Στη Βορειοανατολική Αφρική, στα σύνορα Ερυθραίας-Αιθιοπίας βρίσκεται το κλειδί της λύσης του μεταναστευτικού, για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη στιγμή μάλιστα που η πολιτική αντιπαράθεση κλιμακώνεται υποδαυλίζοντας την κοινωνική ένταση και ευνοώντας την άνοδο της ακροδεξιάς.
Η χώρα, που είναι λίγο γνωστή στην ΕΕ και στην Ελλάδα, έχει για χρόνια αποτελέσει μείζονα χώρα προέλευσης μεταναστών, κυρίως λόγω της διαρκούς εμπόλεμης κατάστασης με την Αιθιοπία, αλλά και λόγω της αδύναμης οικονομίας και της διένεξης με τη Σομαλία.
Η Ερυθραία βρίσκεται σε καθεστώς δικτατορίας, μετά την ανεξαρτητοποίησή της από την Αιθιοπία το 1993, καθώς, αν και προβλέπονται εκλογές κάθε πέντε χρόνια, για τη Βουλή, η οποία εν συνεχεία εκλέγει τον πρόεδρο, εν τούτοις έγιναν μόνο μια φορά και οι επόμενες αναβλήθηκαν επ’ αόριστον.
Από το 2016, όμως, όταν η Άγκελα Μέρκελ επισκέφθηκε την περιοχή, ξεκίνησε μια προσπάθεια ανάταξης και σταθεροποίησης, η οποία ευοδώθηκε το καλοκαίρι.
Αρχικά, η Ερυθραία κατέληξε σε συμφωνία ειρήνευσης με την Αιθιοπία, αποστέλλοντας πρεσβευτή, ενώ στη συνέχεια αποκατέστησε τις διπλωματικές σχέσεις και τη Σομαλία.
Οι συμφωνίες αυτές ανοίγουν το δρόμο για μεταρρυθμίσεις, με πρώτη τη μείωση της δύναμης του στρατού της χώρας και κατ επέκταση της διάρκειας στράτευσης, ζήτημα που -σύμφωνα με τον ΟΗΕ- αποτελεί βασικό πρόβλημα που οδηγεί στη μετανάστευση.
Η χώρα, σήμερα έχει 3,2 έως 3,6 εκατ. κατοίκους, ενώ το 2010 είχε 5,9 εκατ., μείωση που οφείλεται στη μετανάστευση πληθυσμού προς την Ευρώπη. Στοιχεία που αν συνυπολογιστούν με την ένταση στις γειτονικές περιοχές, την Αιθιοπία, τη Σομαλία και το Σουδάν, τότε διαμορφώνεται ένα σύμπλεγμα χωρών το οποίο ρέπει στην ένταση.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τη CIA, πολλοί είναι οι Ερυθραίοι που καταλήγουν στα δίχτυα διακινητών ανθρώπων και δικτύων παράνομης εμπορίας ανθρωπίνων οργάνων.
Συνεπώς, η σταθεροποίηση της Ερυθραίας, πρώτα από γεωπολιτικής άποψης, με τη συμφωνία με την Αιθιοπία, δημιουργεί το υπόβαθρο για τη σταδιακή οικονομική ανάκαμψη, η οποία θα είναι ευκολότερη από άλλες χώρες της περιοχής, καθώς βασίζεται κυρίως στις υπηρεσίες και δευτερευόντως στη γεωργία, ενώ διαθέτει και υψηλό δείκτη αλφαβητισμού, που συνεπάγεται, σχετικά υψηλής ποιότητας εργατικό δυναμικό.
Επίσης, σύμφωνα με το Διεθνή Οργανισμό Εργασίας (ILO), το πρόβλημα της Ερυθραίας δεν είναι η ανεργία αλλά η υπεραπασχόληση, που σημαίνει ότι υπάρχει η δυνατότητα απορρόφησης του ενεργού πληθυσμού σε θέσεις εργασίας. Παράλληλα, φέτος το Δημόσιο εξετάζει την αύξηση των μισθών, οι οποίοι αναπροσαρμόστηκαν για πρώτη φορά, από το 1993 που καθιερώθηκαν, το 2016.
Ήδη, η οικονομία της χώρας έχει δείξει τις πρώτες θετικές ενδείξεις καθώς ο ρυθμός ανάπτυξης το 2016 έφτασε το 5%, από το 1-2% που κινούνταν τα προηγούμενα χρόνια. Αν και οι μισθοί και το κατακεφαλήν εισόδημα δεν έχουν αυξηθεί, πρόκειται για μια ιδιαίτερα ενθαρρυντική εξέλιξη.
Η γεωργία παραμένει ο μεγαλύτερος εργοδότης, αν και η συνεισφορά της στο ΑΕΠ είναι περιορισμένη, ένδειξη της χαμηλής προστιθέμενης αξίας και των απαρχαιωμένων μεθόδων παραγωγής.
Σύμφωνα με τη CIA, όμως, η Ερυθραία διαθέτει εύκαμπτη οικονομία, ενώ η γεωγραφική της θέσης, το μικρό μέγεθος και η γεω-πληθυσμιακή της διάρθρωση δείχνουν τάση αστικοποίησης, καθώς το 40,6% του πληθυσμού διαμένει σε αστικά κέντρα ή πέριξ αυτών.
Τέλος, να σημειωθεί ότι το μεταναστευτικό διαχωρίζεται από το προσφυγικό, ως ζητήματα, καθώς το πρώτο αφορά τη μετανάστευση για οικονομικούς λόγους, και οι ροές από την Αφρική εντάσσονται -σύμφωνα με τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου- σε αυτή την κατηγορία, ενώ οι Σύροι, σε αντιδιαστολή, θεωρούνται πρόσφυγες.
Σύμφωνα με το ευρωπαϊκό Δίκαιο πρόσφυγες και μετανάστες δεν έχουν τα ίδια δικαιώματα, ενώ εσχάτως έχει ανοίξει η συζήτηση και για διαφορετική μεταχείριση κατά την άφιξη ή την περισυλλογή από τη θάλασσα.
