Στρατηγική περιορισμού του πολιτικού κεφαλαίου που δαπανάται σε επιμέρους ζητήματα των ευρωτουρκικών σχέσεων, αλλά και του αντίκτυπου των αντιπαραθέσεων εσωτερικά, στη γερμανική κοινωνία και πολιτική σκηνή, ακολουθεί και η Άγκελα Μέρκελ, υποβαθμίζοντας έτσι το ζήτημα της μετατροπής της Αγιάς Σοφιάς σε τζαμί, σε πολιτιστικό.
Αυτό καταγράφηκε στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων, το οποίο με δήλωση του Γιοζέπ Μπορέλ, εξέφρασε τη διαφωνία του και ζήτησε την επαναφορά στην προτεραία κατάσταση, πλην όμως, δεν εξέδωσε κοινά συμπεράσματα, όπως είθισται, αλλά έμεινε στα προφορικά, που συνεπάγεται ότι δεν υπάρχει γραπτή πολιτική καταδίκη της Άγκυρας και το θέμα δεν θα περιληφθεί στην επίσημη ατζέντα της Συνόδου Κορυφής, που είναι προγραμματισμένη για τις 17-18 Ιουλίου στις Βρυξέλλες.
Τη στάση αυτή της Γερμανίας πιστοποίησε και ο εκπρόσωπος της Άγκελα Μέρκελ, Στέφεν Ζάιμπερτ, ξεκαθαρίζοντας ότι πρόκειται για θέμα που εντάσσονται στον διαθρησκευτικό διάλογο και εμπίπτει στη δικαιοδοσία της Unesco. Ειδικότερα, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, μιλώντας στο κυβερνητικό μπρίφινγκ της Δευτέρας τόνισε ότι αυτή η εκκλησιά έχει μια «τεράστια» πολιτιστική ιστορική και θρησκευτική σημασία, «τόσο για τον Χριστιανισμό, όσο και για το Ισλάμ». Ενώ πρόσθεσε, η Γερμανία δίνει «μεγάλη έμφαση στον διαθρησκευτικό διάλογο.» Η λειτουργία της Αγίας Σοφίας ως μουσείο επέτρεπε σε όλους τους ανθρώπους, ανεξάρτητα από τη θρησκείας τους, να την επισκεφτούν. Αυτό που απομένει τώρα, σημείωσε ο Σ. Ζάιμπερτ, είναι να δει κανείς με ποιόν τρόπο θα υλοποιηθεί η απόφαση του δικαστηρίου. Την εντύπωση, ότι η Γερμανία όπως και στο παρελθόν, δεν πρόκειται να δώσει μάχη για την Αγία Σοφία, στήριξαν οι δηλώσεις εκπροσώπου του υπουργείου Εξωτερικών.
Σύμφωνα με την DW, ο εκπρόσωπος της Αγκελα Μέρκελ, στο ίδιο briefing επεσήμανε ότι η Αγία Σοφία αποτελεί από το 1985 μέρος της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς και ότι πριν από μια απόφαση για την μετατροπή της σε τζαμί θα έπρεπε να είχε ενημερωθεί η UNESCO. «Δυστυχώς παραλήφθηκε. Και αυτό συμβάλει επιπλέον στη θλίψη μας», δήλωσε. Παράλληλα κατέστησε σαφές ότι το Βερολίνο αντιμετωπίζει την όλη υπόθεση ως ένα πολιτιστικό ζήτημα: «Όταν μιλάμε για μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς και τη διατήρηση τους επιδιώκουμε να κρατάμε απ’ έξω τη διεθνή πολιτική». Το θέμα της Αγίας Σοφίας είναι ένα πολιτιστικό ζήτημα και δεν άπτεται των «πολιτικών σχέσεων ή ακόμη της πολιτικής αντιπαράθεσης ανάμεσα σε κράτη». Όπως διαβεβαίωσε, το ζήτημα δεν αφήνει αδιάφορη τη γερμανική κυβέρνηση και ότι σκοπεύει να το συζητήσει με την Τουρκία. Παράλληλα, όμως, διευκρίνισε πως η Αγία Σοφία δεν θα αποτελέσει μέρος των «πολιτικών» σχέσεων των δύο χωρών.
Σύμφωνα με τον ίδιο εκπρόσωπο, αρμόδιος θεσμός για τη συζήτηση αυτού του ζητήματος είναι μεταξύ άλλων η επιτροπή για την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομία της UNESCO. Βέβαια λόγω της πανδημίας η συνεδρίαση της φέτος ακυρώθηκε και θα πραγματοποιηθεί του χρόνου.
Η στάση αυτή, από τη Γερμανία, είναι επιβεβλημένη, αφενός λόγω της μεγάλης μειονότητας μουσουλμάνων και δει Τούρκων στη χώρα, που προσεγγίζει το 8% του συνόλου του πληθυσμού, καθώς και από την ευρύτερη στρατηγική προτεραιοποίησης των μετώπων, ώστε να επιτρέψει στην Άγκυρα να “ξεχειλώσει” την ατζέντα των επικείμενων διαπραγματεύσεων, μεγιστοποιώντας τα δυνητικά οφέλη της.
Ωστόσο, για την Αθήνα, η στρατηγική επιλογή της Άγκελα Μέρκελ, αποτελεί ευθεία αμφισβήτηση της διαπραγματευτικής τακτικής και πολιτικό “άδειασμα”, για τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Την ίδια θέση, άλλωστε, υιοθέτησαν τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Ρωσία, κατοχυρώνοντας το ζήτημα ως εσωτερικό και… απολίτικο.
Το μήνυμα των μεγάλων, απέναντι στην Άγκυρα δεν είναι θετικό, αυτό δεν σημαίνει όμως ότι είναι ενθαρρυντικό για την Αθήνα. Ως προς την Τουρκία, Μέρκελ, Πούτιν και Τραμπ, δηλώνουν ενοχλημένοι, ξεκαθαρίζουν, όμως ότι θα συζητήσουν το θέμα αυτό σε άλλη βάση και χρόνο. Απαντώντας στο αίτημα του Κυριάκου Μητσοτάκη, για σχηματισμό μετώπου επ αφορμής της απόφασης του Ταγίπ Ερντογάν για μετατροπή της Αγιάς Σοφιάς σε τζαμί, οι τρεις ηγέτες, υποδεικνύουν διαφορετική διαπραγματευτική γραμμή, ενώ διαπιστώνουν εσφαλμένους πολιτικούς και διπλωματικούς χειρισμούς.
