Αποφασισμένοι να αναλάβουν πρωτοβουλίες επίλυσης του μεταναστευτικού χωρίς ομοφωνία και παρά τη σθεναρή και αντιπαραγωγική διαφωνία χωρών του Visegrad εμφανίστηκαν οι ηγέτες των 16 χωρών της ΕΕ που συμμετείχαν στην έκτακτη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ, χθες.
Κοινό ανακοινωθέν ή συμπεράσματα δεν εκδόθηκαν, αφενός γιατί η Σύνοδος ήταν άτυπη και αφετέρου λόγω της εμπλοκής που είχε προηγηθεί με το κείμενο συμπερασμάτων που κυκλοφόρησε η καγκελαρία προκαλώντας την αντίδραση της Ιταλίας. Περιορισμένες ήταν επίσης και οι διαρροές, ενώ ακόμα και οι δηλώσεις των ηγετών αποσπασματικά ιδωμένες δεν παρέχουν σαφή εικόνα.
Καθαρή συμφωνία υπήρξε στην ενίσχυση των ελέγχων στα εξωτερικά σύνορα μέσω της αύξησης του αριθμού των συνοριοφυλάκων από 1.300 σήμερα σε 10.000 καθώς και στον επαναπροσδιορισμό της κρίσης, από προσφυγική, που ήταν λόγω του πολέμου στη Συρία, σε μεταναστευτική καθώς ο βασικός όγκος των ροών προέρχεται από χώρες της Αφρικής και έχει οικονομικά κίνητρα. Ο διαχωρισμός αυτός έχει ευρύτερη σημασία, ιδιαίτερα για την παροχή ασύλου και κατ επέκταση στον τρόπο αντιμετώπισης των ανθρώπων.
Όπερ σημαίνει ότι οι Ευρωπαίοι σκληραίνουν τη στάση τους στα σύνορα πολλαπλώς, καθώς, αλλάζοντας την υφή, απελευθερώνουν τις δυνάμεις της ακτοφυλακής να δράσουν αμυντικά, ενώ την ίδια στιγμή ήταν περιορισμένες οι επικλήσεις στον ανθρώπινο παράγοντα, τα δικαιώματα και τις ευαισθησίες, αναφορές που έγιναν σχεδόν αποκλειστικά από τον Αλέξη Τσίπρα.
Μια πιο ολιστική προσέγγιση, υπό τα φίλτρα των εσωτερικών πολιτικών ισορροπιών στη Γερμανία, την ανάγκη της ιταλικής κυβέρνησης να επιβεβαιώσει μια από τις βασικές προεκλογικές της δεσμεύσεις, του Μακρόν να επιδείξει πυγμή και του Τσίπρα να επιδείξει ευαίσθητο αλλά εθνικό προφίλ, βοηθάει να καθαρίσει η εικόνα.
Τούτων δοθέντων, αν και στη Σύνοδο Κορυφής πιστοποιήθηκαν οι αποστάσεις και οι διαφορετικές προσεγγίσεις, διαπιστώθηκε η ανάγκη αναθεώτησης του Δουβλίνου ΙΙ καθώς και οι κίνδυνοι που εγείρονται, εξ αιτίας των διαφωνιών που υπάρχουν.
Παράλληλα, όμως, στις δηλώσεις των ηγετών, μετά την ολοκλήρωση της Συνόδου βρίσκει κανείς περισσότερες κοινές συνισταμένες καθώς και κατ αρχή συμφωνία επί συγκεκριμένου σχεδίου άμεσης δράσης.
Το στίγμα έδωσε ο Ισπανός πρωθυπουργός, Πέδρο Σάντσεθ, δηλώνοντας ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες βρήκαν «περισσότερες κοινές θέσεις» παρά διαφωνίες, όμως δεν θα υπάρξει κάποιο κοινό συμπέρασμα από αυτή τη συνάντηση εργασίας.
Η Άγκελα Μέρκελ επανέφερε το θέμα των διμερών και τριμερών συμφωνιών, αντίστοιχων με τις Τουρκίας και της Λιβύης, ενώ έμεινε ανοιχτή στις ευρωπαϊκές λύσεις, προσθέτοντας όμως τη διευκρίνιση: “όπου αυτό είναι δυνατό”. Με τον τρόπο αυτό η Γερμανίδα καγκελάριος έστειλε μήνυμα ότι είναι διατεθειμένη να κινηθεί αυτόνομα εάν δεν υπάρξουν οι απαραίτητες συγκλίσεις.
«Θέλουμε ευρωπαϊκές λύσεις όπου αυτό είναι δυνατόν. Θέλουμε διακρατικές λύσεις όπου οι ευρωπαϊκές λύσεις δεν είναι εφικτές»,
Παράλληλα η Μέρκελ δέχθηκε τις προτάσεις Ιταλίας, Ελλάδας και Βουλγαρίας για ενίσχυση και αναβάθμιση της Frontex:
“Θέλουμε περισσότερες συμφωνίες, σαν τη συμφωνία με την Λιβύη, με άλλες χώρες καταγωγής. Η εντολή της Frontex πρέπει να επεκταθεί και να ενισχυθεί. Οι πρόσφυγες δεν μπορούν να επιλέγουν πού θέλουν να καταθέσουν αίτηση για άσυλο”
Ο Αλέξης Τσίπρας αν και στο μεγαλύτερο σκέλος των δηλώσεων του εστίασε στην συνολική αντιμετώπιση του θέματος και στην ανάγκη τήρησης του ευρωπαϊκού κεκτημένου -απαντώντας στο σχέδιο Τουσκ για κέντρα κράτησης-, με μια αποστροφή του λόγου αποδέχθηκε την πρόταση Μέρκελ για διμερείς συμφωνίες λέγοντας ότι
“θα πρέπει να προχωρήσουν μόνες τους οι χώρες που συμφωνούν. Όσοι δεν θέλουν δεν μπορούμε να τους υποχρεώσουμε, αλλά κάποια στιγμή θα βρεθούν κι αυτές οι χώρες αντιμέτωπες με άλλου είδους προβλήματα και τότε θα έχουν την ίδια αντιμετώπιση”
Διαφωνίες για τον καταμερισμό των προσφύγων
Σύμφωνα με την DW το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει συμφωνία για τον καταμερισμό μεταξύ των κρατών μελών εκείνων που χαρακτηρίζονται πρόσφυγες, γιατί δεν θέλουν οι χώρες της ανατολικής Ευρώπης. Μάλιστα, ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν πρότεινε να επιβληθούν κυρώσεις στις χώρες που αρνούνται να παίρνουν πρόσφυγες, ζητώντας μεταξύ άλλων την περικοπή των κοινοτικών κονδυλίων που αφορούν έργα του τομέα της συνοχής. Υπέρ της γαλλικής πρότασης τάσσεται επίσης η Ιταλία.
Οι Ιταλοί από την πλευρά τους θέλουν να αναλάβουν όλες οι χώρες από κοινού τη διαχείριση των υποψήφιων προσφύγων που συλλέγονται στη θάλασσα και όχι μόνο οι χώρες της πρώτης γραμμής. Τέλος, συζητήθηκε και το θέμα των δευτερογενών μετακινήσεων εντός της ΕΕ, όπου οι υποψήφιοι πρόσφυγες υποβάλουν αίτημα στη χώρα εισόδου, κυρίως στην Ελλάδα και την Ιταλία και στη συνέχεια πριν εξεταστεί το αίτημά τους φεύγουν για το βορρά. Αυτές τις μετακινήσεις θέλουν να αποφύγουν ορισμένες χώρες του βορρά, ενώ η Κομισιόν προτείνει να μην εξετάζονται τα αιτήματα υποψηφίων προσφύγων που εγκαταλείπουν τη χώρα πρώτης εισόδου. Ανοικτό παραμένει το ενδεχόμενο να δημιουργηθούν κέντρα υποδοχής αιτούντων άσυλο σε τρίτες ευρωπαϊκές χώρες της ανατολικής λεκάνης της Μεσογείου, ωστόσο θα πρέπει να εξεταστεί η συμβατότητα ενός τέτοιου μέτρου με το διεθνές δίκαιο.
Με τα σημερινά δεδομένα πολύ δύσκολα θα υπάρξει ευρωπαϊκή λύση την Πέμπτη και Παρασκευή στις Βρυξέλλες, που σημαίνει ότι θα αναζητηθούν συμφωνίες μεταξύ ομάδων χωρών, αλλά για να έχουν αξία οι εν λόγω συμφωνίες θα πρέπει να συμμετάσχουν όλες οι χώρες της πρώτης γραμμής, δηλαδή η Ιταλία, η Ελλάδα, η Μάλτα και κατά δεύτερο λόγο η Ισπανία. Οι 16 χώρες που εκπροσωπήθηκαν στη χθεσινή μίνι σύνοδο κορυφής ήταν η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Ελλάδα, η Αυστρία, η Βουλγαρία, η Μάλτα, το Βέλγιο, η Ολλανδία, το Λουξεμβούργο, η Δανία, η Σουηδία, η Φινλανδία, η Σλοβενία και η Κροατία.
