Οι εξελίξεις στη Βενεζουέλα, η αντιπαλότητα με τις ΗΠΑ σε καίρια ζητήματα, όπως η πολιτική έναντι του Ιράν και η διαμόρφωση ολοκληρωμένου πλέγματος ασφαλείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, φέρνουν στο προσκήνιο τη λειτουργία του καθ’ ύλην αρμόδιου οργάνου της ΕΕ, το οποίο -αν και παραγκωνισμένο μέχρι προσφάτως- παίζει ολοένα και πιο αποφασιστικό ρόλο στη διαμόρφωση της Εξωτερικής Πολιτικής της Ένωσης και στις διμερείς σχέσεις χωρών-μελών με τρίτες χώρες.
Το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων αποτελείται από τους υπουργούς Εξωτερικών όλων των κρατών μελών της ΕΕ. Ανάλογα με την ημερήσια διάταξη, στο Συμβούλιο συμμετέχουν επίσης:
- οι υπουργοί Άμυνας (κοινή πολιτική ασφάλειας και άμυνας)
- οι υπουργοί Ανάπτυξης (συνεργασία για την ανάπτυξη)
- οι υπουργοί Εμπορίου (κοινή εμπορική πολιτική)
Των συνόδων του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων προεδρεύει ο Ύπατος Εκπρόσωπος της Ένωσης για την Εξωτερική Πολιτική και την Πολιτική Ασφάλειας, αξίωμα που επί του παρόντος ασκεί η κα Federica Mogherini. Τον Ύπατο Εκπρόσωπο επικουρεί η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ).
Ωστόσο, όταν το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων συζητά θέματα κοινής εμπορικής πολιτικής, προεδρεύει ο εκπρόσωπος του κράτους μέλους της ΕΕ που ασκεί την εξαμηνιαία εκ περιτροπής Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ.
Το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων συνήθως συνέρχεται τουλάχιστον μία φορά το μήνα.
Σχετικά με την πολιτική εξωτερικών υποθέσεων
Από κοινού με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και με τη συνδρομή του Ύπατου Εκπροσώπου της Ένωσης για την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας, κύριος ρόλος του Συμβουλίου είναι να εξασφαλίζει την ενότητα, τη συνοχή και την αποτελεσματικότητα της εξωτερικής δράσης της ΕΕ.
Επίσης, καθορίζει και υλοποιεί την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας της ΕΕ, με βάση κατευθυντήριες γραμμές του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Ειδικότερα, το Συμβούλιο μπορεί να δρομολογήσει δράσεις της ΕΕ για τη διαχείριση κρίσεων, τόσο μη στρατιωτικών όσο και στρατιωτικών, στο πλαίσιο της επίτευξης των στόχων της ΕΕ για την ειρήνη και την ασφάλεια. Μπορεί επίσης να θεσπίζει μέτρα που απαιτούνται για να υλοποιηθεί η εξωτερική πολιτική και η πολιτική ασφάλειας της ΕΕ, περιλαμβανομένων τυχόν κυρώσεων.
Το Συμβούλιο θεσπίζει μέτρα που υλοποιούν την κοινή εμπορική πολιτική της ΕΕ από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, καθώς αυτή αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΕ. Αυτό περιλαμβάνει τις εμπορικές και επενδυτικές σχέσεις, τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και τις άμεσες ξένες επενδύσεις.
Στην εμπορική πολιτική, η Επιτροπή είναι αρμόδια να διαπραγματεύεται και να διαχειρίζεται εμπορικές συμφωνίες που αφορούν μεταβολές δασμών, τελωνειακές και εμπορικές διατάξεις και προστατευτικά μέτρα. Ωστόσο, το Συμβούλιο παίζει κεντρικό ρόλο διότι εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να αρχίσει διαπραγματεύσεις και δίνει διαπραγματευτικές οδηγίες στην Επιτροπή.
