Αυξήσεις έως 50% στο ηλεκτρικό ρεύμα, προκαλούν ήδη ηλεκτροσόκ σε νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις, ενώ τα media προετοιμάζουν την το έδαφος για ακόμα χειρότερη κατάσταση. Στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας δημοσίως εκφράζουν προβληματισμό για την επιβάρυνση των καταναλωτών αλλά και των αλυσιδωτών ανατιμήσεων σε προϊόντα και υπηρεσίες.
- Αύξηση τιμών ρεύματος
- Οι λιγνιτικές
- Οι ΑΠΕ
- Το LNG και ο ρόλος της Gazprom
- Ενέργειες αντιστάθμισης
Πολιτικά, αναμένεται να αποδώσουν την κατάσταση στις γενικότερες πληθωριστικές πιέσεις, προσπαθώντας να κρύψουν κάτω από το χαλί το μείζον ζήτημα που είναι η άρον, άρομ και χωρίς πλάνο αναπλήρωσης, διακοπή λειτουργίας των λιγνιτικών μονάδων της ΔΕΗ.
Η προσπάθεια βίαιης αλλαγής του ενεργειακού μίγματος της χώρας και η παράλληλη διαφοροποίηση της ισορροπίας πηγών και προμηθευτών, σε συνδυασμό με την προβληματική λειτουργία του χρηματιστηρίου ενέργειας και των δικαιωμάτων εκπομπής ρύπων, δημιουργούν ένα άκρως εκρηκτικό μίγμα, το οποίο υπονομεύει την αναπτυξιακή δυναμική της οικονομίας.
Η αύξηση των τιμών στο ρεύμα και σε βασικά και καταναλωτικά αγαθά προκαλεί βίαιη και απροσδόκητη αναδιανομή εισοδήματος, αυξάνει την ανασφάλεια και ανακόπτει τη δυναμική αύξησης της κατανάλωσης.
Auditor’s note
Η αύξηση των τιμών του ρεύματος, πάντως, δεν θα έχει αρνητικές συνέπειες για όλους. Η ΔΕΗ, ο ΔΕΔΔΗΕ, ο Μυτιληναίος, τα ΕΛΠΕ και άλλες εταιρίες παραγωγής και εμπορίας ρεύματος θα έχουν θετικές επιπτώσεις, καθώς βελτιώνονται τα περιθώρια κέρδους. Ακόμα και ενδεχόμενη παρέμβαση του κράτους, για να είναι αποδεκτή σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δεν θα μπορεί να είναι μονόπλευρη. Όπερ σημαίνει ότι αν απαιτηθεί παρέμβαση για μείωση στις τιμές, τότε ένα σημαντικό -αν όχι όλο- μέρος της μείωσης θα επιδοτηθεί… από τον προϋπολογισμό.Υπ αυτό το πρίσμα, ενδεχομένως, μια καλή κίνηση για όσους έχουν και μπορούν, θα ήταν η επένδυση σε μετοχές των εταιριών που θα κερδίσουν από την αύξηση των τιμών. Πρόκειται για κίνηση αντιστάθμισης κινδύνου. Οι επενδυτές μάλιστα θα μπορέσουν να πάρουν και αυξημένα μερίσματα, κερδίζοντας ενδεχομένως τόσο από την άνοδο των τιμών όσο από τις μερισματικές αποδόσεις.
Τα μείζονα προβλήματα
Το πρόωρο κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων και η προβληματική λειτουργία του χρηματιστηρίου ενέργειας και δικαιωμάτων εκπομπής ρύπων, ευθύνονται κατά κύριο λόγο για το νέο κύμα που θα βάλει ”την θηλιά στον λαιμό” των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων και θα επιφέρει εκ νέου ”λουκέτα”
Οι σταθερά υψηλές τιμές στην Πανευρωπαϊκή, χονδεμπορική αγορά ρεύματος -με τον Αύγουστο να σημειώνει ρεκόρ λόγω ιστορικού καύσωνα-είναι μαθηματικά βέβαιο πως θα προκαλέσουν ”ασφυξία” καθώς σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της αγοράς, έρχονται αυξήσεις στα τιμολόγια ρεύματος που θ’ αγγίξουν ενδεχομένως το 50%. Ειδικά για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά αυτό ισοδυναμεί με καταστροφή. Ουσιαστικά μιλάμε για το τελειωτικό χτύπημα, αφού η πανδημία άφησε ανεξίτηλα το σημάδι της.
Κεφάλαιο Gazprom και απόπειρες καθησυχασμού
H ρωσική Gazprom, βασικός προμηθευτή της Ευρώπης σε φυσικό αέριο, εξακολουθεί να μην παραδίδει τις συμπληρωματικές ποσότητες που έχει ανάγκη η ευρωπαϊκή αγορά ενόψει του χειμώνα. Με τον τρόπο αυτό προσπαθεί να πιέσει τις κυβερνήσεις που αντιδρούν ώστε να υποχωρήσουν και να δεχθούν την έγκριση του αγωγού Nord Stream 2.
Την κατάσταση περιπλέκει η αύξηση της ζήτησης LNG από ασιατικές αγορές, η οποία σπρώχνει ανοδικά τις τιμές της ενέργειας στα 48 ευρώ/μεγαβατώρα από τα 25 ευρώ η μεγαβατώρα τον Μάιο. Οι τιμές στις αγορές της Ευρώπης έχουν πάρει την ανιούσα και κινούνται σταθερά πάνω από τα 100 ευρώ η μεγαβατώρα, με τα υψηλότερα επίπεδα να εντοπίζονται στις χώρες των Βαλκανίων (Βουλγαρία 155 ευρώ, Σερβία 145 ευρώ, Κροατία και Σλοβενία 125 ευρώ, Ρουμανία και Ουγγαρία 115 ευρώ). Η Ελλάδα να κρατάει βέβαια τα σκήπτρα της πιο ακριβής αγοράς, με τιμή στα 157 ευρώ η μεγαβατώρα, αυξημένη κατά 70% από τις αρχές του έτους.
Παράπονα και… σκέψεις για παρεμβάσεις
Τα παράπονα των καταναλωτών που έχουν ήδη παραλάβει «φουσκωμένους» λογαριασμός ρεύματος προς τη ΡΑΕ και το υπουργείο πέφτουν βροχή το τελευταίο διάστημα, ενώ χαρακτηριστική είναι και η πρόσφατη παρέμβαση της ΓΣΕΒΕΕ, η οποία χτύπησε καμπανάκι για την επιβάρυνση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, εκ των οποίων μία στις τέσσερις έχει απλήρωτους λογαριασμούς ρεύματος.
Σε μια προσπάθεια να αποφευχθούν τουλάχιστον κερδοσκοπικές τάσεις, αφού οι εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι οι τιμές θα σταθεροποιηθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα στα υψηλά επίπεδα των 100 ευρώ η μεγαβατώρα, η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ έχει ζητήσει από τη ΡΑΕ αυστηρή επιτήρηση της χονδρεμπορικής αγοράς. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πρωτοβουλία της ΡΑΕ να θέσει σε διαβούλευση προτάσεις για την ενίσχυση της διαφάνειας των τιμολογίων, ώστε ο καταναλωτής να γνωρίζει όταν υπογράφει σύμβαση το τελικό κόστος που θα πληρώσει και με την ενεργοποίηση της ρήτρας αναπροσαρμογής που εφαρμόζουν οι προμηθευτές, οι οποίες όμως βρίσκουν αντίθετες τις εταιρείες προμήθειας, συμπεριλαμβανομένης της ΔΕΗ. Η σχετική διαβούλευση που έληγε χθες πήρε παράταση μέχρι τις 14 Σεπτεμβρίου.
Τέλος, υπό διακριτική συζήτηση και με πολλές επιφυλάξεις, φαίνεται να έχει τεθεί η ελάφρυνση των λογαριασμών ρεύματος για τους οικιακούς καταναλωτές μέσω της μείωσης του ΕΤΜΕΑΡ, υπό την έννοια ότι θα μπορούσε το πλεόνασμα που δημιουργείται στον ΕΛΑΠΕ από την αύξηση της χονδρεμπορικής τιμής ρεύματος να διαμοιραστεί στους καταναλωτές, περιορίζοντας τη συνεισφορά που καταβάλλουν οι ίδιοι. Το ίδιο επιφυλακτική φαίνεται είναι και η ΡΑΕ, καθώς εκτιμά ότι το πλεόνασμα του ΕΛΑΠΕ δεν έχει σταθεροποιηθεί.
