Ήταν Παρασκευή, σαν σήμερα, 17 Σεπτεμβρίου, πριν από 22 χρόνια, όταν έφτασε στην κορύφωσή της η χρηματιστηριακή φούσκα του ’99, η οποία «έκαψε» μια ολόκληρη επενδυτική γενιά και προκάλεσε τη μεγαλύτερ αναδιανομή περιουσίας και κεφαλαίων σε καιρό ειρήνης! Έκτοτε ξεκίνησε η κατρακύλα και το ξήλωμα…
Εκείνη την Παρασκευή, ο Γενικός Δείκτης έκλεισε στις 6.355,04 μονάδες! Ήταν η κορύφωση ενός πρωτοφανούς πλειστηριασμού ψεύτικων δοξασιών, τυφλών προσδοκιών και «κούφιων» υπεραξιών. Εκείνη την ημέρα, ο τζίρος του Χ.Α. (τότε ΧΑΑ) ξεπέρασε τα 600 δισ. δραχμές, ήτοι περίπου έφτασε στο 1,8 δισ. ευρώ! Για να γίνει μια σύγκριση, σήμερα ο μέσος τζίρος κυμαίνεται στα 50-55 εκατ. ευρώ, ενώ το πρώτο 9μηνο του 2021 ο μέσος τζίρος ήταν 74,4 εκατ. ευρώ.
Ήταν δέκα ημέρες μετά το φονικό σεισμό που έγινε στις 7 Σεπτεμβρίου 1999 και στοίχησε τη ζωή σε 143 συνανθρώπους μας, αφήνοντας και χιλιάδες άστεγους! Παρά το σεισμό, ήταν τέτοιο το… κύμα και τέτοια η «λύσσα» για υπεραξίες, που το χρηματιστήριο συνέχισε ανοδικά και δέκα ημέρες μετά, πέτυχε το απόλυτο ρεκόρ στην 145χρονη ιστορία του. Μάλιστα, ενδοσυνεδριακά ο Γενικός Δείκτης έφτασε έως τις 6.484,38 μονάδων, μέσα σ’ ένα κλίμα άκρατου ενθουσιασμού, διαδόσεων, «προφητειών» και φρούδων ελπίδων.
Τότε οι εισηγμένες ήταν περίπου 270, καθώς είχαν ήδη αρχίσει οι «τυφλές» νέες εγκρίσεις με αποκορύφωμα την 5ετία 1999 έως 2003 που εισήχθησαν στην αγορά πάνω από 150 εταιρίες συνολικά, οι περισσότερες εκ των οποίων σήμερα δεν υπάρχουν, τουλάχιστον χρηματιστηριακά! Για την ιστορία, το ’99 εισήχθησαν στο Χ.Α. 46 εταιρίες στο ελληνικό χρηματιστήριο, το 2000 περί τις 50, το 2001 εισήχθησαν 26, το 2002 μπήκαν 22 εταιρείες και το 2003 μπήκαν 14…
Κράχ διαρκείας….
Τίποτα δε σταματούσε την επενδυτική… πυραμίδα και τις «προφητείες» κέρδους, με τους Έλληνες – συνεπικουρούμενους από το γενικότερο πολιτικό περιβάλλον επίπλαστης ευμάρειας – να οδεύουν κατά χιλιάδες στις… ΑΕΛΔΕ (Ανώνυμες Εταιρίες Λήψης και Διαβίβασης Εντολών), ανοίγοντας κωδικούς!
Θυμίζουμε ότι τότε η συνεδρίαση κρατούσε μόλις έως τις 13:30 μ.μ. και κατόπιν όλοι οι συνδαιτυμόνες συνευρίσκονταν πέριξ της Σοφοκλέους για να… γιορτάσουν τα κερδισμένα και να επεξεργαστούν τις επόμενες… κούρσες! Ένα άλλο χαρακτηριστικό εκείνης της εποχής ήταν ότι η ημερήσια διακύμανση είχε όριο στο 8%, έναντι 30% που είναι σήμερα.
Το… επιδότησε η πολιτική ηγεσία
Έτσι λοιπόν και η ιστορία της φούσκας του ’99, του μεγαλύτερου και πιο… οικουμενικού οικονομικού σκανδάλου στην ιστορία της χώρας, θα συνεχίσει να στοιχειώνει την αγορά.
Ενός σκανδάλου που «επιδοτήθηκε» και χειραγωγήθηκε πρωτίστως από την πολιτική ηγεσία του τόπου που σε κάθε τόνο συνέδεε την πορεία του Χρηματιστηρίου με τα θετικά τεκταινόμενα και την «ανάπτυξη» της οικονομίας! Ποιος δε θυμάται τις δηλώσεις του τότε πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη ότι «το χρηματιστήριο καθρεφτίζει την πορεία της οικονομίας», ή ποιος δε θυμάται τις (κατόπιν… εορτής) δηλώσεις του ίδιου πως «έπρεπε να είναι πιο προσεκτικοί οι επενδυτές»;
Ποιος δε θυμάται τις δηλώσεις Γιάννου Παπαντωνίου ότι «η κρίση στο ελληνικό χρηματιστήριο έχει ημερομηνία λήξης και είναι η 9η Απριλίου 2000» (σ.σ. ημέρα βουλευτικών εκλογών); Τότε, ο Γενικός Δείκτης ήταν στις 5.000 μονάδες περίπου, με διαρκή και αμετάκλητα -όπως αποδείχθηκε- πτωτική πορεία πριν τις εκλογές της 9ης Απριλίου όπου κρίθηκε στο… νήμα η επικράτηση του ΠΑΣΟΚ για 2η σερί 4ετία.
Έκτοτε, μετά τις 9 Απριλίου 2000, η κατρακύλα του Χ.Α. συνεχίστηκε έως τα χαμηλά της 31ης Μαρτίου του 2003 και τις 1.467 μονάδες, τα τότε πολυετή χαμηλά!
Οι μαντεψιές επιχειρηματιών για 10.000 μονάδες
Ποιος δε θυμάται τις… μαντεψιές και προφητείες κορυφαίων επιχειρηματικών αλλά και ενός μεγάλου τραπεζίτη που προέβλεπαν το Γενικό Δείκτη στις 7.000, στις 8.000 και στις 10.000 μονάδες; Όντας αδαείς οι επενδυτές, ακολουθούσαν συνεχίζοντας να εγκλωβίζονται σε μια κατάσταση κούφια και διάτρητη από παντού.
Οι ευθύνες λοιπόν για το χρηματιστηριακό σκάνδαλο του ’99 είναι μεγάλες και τεράστιες πρωτίστως σε όσους είχαν την εξουσία για τον έλεγχο, την επιτήρηση και την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς.
H «προίκα» του ’99 έφερε τη σημερινή απαξίωση
Η ιστορία του ’99 έκανε πολύ μεγάλο κακό – επηρεάζοντας ολόκληρη τη δεκαετία του 2000 αλλά και του 2010, πέρα από τα τεράστια κεφάλαια που χάθηκαν. Η πρώτη – ευρείας αποδοχής – γνωριμία των Ελλήνων με την επενδυτική κοινότητα ήταν λίαν τραυματική, στιγματίζοντας έκτοτε οτιδήποτε σχετίζονταν με μετοχές, χρηματιστήριο και επενδύσεις. Κάηκε μια ολόκληρη επενδυτική γενιά, καθώς τότε είχαν ανοίξει περί των 1,1 εκατ. κωδικοί, ενώ τα τελευταία πολλά χρόνια στην αγορά, ο μέσος όρος των ενεργών κωδικών έχει παγιωθεί μεταξύ 15 και 38 χιλιάδων.
Και κάπως έτσι φτάσαμε στη σημερινή κατάσταση και στην απαξιωμένη χρηματιστηριακή αγορά, όπου βεβαίως καμιά σχέση δεν έχει με την κατάσταση του ’99. Δεκάδες εταιρίες έχουν κλείσει, όμως το χειρότερο είναι ότι το λεγόμενο… retail, ο μικρός ιδιώτης επενδυτής που σ’ όλες τις αγορές είναι η «μαγιά», είναι εξοβελισμένος.
Μολονότι από τις 370 εταιρίες που ήταν εισηγμένες τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 2000 πλέον έχουν μείνει περίπου 140, εντούτοις η ελληνική αγορά, ούσα ρηχή και περιφερειακή, παρουσιάζει εικόνα απαξίωσης, καθώς ένας σημαντικότατος αριθμός μετοχών, είτε δεν ανοίγει καν στο ταμπλό, είτε έχει υποτυπώδη εμπορευσιμότητα, 5 ή 10 τεμαχίων ημερησίως.
Ατιμωρησία
Σύμφωνα με τα στοιχεία, χάθηκαν απ’ όλη αυτή την ιστορία και στα χρόνια που ακολούθησαν συνολικά περί τα 30 με 35 τρισ. δρχ., ήτοι περίπου 100 δισ. ευρώ! Σημαντικό τμήμα εξ αυτών βεβαίως, ήταν λογιστικά και όχι πραγματικά κεφάλαια.
Παρ’ ότι έχουν περάσει πάνω από δύο δεκαετίες, το… βρώμικο ’99 εξακολουθεί να στοιχειώνει μνήμες, συνειδήσεις, ζωές, επιχειρήσεις και οικονομία.
Κυρίως όμως, στοιχειώνει – και θα στοιχειώνει για πάντα – το κοινό περί δικαίου αίσθημα σε μια χώρα που ένας σημαντικός λόγος της πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής χρεοκοπίας είναι και η μνημειώδης εγκαθιδρυμένη – σχεδόν «θεσμική» – ατιμωρησία σε όλα τα επίπεδα!
Ατιμωρησία που… θεσμοθετήθηκε μέσα από ένα πελατειακό σύστημα που βόλευε πολλούς, όπου τα κόμματα εξαγόραζαν το… πελατολόγιό τους το οποίο με τη σειρά του λειτουργούσε ως… στρατός (πιστών) ψήφων, συντηρώντας ένα ακραία διεφθαρμένο σύστημα.
