Νέος γύρος έντασης έχει ανοίξει στα σύνορα Σερβίας – Κοσόβου, καθώς οι διαρκώς μεταβαλλόμενες γεωπολιτικές ισορροπίες αλλά και οι πολιτικές ανακατατάξεις σε χώρες- πυλώνες σταθερότητας για τα δυτικά Βαλκάνια, όπως η Γερμανία, δημιουργούν κενό ισχύος. Οι παίχτες που σπεύδουν νασ καλύψουν το κενό ή/και να το εκμεταλλευτούν αρκετοί.
Στην δεύτερη εβδομάδα εισέρχεται η κρίση στο βόρειο Κόσοβο που εκδηλώθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου με την απόφαση της Πρίστινας να μην αναγνωρίζει τις σερβικές πινακίδες κυκλοφορίας και να επιβάλει την αντικατάσταση τους με προσωρινές, κατά την είσοδο οχημάτων από την Σερβία. Αντιδρώντας Σέρβοι απέκλεισαν δύο συνοριακές διαβάσεις στο βόρειο Κόσοβο.
Ωστόσο το ζήτημα δεν είναι η ένταση καθαυτή, αλλά η περιρέουσα ατμόσφαιρα. Πηγές του Crisis Monitor στην περιοχή επισημαίνουν ότι οι opinion makers και στις δύο πλευρές έχουν υιοθετήσει ακραίες προσεγγίσεις και αναζωπυρώνουν πάθη. Τόσο οι πολιτικές του πρωθυπουργού του Κοσόβου, του Άλμπιν Κούρτι όσο και του Σέρβου προέδρου Αλεξάνταρ Βούτσιτς καθοδηγούνται από ένα εξαιρετικά ασταθές μίγμα εσωτερικών μικροπολιτικών ισορροπιών και της προσπάθειας δημιουργίας τετελεσμένων έναντι του διεθνούς παράγοντα.
Πρωτοβουλία αποκλιμάκωσης ανέλαβε η ΕΕ, με την Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν να επισκέπτεται την περιοχή ζητώντας από τους ηγέτες να συναντηθούν στις Βρυξέλες στο πλαίσιο της διαδικασίας της ΕΕ για την επαναπροσέγγιση.
Πρόβλημα ο διάλογος, λύση η ένταση
Οι δύο πλευρές δεν έχουν ουσιαστικό ενδιαφέρον και πολιτική βούληση για διάλογο και ως εκ τούτου επιλέγουν την ένταση ως ελιγμό διαφυγής. Ο βραχύς χρόνος που μεσολάβησε για την μετατροπή μιας… συγκοινωνιακής εμπλοκής σε στρατιωτική αντιπαράθεση είναι ενδεικτικός της ταχύτητας με την οποία μπορεί να εξαπλωθεί μια γεωπολιτική “πυρκαγιά” στην πειροχή.
Οι πολιτικές ανακατατάξεις στη Γερμανία, η προσπάθεια Ρωσίας και Τουρκίας να ενισχύσουν τα ερείσματά τους και η έλλειψη δόγματος από την πλευρά των ΗΠΑ διαμορφώνουν ένα μάλλον επικίνδυνο γεωπολιτικό κοκτέιλ, το οποίο θα μπορούσε να ανάψει φωτιές.
Στα σύνορα παραμένουν επίσης και ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις της μονάδας ειδικών επιχειρήσεων “Rosu” της αστυνομίας του Κοσόβου. Στην απέναντι πλευρά, στην κεντρική Σερβία, σε απόσταση δύο χιλιομέτρων από τα σύνορα με το Κόσοβο, έκαναν την εμφάνιση τους, εχθές, τεθωρακισμένα οχήματα, τύπου “Σαύρα”, των ειδικών δυνάμεων του σερβικού στρατού. Στον εναέριο χώρο κατά μήκος των συνόρων καθημερινά πραγματοποιούν υπερπτήσεις μαχητικά αεροσκάφη και ελικόπτερα της σερβικής πολεμικής αεροπορίας. Από την πλευρά του Κοσόβου συχνά πραγματοποιούν αναγνωριστικές πτήσεις ελικόπτερα της διεθνούς στρατιωτικής δύναμης (KFOR).
Η διοίκηση της KFOR ανέφερε ότι παρακολουθεί την κατάσταση στα σύνορα Κοσόβου – Σερβίας και ανακοίνωσε ότι «αυξήθηκε η συχνότητα και η χρονική διάρκεια των στρατιωτικών περιπολιών σε ολόκληρο το Κόσοβο».
Πολιτικές… απειλές
Ο πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς επικοινώνησε, εχθές, τηλεφωνικά με τον Γ.Γ. του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργ στον οποίο διεμήνυσε ότι δεν θα γίνει ανεκτή ενδεχόμενη βίαιη συμπεριφορά της Πρίστινας κατά των Σέρβων στο βόρειο Κόσοβο. «Κατέστησα σαφές ότι εάν η Πρίστινα χρησιμοποιήσει βία θα περιμένουμε 24 ώρες να αντιδράσει το ΝΑΤΟ και εφόσον, μετά απ’ αυτό το διάστημα, συνεχιστεί το πογκρόμ του πληθυσμού μας η Σερβία θα αντιδράσει και δεν θα επιτρέψει να επαναληφθεί ότι έγινε το 1995 (σ.σ. στην Κροατία) και το 2004 στο Κόσοβο» ανέφερε ο Βούτσιτς σε τηλεοπτική συνέντευξη.
Τις μονάδες του σερβικού στρατού που αναπτύχθηκαν στην περιοχή επισκέφτηκε εχθές ο υπουργός Άμυνας της Σερβίας Νεμπόισα Στεφάνοβιτς συνοδευόμενος από τον πρέσβη της Ρωσίας στο Βελιγράδι Αλεξάνταρ Μπόκαν-Χερτσένκο.
Εξωτερικές παρεμβάσεις
Ο Ρώσος πρέσβης δήλωσε ότι «η Σερβία υπερασπίζεται τα συμφέροντα της και συμπεριφέρεται υπεύθυνα» ενώ κάλεσε την κυβέρνηση του Κοσόβου «να σταματήσει τις προβοκάτσιες». Την Πρίστινα σήμερα επισκέφτηκε ο πρωθυπουργός της Αλβανίας Έντι Ράμα ο οποίος μετά από την συνάντηση του με τον ομόλογό του του Κοσόβου Άλμπιν Κούρτι κάλεσε την Σερβία «να αποδεχθεί την πραγματικότητα και την ύπαρξη ανεξάρτητου κράτους στο Κόσοβο». Ο Ράμα σχολιάζοντας τις κινητοποιήσεις των σερβικών ενόπλων δυνάμεων στα σύνορα με το Κόσοβο δήλωσε ότι πρόκειται για «θεατρικές στρατιωτικές επιδείξεις».
Το Κόσοβο και την Σερβία θα επισκεφτεί την Τετάρτη 29 Σεπτεμβρίου η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο πλαίσιο περιοδείας της στα Δυτικά Βαλκάνια. Ένα από τα θέματα που θα κυριαρχήσει στις συναντήσεις που θα έχει στο Βελιγράδι και την Πρίστινα θα είναι η αποκλιμάκωση της έντασης στα σύνορα ενώ αναμένεται να ζητήσει από τον πρόεδρο της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς και τον πρωθυπουργό του Κοσόβου Άλμπιν Κούρτι να συναντηθούν την επόμενη εβδομάδα στις Βρυξέλλες.
