, ο Έλληνας πρωθυπουργός έχει προσκαλέσει σήμερα στη Θεσσαλονίκη τον Γερμανό καγκελάριο. Ο Όλαφ Σολτς θα παρακαθίσει σε δείπνο στο πλαίσιο της Συνόδου όπου θα βρίσκονται και οι πρωθυπουργοί των βαλκανικών χωρών και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ. Με τον τρόπο αυτό ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχειρεί να αναβαθμίσει την περιφερειακή αυτή σύνοδο και να διεκδικήσει θέσει στο τραπέζι της Συνόδου της Διαδικασάις του Βερολίνου για τα Δυτικά Βαλκάνια και ενδεχομένως στην αντίστοιχη για τη Λιβύη, από τις οποίες είχε αποκλειστεί. Για να γύρει την πλάστιγκα ο κ. Μητσοτάκης προσπαθεί να χρησιμοποιήσει και ζητήματα που σχετίζονται με το ουκρανικό και τη συναίνεση της Ελλάδας σε μια σειρά από πρωτοβουλίες, δεν είναι όμως σαφές αν το Βερολίνο είναι έτοιμο να αποδεχθεί τέτοιες ανακατατάξεις, που θα αποπνέουν αίσθηση περιορισμού του ρόλου της Τουρκίας, σε αυτή τη φάση.
Για το κρεσέντο τουρκικής προκλητικότητας θα ενημερώσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης τους ομολόγους του στο πλαίσιο της Συνόδου της Διαδικασίας Συνεργασίας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (SEECP) που θα πραγματοποιηθεί σήμερα στη Θεσσαλονίκη, όπως δήλωσε ο ίδιος σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Δημοτικό Ραδιόφωνο Θεσσαλονίκης, FM 100.
«Θα είναι μια ευκαιρία να συζητήσουμε συνολικά τις προκλήσεις για την ευρύτερη περιοχή μας και να δούμε τους καλύτερους τρόπους για να αντιμετωπίσουμε τις οικονομικές επιπτώσεις από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Θα έχω την ευκαιρία να ενημερώσω και τους ομoλόγους μου για την τουρκική προκλητικότητα, όπως αυτή εκδηλώνεται τις τελευταίες εβδομάδες αλλά σε καμιά περίπτωση η Σύνοδος αυτή δεν έχει ως κύριο αντικείμενο την Τουρκία. Το ενδιαφέρον μας στρέφεται στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και στον ηγετικό ρόλο, τον οποίο μπορεί να παίξει η Ελλάδα»
δήλωσε χαρακτηριστικά ο Έλληνας πρωθυπουργός, αναφερόμενος στη Σύνοδο της Θεσσαλονίκης.
Ανησυχητική κλιμάκωση
Το γεγονός ότι χθες ο Ερντογάν επέλεξε να εκφράσει τις απειλές του για τα νησιά και στα ελληνικά εκρίθη ως ιδιαίτερα ανησυχητική κλιμάκωση, εξ ου και η απάντηση της κυβέρνησης δια του εκπροσώπου καθώς και η απόφαση να τεθεί, μεταξύ άλλων, το ζήτημα κατά τη Σύνοδο.
Ο μεγάλος φόβος της Αθήνας είναι να μη μεταφερθεί αυτή η ρητορική ένταση και στο πεδίο με ένα θερμό επεισόδιο στο Αιγαίο. Σ’ αυτό άλλωστε επέστησε την προσοχή με δηλώσεις του και ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Η κυβέρνηση απαντά προειδοποιώντας τη γειτονική χώρα ότι «τίποτε δε μπορεί να πλήξει την εθνική μας κυριαρχία», αλλά και με χάρτες που αποτυπώνουν τις επιθετικές και αναθεωρητικές διαθέσεις της Άγκυρας.
