Η συμφωνία της Τερέζα Μέι με την Ευρωπαϊκή Ένωση για το Brexit είναι Dead on Arrival, καθώς από την ανακοίνωσή της -ή και πριν απ’ αυτή- έχει παραιτηθεί το μισό υπουργικό συμβούλιο, δεν βρίσκει υποστήριξη στο Κοινοβούλιο, ενώ η ίδια η πρωθυπουργός της Βρετανίας “ζει με δανεικό χρόνο”, καθώς τόσο το κόμμα της, οι Τόρις, όσο και οι Εργατικοί απεργάζονται τρόπους υπονόμευσης.
Οι παρασκηνιακές διεργασίες είναι έντονες, τόσο στη Λονδίνο όσο και στις Βρυξέλλες, το Βερολίνο και το Παρίσι, ενώ από τα δημοσιεύματα προκύπτει ένα μπρα-ντε-φερ Γερμανίας-σκληροπυρηνικών Τόρις, με τη Μέι σε ρόλο αγγελιοφόρου. Ήδη, μετά την επ’ αόριστον αναβολή της ψήφισης της συμφωνίας από τη βρετανική Βουλή, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου συγκάλεσε, για την Πέμπτη, έκτακτη Σύνοδο Κορυφής για το Brexit, ενώ η Μέι θα συναντηθεί, εκτάκτως με τη Μέρκελ στο Βερολίνο.
Οι Τόρις, το κόμμα της Μέι, δεν θέλουν, βέβαια νέες εκλογές, αλλά ούτε και τη συμφωνία με την ΕΕ, και έτσι προσπαθούν να επιλύσουν εσωκομματικά τις διαφορές τους, προωθώντας εναλλακτικά πρόσωπα για τη θέση του πρωθυπουργού.
Η ηγεσία των Εργατικών, από την άλλη πλευρά, θέλει εκλογές, καθώς κάτι τέτοιο θα τους ενίσχυε και ενδεχομένως θα τους αναδείκνυε ως κυβέρνηση, έχουν όμως ακριβώς τα ίδια προβλήματα με τη Μέι αλλά από την άλλη πλευρά.
Όπερ σημαίνει ότι, η Μέι έχει να αντιμετωπίσει τους σκληροπυρηνικούς του Brexit, που ζητούν, επιδιώκουν και προσπαθούν να οδηγήσουν τις διαπραγματεύσεις με την ΕΕ σε αδιέξοδο, προκειμένου να υπάρξει έξοδος χωρίς συμφωνία, ήτοι hard Brexit.
Ο αρχηγός των Εργατικών, Τζέρεμι Κόρμπιν, από την άλλη πλευρά αν και έχει ξεκαθαρίσει ότι το κόμμα του θα στηρίξει το Brexit αντιμετωπίζει εσωτερική ανταρσία από τους “φιλοευρωπαϊστές” που ζητούν νέο Δημοψήφισμα, με την προσδοκία να ανατραπεί το προηγούμενο.
Συνεπώς, η Μέι διασώζεται καθώς τα κόμματα είναι πολυδιασπασμένα, το πολιτικό σκηνικό κατακερματισμένο και οι επιδιώξεις των ισχυρών αντικρουόμενες.
Σε αυτό το ομιχλώδες και ναρκοθετημένο τοπίο, προστίθεται η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, η οποία παρέχει ένα ακόμη όπλο στην κυβέρνηση της Βρετανίας, τη μονομερή ακύρωση της διαδικασίας εξόδου από την ΕΕ. Το όπλο αυτό βέβαια, δεν ευνοεί τη σημερινή κυβέρνηση, η οποία αποτελείται από Brexiteers, ενώ οι Τόρις ως κόμμα εμφορούνται από ακόμα σκληρότερες τάσεις, αλλά τους φιλοευρωπαϊστές Εργατικούς.
Συνεπώς, για να καταστεί εφαρμοστή η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου από τη Βρετανία, η χώρα θα πρέπει να οδηγηθεί σε εκλογές, τις οποίες θα κερδίσουν οι Εργατικοί, αφού θα έχουν πρώτα καρατομήσει τον Τζέρεμι Κόρμπιν από την ηγεσία του κόμματος.
Με τους σκληροπυρηνικούς υποστηρικτές του Brexit και το βορειοϊρλανδικό Δημοκρατικό Ενωτικό Κόμμα *DUP) να απαιτούν το backstop να απαλειφθεί τελείως από το κείμενο και την κυβέρνηση των Τόρις παραλυμένη, ο ηγέτης του Εργατικού Κόμματος, ο Τζέρεμι Κόρμπιν, τόνισε πως η χώρα ουσιαστικά δεν έχει κυβέρνηση και προέτρεψε τη Μέι να «παραμερίσει» και να επιτρέψει στην αξιωματική αντιπολίτευση να πάρει το τιμόνι.
Οργασμός διεργασιών
Συνάντηση με την Αγκελα Μέρκελ στο Βερολίνο και τον Ολλανδό πρωθυπουργό Μαρκ Ρούτε θα έχει σήμερα η βρετανίδα πρωθυπουργός, σε μία «απέλπιδα», όπως περιγράφεται από βρετανικά μέσα, προσπάθεια να να εξασφαλίσει περισσότερες παραχωρήσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Όμως οι Βρυξέλλες αρνούνται να ξαναδιαπραγματευτούν. Ενώ ολοένα περισσότεροι βρετανοί κοινοβουλευτικοί αμφιβάλλουν για το εάν και κατά πόσον η Μέι, πιεζόμενη και βαλλόμενη πανταχόθεν, μπορεί να αποσπάσει κάποια ουσιώδη αλλαγή.
Δεν είναι σαφές ποιο αποτέλεσμα θα έχει η εσπευσμένη αυτή κίνηση της αρχηγού των Τόρις, ενώ θεωρητικά απέμεναν λιγότερες από τριάντα ώρες ως την έναρξη της διαδικασίας. Δεν αποκλείεται ούτε ένα Brexit χωρίς συμφωνία, ούτε άλλος ένας συμβιβασμός της τελευταίας στιγμής, ούτε καν ένα νέο δημοψήφισμα στο Ηνωμένο Βασίλειο όσον αφορά την αποχώρηση από την
«Αν ψηφίζαμε αύριο, η συμφωνία θα απορριπτόταν με μεγάλη διαφορά», παραδέχθηκε η επικεφαλής των Τόρις στα μέλη της Βουλής των Κοινοτήτων, αναφερόμενη στο κείμενο που συμφωνήθηκε έπειτα από 18 μήνες κοπιωδών διαπραγματεύσεων.
Μολονότι αναγνώρισε ότι είναι αντιμέτωπη με μια συντριπτική ήττα ως προς τη δυνητικά σημαντικότερη πολιτικοοικονομική μεταβολή στη Βρετανία μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η πρωθυπουργός του Συντηρητικού Κόμματος κατόπιν υποστήριξε ότι ορισμένες διαστάσεις-κλειδιά της συμφωνίας έχουν ευρεία υποστήριξη, προκαλώντας γέλια στην αίθουσα.
Με τη θέση της σε ολοένα μεγαλύτερο κίνδυνο, η Μέι ανήγγειλε ότι θα ξαναπάει στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για να ζητήσει εγγυήσεις όσον αφορά τον περιλάλητο ιρλανδικό «μηχανισμό ασφαλείας», ή backstop, στο ιδιόλεκτο της διαπραγμάτευσης του Λονδίνου με τις Βρυξέλλες. Ο «μηχανισμός ασφαλείας» αποτελεί μια σειρά από ρήτρες που θεωρητικά εξασφαλίζουν πως δεν θα υπάρξουν «σκληρά» σύνορα μεταξύ Βρετανίας και Ιρλανδίας.
Η αρχηγός των Τόρις έθεσε το ερώτημα εάν το κοινοβούλιο προσπαθεί να ματαιώσει αυτό που ψήφισαν οι πολίτες και προειδοποίησε για τη νιοστή φορά ότι εάν δεν υπάρξει έγκριση της συμφωνίας που έχει κλείσει, το ΗΒ θα αποχωρήσει από την ΕΕ χωρίς συμφωνία.
Οι Βρυξέλλες αντέδρασαν ψύχραιμα. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ διαβεβαίωσε ότι η ΕΕ είναι έτοιμη να συζητήσει το πώς μπορεί να επιτευχθεί με ομαλό τρόπο η επικύρωση της συμφωνίας. Πρόσθεσε πως ούτε η συμφωνία για την αποχώρηση, ούτε ο «μηχανισμός ασφαλείας» για τα σύνορα ΗΒ – Ιρλανδίας θα τεθούν ξανά υπό διαπραγμάτευση. «Καθώς ο χρόνος εξαντλείται, θα συζητήσουμε επίσης (…) το σενάριο (αποχώρησης) χωρίς συμφωνία», έκρινε σκόπιμο να διευκρινίσει ο Τουσκ.
Η αντίδραση των αγορών
Η στερλίνα υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Απρίλιο του 2017, σε μια συναλλαγματική ισοτιμία 1:1,2507 έναντι του αμερικανικού δολαρίου.
Στο κόκκινο έκλεισαν όμως και τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια, καθώς το ενδεχόμενο ενός hard Brexit θα έχει πολύπλευρες επιπτώσεις, ανεβάζει το ρίσκο και δημιουργεί πολιτικές πιέσεις που αν και δεν είναι ακόμα αντιληπτές, θα αποτελέσουν τη βάση για την τροφοδότηση φυγοκεντρισμού στο πλαίσιο της ΕΕ.
Auditor’s note*
Αν δεν υπάρξει ενιαία ευρωπαϊκή συμφωνία για το Brexit, η Βρετανία θα αναγκαστεί να συνομολογήσει με τις ΗΠΑ, σε μια ήδη προετοιμασμένη εμπορική συμφωνία, η οποία, όμως θα έχει προαπαιτούμενο να μην υπάρχει αντίστοιχη με την ΕΕ. Αυτό θα αναγκάσει το Λονδίνο να κινηθεί επιθετικά προς την ΕΕ, επιδιώκοντας να σπάσει το ενιαίο και να προβεί σε ad hoc συμφωνίες με μεμονωμένες χώρες, κίνηση η οποία θα πυροδοτήσει εντάσεις και αντιπαραθέσεις, αναγκάζοντας το διευθυντήριο και τις Βρυξέλλες, είτε να αποδεχθούν την οπισθοδρόμηση, είτε να αναλάβουν δικαστική δράση, επιδεινώνοντας το ήδη βαρύ κλίμα στο εσωτερικό της Ένωσης.
Μια πολύ δαπανηρή αποχώρηση χωρίς συμφωνία μοιάζει ολοένα πιθανότερη, έκρινε η υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Ναταλί Λουαζό μετά την απόφαση της Μέι. Ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας Χάικο Μάας από την πλευρά του σημείωσε ότι δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να τροποποιηθεί η συμφωνία, έκτασης 585 σελίδων. Ενώ ο πρωθυπουργός της Ιρλανδίας Λίο Βαράντκαρ τόνισε πως οι προετοιμασίες για την αποχώρηση του ΗΒ χωρίς συμφωνία πρέπει να ενταθούν.
Για πολλούς κοινοβουλευτικούς, η αναβολή της ψηφοφορίας σήμανε την κατάρρευση των προσπαθειών που κατέβαλε η Μέι τα τελευταία δύο χρόνια να κλείσει έναν συμβιβασμό με βάση τον οποίο το ΗΒ θα αποχωρούσε από την ΕΕ, αλλά θα παρέμενε στην τροχιά της Ευρώπης.
Tα υπόλοιπα 27 μέλη της ΕΕ, με οικονομική ισχύ που αθροιστικά είναι εξαπλάσια αυτής της Βρετανίας, δεν μοιάζουν να έχουν καμιά διάθεση να κάνουν περαιτέρω συμβιβασμούς για να πειστούν οι αντίπαλοι της πρωθυπουργού της Βρετανίας στο κόμμα της και στη Βουλή των Κοινοτήτων.
Η έκβαση, που ίσως κριθεί εντός ημερών, θα έχει κρίσιμες επιπτώσεις για την βρετανική οικονομία των 2,8 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, τη θέση του Λονδίνου μεταξύ των παγκόσμιων χρηματοοικονομικών κέντρων.
* Auditor note: Οι σημειώσεις του ελεγκτή, υπεισέρχονται στη συγκριτική και ενδεχομένως κατ’ αντιπαράσταση ανάλυση γεγονότων, αναδεικνύοντας τάσεις και επισημαίνοντας μοτίβα. Σε άλλες περιπτώσεις, μπορεί να επισημαίνουν ελλείψεις στοιχείων, ή να επεξηγούν παραλείψεις γεγονότων. Στόχος είναι η βέλτιστη χρήση του υλικού της έρευνας. Ο ελεγκτής είναι τρίτο πρόσωπο και προέρχεται από την ομάδα διαχείρισης ποιότητας της Crisis Labs.
